Gündem
  • 11.3.2021 23:42

Ermenistan'dan Türkiye'ye nükleer tehdit

Habervitrini son dakika haberi..Uluslararası uzmanlar uyardı : Ermenistan'ın Eski Nükleer Santrali Son Derece Tehlikeli

Ermenistan'ın iki reaktörlü Metsamor nükleer santrali, Güney Kafkasya'da Sovyet sonrası bölgenin en tehlikeli tesisi olarak anılan türünün tek örneği bir tesistir. Türkiye sınırından sadece 16 km uzaklıkta bulunan Ermenistan’daki Metsamor Nükleer Santrali’nin Türkiye ve bölge için taşıdığı tehlike gerçekten çok büyük.

Metsamor Nuclear Power Plant, Armenia | EJAtlas

Metsamor Nükleer Santrali ilk nesil (first-generation) Rus teknolojisiyle yapılmıştır. İki ayrı blok olarak inşa edilen santral Metsamor-1 ve Metsamor-2 ünitelerinden oluşmaktadır. WWER 440/V230 tipindeki Metsamor-1 ünitesi 240 MWe gücündedir. İnşasına 1973 yılında başlanmış ve 28 Aralık 1976 yılında tamamlanarak işletime açılmıştır. WWER 440/V270 tipindeki Metsamor-2 ünitesi ise 400 MWe gücünde yapılmıştır. 1975 yılında inşasına başlanan ikinci ünite 31 Aralık 1979 yılında tamamlanarak elektrik üretimine başlamıştır.

Turkey: CHP submits motion on Armenian nuclear plant

Uluslararası enerji ve dış politika uzmanı ve Atlantic Council's Global Energy Center'da kıdemli bir araştırmacı olan Brenda Shaffer'e göre, Ermenistan'ın Metsamor nükleer santrali, komşu Türkiye, Gürcistan, Azerbaycan, İran, Rusya ve güney Avrupa'daki insanlar için gerçek bir tehdit oluşturuyor. .

Geçen hafta ABD'nin The Bulletin dergisinde yayınlanan bir makalede Shaffer, Ermenistan'ın modası geçmiş nükleer santralinin neden kalıcı olarak kapatılması gerektiğine dair çok uzun bir yazı yazdı.

Shaffer, "Metsamor'u kapatarak, Ermenistan sadece kendi vatandaşlarının ve komşu ülkelerdekilerin güvenliğine katkıda bulunmakla kalmayacak, aynı zamanda Güney Kafkasya'da barışı da güçlendirecektir" diye yazdı.

Ermenistan'ın iki reaktörlü Metsamor nükleer santrali, Güney Kafkasya'da eşi benzeri olmayan bir tesistir ve başkent Erivan'dan yaklaşık 36 kilometre (22 mil) uzaklıkta yer almaktadır. Tesis, Metsamor kasabasında depreme yatkın bir bölge üzerine inşa edildi ve 1976'da bir koruma binası olmadan faaliyete geçti. 
1988'de, tesisin yaklaşık 70 km kuzeyinde bulunan Spitak bölgesinde 6,8 büyüklüğünde bir deprem meydana geldi ve binlerce insanın ölümüne ve tesisin kapanmasına yol açtı. Ancak 1995 yılında, tesisin ikinci reaktörü tekrar faaliyete geçti. 

1995 yılına kadar, gözlemciler bunu Ermenistan'ın geleceği ve çevre ülkelerde yaşayan milyonlarca insanın hayatıyla ilgili "umursamaz bir kumar" olarak adlandırdılar . 
O sırada Washington DC'deki Nükleer Enerji Enstitüsü, Metsamor'un Batı tarzı güvenlik standartlarına uygun olmadığını ve Ukrayna'nın çökmüş Çernobil reaktörüyle karşılaştırdığını söyledi. Bu tesiste de bir kaza durumunda radyoaktif maddelerin kaçmasını önleyecek bir koruma tesisi yok.
 Uluslararası Atom Enerjisi Kurumuna göre Metsamor dünyanın en tehlikeli santrali durumundadır. Buna rağmen Metsamor santralinde Batı standartlarına uygun güvenlik sistemi kurulmadığı gibi, santralin çekirdeğini kaplaması gereken en az iki metre kalınlığındaki çelik zırh bile halen yapılmamış durumdadır.

