Başaran Holding’e ait uçağın komşu ülke İran’da düşmesiyle ilgili hazırlanan ön raporda kokpit ekibinin son konuşmalarına ve kokpitte yaşananlar ortaya çıktı.
Kaptan Pilot, Beril Gebeş’in son anlarda tehlikenin farkına varıp panik olan yolculara, Korkmanıza gerek yok, problem yok diye sakinleştirmeye çalıştığı da ortaya çıktı. 12 Mart’ta meydana gelen kazada kaptan pilotu Beril Gebeş, ikinci pilotun Melike Kuvvet’in idaresindeki Başaran Holding’e ait, TC-TRB tescilli Bombardier Challenger 604 tipi iş jeti, İran’da düşmüş, kazada Hüseyin Başaran’ın kızı Mina Başaran ile 7 arkadaşının da olduğu 11 kişi yaşamını yitirtmişti.
Kokpitteki kayıtlarda, yolcuların uçaktaki endişesinin pilotlar tarafından giderilmeye çalışılmasından, pilotların arızadan dolayı kaygılarına kadar tüm ayrıntılar ortaya çıktı. Ön raporda kayıtların senkronizasyonu söz konusu. Uçağın verilerini kaydeden FDR (Flight Data Recorder) bilgileri ile kokpitteki konuşmaları alan CVR (Cockpit Voice Recorder) kayıtları zaman olarak ekipler tarafından örtüştürüldü.
Kaptan Beril Gebeş ile yardımcı pilot Melike Kuvvetin telsize basma parametrelerine göre konuşmalar ayırt edildi.
Büyük bir hızla irtifa kaybetti
Rapora göre pilotlar mikrofonla konuşmamışlar ve muhtemelen kulaklığı takmamışlar. Kulaklık takılı olmadığı için ekipler ses kayıtlarını çözmek için filtreleyerek, anlaşılabilir konuşmaları ortaya çıkarmışlar. İki pilotun sağlık durumlarının uçuşa engel olmadığı ve uçağın bakımlarının da düzgün yapıldığının da raporda belirtildiği öğrenildi. İki pilot, hız göstergeleri bilgileri farklı görülüyor. Bu sırada oto pilottan çıkılıyor. Stall yani havada tutunamayan uçak büyük bir hızla irtifa kaybederek facia gerçekleşiyor. Raporda uçağın düşene kadar havada parçalanmanın meydana gelmediğinin de yazıldığı öğrenildi. Pilotlar, İran hava sahasında bulunduklarında Tahrandaki hava trafik kontrolörü ile iletişime geçiyor.
İşte saniye saniye facia böyle geldi
14:31:47:Kaptan Beril Gebeş:3.8 seviye 38 bin (feet) tırmanma
14:31:49:BG:Vertical speed ile tırmanıyorum
14:31:53:Ting diye tek bir uyarı sesi geliyor. Single chime denilen uyarı geliyor.İki pilotun arasındaki göstergelerde 10 Knotluk fark var.
14:31:55: BG:Allah Allah,seninki ile benimki süratleri farklı
14:32:17:TC-TRB kuyruk tescili ile hava trafik kontrolörüne 38 bin feete tırmanış istiyorum
14:32:22:BG: Check listi açar mısın?-(Arıza meydana geldiğinde pilotlar check-liste gider.Yapılması gerekenler, her bir arıza için check-listde yazar).
14:32:24:Kule tırmanışa izin veriyor
14:32:43:Sesten anlaşıldığına göre uçakta takat düşüşü var.Motorda bir takat azalması var.Gaz kesmişler.
14:33:47:Tekli bir uyarı sesi.Uyarı mesajı gelmiş
14:33:01:BG: Seviyeyi muhafaza edelim. Check-listi açalım
14:33:05:İkinci pilot Melike Kuvvet check-listte o başlığı açıyor ve okumaya başlıyor.