Metsamor eski Sovyet bölgede türünün en tehlikeli reaktörüdür. National Geographic , Metsamor'un "dünyanın en tehlikeli nükleer santrali" olabileceğini bile öne sürdü .

İşin ilginç yanı bu köhne santralden elde edilen elektriğin yarısından fazlası İran'a veriliyor

Bu arada, Ermenistan ve AB, 1990'ların sonlarından beri Metsamor NGS'yi kapatmak için müzakerelerde bulunuyor. Ermenistan, reaktörü 2004 yılında kapatmayı kabul etti. AB, Ermenistan'a santrali kapatmak ve ikame enerji kaynakları bulmak için para bile sağlamıştı. Bununla birlikte, Erivan'ın tesisi kapatma konusundaki isteksizliği başarısızlıkla sonuçlandı ve hibe yardımı 2005 yılında donduruldu .
2006, 2011, 2016 ve 2017 dahil olmak üzere AB ile Ermenistan arasında müteakip resmi işbirliği anlaşmaları, Metsamor fabrikasının kapatılması ve hizmetten çıkarılması. Erivan'ın reaktörün ömrünü uzatmak için Moskova ile eş zamanlı görüşmeler yaptığı bildirildi.

"Avrupa'da Nükleer Güvenlik ve Güvenlik" kararı , Avrupa'daki 184 reaktörden 82'sinin 35 yıl veya daha uzun süredir faaliyette olduğunu ve Metsamor NGS dahil yaklaşık altı reaktörden birinin 40 yıllık ömrünün dışında olduğunu belirtiyor. AB, Ermenistan'ın eski nükleer santralinin ve Bulgaristan, Slovakya ve Litvanya'daki benzer tesislerinin kapatılmasında ısrar etti. Metsamor hariç tümü kapatıldı.

Avrupa Komisyonu Başkan Yardımcısı Federica Mogherini “AB, Metsamor nükleer santralinin oluşturduğu risklerin tamamen farkındadır, bu nedenle santralin hızlı bir şekilde kapatılması ve devreden çıkarılması AB için kilit bir hedef olmaya devam etmektedir, çünkü bu santral uluslararası kabul görmüş nükleer güvenlik standartlarını karşılayacak şekilde yükseltilemez. ”dedi.

Şubat 2020'de Başbakan Nikol Pashinyan'ın, Metsamor nükleer santralinin faaliyetinin devam ettiğini doğruladığı bildirildi: “Sonsuza kadar çalışamayacağı açık olmasına rağmen nükleer santralin ömrünü mümkün olduğu kadar uzatacağız. 2020'nin sonlarında Ermeni hükümeti, bazı iyileştirmeler yapmak için Metsamor nükleer santralinin 2021'de beş ay süreyle kapatılacağını duyurdu.

ınırımızın hemen yanı başında büyük bir nükleer tehlike bulunmaktadır. Türkiye’nin yoğun gündem maddeleri arasında gözden kaçan bu tehlike aslında birkaç defa kapımızı çalmıştır. Bahsi geçen tehlike Ermenistan’ın Türkiye sınırından sadece 16 Km içinde bulunan Metsamor Nükleer Santralidir. Bu santral gerek Uluslar arası Atom Enerjisi Kurumu ve gerekse de AB tarafından dünyanın en tehlikeli nükleer santrali ilan edilmiş ve bir an önce kapatılması talep edilmiştir. Hepimizin hafızlarında hala canlılığını koruyan korkunç kaza ile gündeme gelen Çernobil Nükleer Santrali ile aynı teknolojiye sahip olan ve en az onun kadar tehlikeli olan bu santrali Ermenistan Hükümeti kapatmaya yanaşmamaktadır.