14:33:07:Tekrar bir uyarı mesajı geliyor
14:33:05:MK tekrar başlığı okuyor
14:33:16:BG:37 bin feet istiyor
14:33:31:Seviye uyarısı geliyor
14:33:33:Gaz kesmeye benzeyen bir ses duyuluyor
14:33:38: Süratle ilgili çeşitli kaygıları var onun hakkında iki pilot konuşuyor
14:33:39:BG: İkimizin sürati aynı değil
14:33:47:MK Check-listdeki tanımlamaları okuyor
14:33:53:Uçağın aşırı sürat aşımında verdiği sesli ikaz duyuluyor(Burası en önemli gelişme)
14:34:02:MK:Benim süratim düşüyor
14:34:10:pilotlar kontrolörden seviye 3.7 yani 37 bin feete alçalma talep eder
14:34:23:MK:Kaptanım burnu ezin.Siz ezmiyorsunuz burnu(Stall olduğunda uçağın burnunu aşağı vermek gerektiği için Melike Kuvvet, Beril Gebeşi uyarıyor)
14:34:23:Süratle ilgili problem olduğundan kokpit ekibi hem fikir oluyor
14:34:32:Arıza ile ilgili uçağın kitapçığına bakıyorlar
14:34:36:Melike Kuvvet check-list maddelerini uygulamaya başlıyor
14:34:37:Sürat aşımı ikaz sesi geliyor 20 saniye boyunca geliyor(sürat aşımı uçaklar için çok tehlikelidir.Yapısal hasara sebep olabilir. Üreticinin izin verdiği maksimum süratin üzerine geçilirse parça kopması olabilir)
14:34:37:Pilotlar hava trafik kontrolöründen arıza nedeniyle 3.7.0a alçalma talep ediyor
14:34:38:BG:Bir dakika için lütfen bekleyin
14:34:40:BG:problem yok(yolculara söylüyor)
14:34:45:BG ikinci pilottan hava trafik kontrol merkezine seviye alçalma talep etmesini istiyor.3.4.0 talep etmesini söylüyor
14:34:45:Kule uçağa seviye 3.8.0ı(38 bin feette) muhafaza edin diyor
14:35:46:Düşen sürat nedeniyle kaygılanıyorlar
14:34:46:Oto pilotun attığının sesi duyuluyor.(Ya kendileri atıyor ya da oto pilot kendisi çıkıyor)
14:34:52:TC-TRB kuleden 3.7.0a(37 bin feet) alçalma talep ediyor
14:34:54:BG: 85'deyiz diyor(muhtemelen motor takatıyla ilgili)
14:34:57:kule uçağa alçalmayı serbest kılıyor
14:34:57:Stall warning uyarısı ve stick shaker meydana geliyor. Uçak Stalla giriyor.Yani süratsiz kalıp havada tutunamıyor. Stall uyarısı ve lövyenin sallanması başlıyor.(Uçak stalla girdiğinde uyarmaya başlar lövye vibrasyona girerek tepki veriyor)
14:35:01:BG:85 N1de benimki(Motor devri)
14:35:00: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:35:04: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:35:06:MK:Bırak!neden burnu tutuyorsun
14:35:07: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:35:13:Seviye uyarısı var
14:35:15: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:35:16:BG:Ben tutmuyorum!Kendi kendine oluyor(Kumanda almıyor gibi yorumlanabilir)
14:35:20: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:35:21:MK:Niye çekiyorsun anlamıyorum(çekmemesi gerekiyor burnu aşağı doğru iterek vermesi lazım.Burnu alçaltması lazım)
14:35:23: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:35:26:MK:Napabilirim
14:35:28:lövye vibrasyonu benzeri ses duyuluyor
14:35:32: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:35:33:BG:Bana bir şey ver
14:35:36: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:34:37:Uçak kuleye 3.4.0a alçalma talep eder
14:34:40:MK:İrtifa kaybediyoruz
14:34:40:Lövye vibrasyonu benzeri ses
14:35:44: Lövye vibrasyonu sesi
14:35:47:BG yolculara: korkmanıza gerek yok,problem yok diyor
14:35:49: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:35:52: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:35:53:BG:Flight directorleri alır mısın?
14:35:56: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:36:01:N1 gitti(Motor devir göstergeleri kaybolduğu yorumlanıyor)
14:36:05: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:36:09: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:36:12: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:36:15: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:36:22: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:36:36: Stall uyarısı ve lövye vibrasyonu
14:36:45:N1 gitmesiyle ilgili kaygılanıyorlar onunla meşgul oluyorlar
14:37:17:Üçlü uyarı sesi geliyor
14:37:24:Üçlü uyarı sesi geliyor
14:37:27:Üçlü uyarı sesi geliyor
14:37:29:Sentetik bir ses duyulur motor yağı ikazı veriyor.Düşük yağ ikazı geliyor. Uçak yağ ikazı veriyor. (İhtimallerden biri yağ kaçağı var)
14:37:37.tekli uyarı sesi
14:37:49:tekli uyarı sesi
14:37:54:üçlü uyarı sesi
14:37:56:Kokpit ses kayıtları bitene kadar stall uyarı ve lövye vibrasyonu devem eder
14:37:57:TC-TRB emergency deklere eder
14:38:00: Kokpitte tek bir uyarı sesi
14:38:49:Uçak irtifa kaybetmeye devam ediyor
14:40:58:Uçak İranlı kontrolörün radarında kayboluyor.O sırada yakın bir noktada uçağı gören bir yolcu uçağının pilotundan TC-TRBye çağrı yapmasını talep ediyorlar. Yolcu uçağı pilotu çağrı yaptığını yanıt alamadığını kendi sistemlerinde,TC-TRBnin hızlı bir irtifa kaybını gördüğünü bildiriyor.