 

Bugün Hiroşima ve Nagasaki’ye atılan nükleer bombadan etkilenen insanlar üzerinde yapılan araştırmalara göre, radyasyona maruz kalanların gizli hastalık evreleri geçirdikleri ve bunun sonuçlarının yaklaşık 5-30 yıl sonra ortaya çıktığı tespit edilmiştir. Nitekim, Çernobil faciasının Doğu Karadeniz halkı üzerindeki etkileri ancak 18 yıl sonra görülmeye başlamıştır. Şimdi Iğdır ve civar bölgelerde yaşayan halkın yıllarca Metsamor Nükleer Santrali’nden yaşanan sızıntılar sebebiyle nasıl bir etkiye maruz kaldığını kimse bilmemektedir.

 

Şu ana kadar kesin araştırmalar yapılmamış olmakla beraber bölgede yapmış olduğumuz incelemelerde sınır bölgelerinde bitki örtüsünde meydana gelen kurumaların, hayvanlarda artan sakat doğumların, insanlarda kanser, sakat doğum ve ölü doğum ile çocuk ölümlerinde meydana gelen artışların Metsamor Nükleer Santrali sebebiyle ortaya çıktığı apaçık ortadadır. Zira, yukarıda da bahsedildiği gibi Metsamor Nükleer Santrali insanlar üzerinde etki gösterecek 5 yıl sınırını aşmış bulunmaktadır. Yukarıda bahsi geçen hastalıkların bundan sonra Iğdır'da sıkça rastlanılacağı, bu hastalıkların artış oranlarının giderek artan tempoda olacağı beklenen bir gelişmedir.

 

Metsamor Nükleer Santrali'nin Iğdır'a zararı sadece sızıntılar ile değildir. 2005 yılı içerisinde teknik ömrünü tamamlayacak olan santralde her an bir kaza yaşanabilir veya deprem veya diğer sebeplerle patlamalar olabilir. Böyle bir hadisenin yaşanması durumunda Türkiye'nin doğu ve güney doğu bölgesi ciddi şekilde zarar görebilir. Santrale en yakın yerleşim birimi olan Iğdır ise tamamen yeryüzünden silinebilir. Bu tehlike aynı şekilde göçlerle nüfusunun yaklaşık yarsını kaybeden Ermenistan halkının da sonu olabilir. Dolayısıyla bu santralin kapatılması için yapılacak çalışmalara büyük bir tehlike içinde olan Ermenistan halkının ve Sivil Toplum Kuruluşlarının da katılması son derece önemlidir.

 

Diasporanın etkisiyle, gerçek ihtiyaçlarını gözetecek bir dış politika izleyemeyen Ermenistan’ın bölgede izole olması, Rusya’ya her anlamda bağımlılığını arttırmış, yaşadığı ekonomik sorunları derinleştirmiş ve ciddi bir enerji krizinin ertesinde Metsamor Nükleer Santrali’ni yeniden açma kararını almasına yol açmıştır. Görünen o ki; Metsamor Santrali’nin kapanması Ermenistan’ın alternatif enerji kaynakları bulmasına, bu da dış politika vizyonunda bir değişikliğe bağlıdır. Fakat, Ermenistan’ın dış politikasına etki eden unsurların iradelerini ve kısırdöngü olan bağımlılık zincirini kırmak, bölgede bütün taşların yerinden oynaması anlamına gelmektedir. Metsamor Nükleer Santrali’nin önümüzdeki yıllarda kapanması ihtimalinin düşüklüğü buradan kaynaklanmaktadır. Fakat bu durum devlet kurumlarının ve sivil toplum örgütlerinin pasifliğine bahane değildir.

HABERVİTRİNİ ÖZEL HABERİDİR

İLGİLİ HABERLER