2009'DA DÜNYADA BUNLAR YAŞANDI!..

2009 yılı İsrail'in Gazze'ye başlattığı saldırıyla başladı.2009'a dört gün kala İsrail'in başlattığı Gazze savaşında, İsrail bölgeyi karadan ve havadan vurdu, sonrasında İsrail karadan Gazze Şeridi'ne girdi.

 

 Dünyanın gözleri önünde başlattığı İsrail saldırısı 22 gün sürdü ve katliamda300'ü çocuk 1400 Filistinli öldü. İsrail saldırıda Gazze'nin altyapısını bombaladı ve yerleşimlere beyaz fosfor bombaları attı. 18 Ocak'ta ise İsrail tek taraflı ateşkes ilan edip saldırılarına son verdi.

ONE MİNUTE

İsrail'in ateşkes ilanından 10 gün sonra, 28 Ocak'ta, düzenlenen Davos'ta 10 gün Başbakan Erdoğan İsrail Cumhurbaşkanı Şimon Peres'e çıkıştı:

"Benden yaşlısın. Sesin çok yüksek çıkıyor. Biliyorum ki sesinin benden çok yüksek çıkması bir suçluluk psikolojisinin gereğidir. Öldürmeye gelince, siz öldürmeyi çok iyi bilirsiniz."

Başbakan Erdoğan ardından kendisine konuşma izni vermeyen moderatör David Ignatius'a dönerek: "Sana da çok teşekkür ediyorum. Benim için de bundan böyle Davos bitmiştir. Daha Davos'a gelmem, bunu da böyle bilesiniz" dedi.

Yıl sonuna doğru Türkiye-İsrail ilişkileri bu kez de tatbikat kriziyle imtihan ediliyordu. Türkiye, Ekim'de Konya'da yapılacak "Anadolu Kartalı" tatbikatına İsrail'in katılmasına karşı çıktı. ABD, Hollanda ve İtalya da çekilince tatbikatın uluslararası bölümü iptal edildi. İsrail, Türkiye'yi bundan böyle tarafsız ve adil arabulucu olarak kabul etmeyeceklerini açıklıyordu. Suriye, Türkiye'nin arabuluculuğunda İsrail'le yürüttüğü dolaylı müzakerelerden İsrail'in Gazze saldırıları yüzünden çekilmişti.

NETANYAHU BAŞBAKAN OLDU

İsrail, Başbakan Ehud Olmert yolsuzluk suçlamaları üzerine istifa etmek zorunda kalınca erken seçime gitti. 10 Şubat'ta yapılan oylamada Livni liderliğindeki Kadima 28, Netanyahu liderliğindeki Likud 27 sandalye kazandı. Ama Cumhurbaşkanı hükümeti kurma görevini Netanyahu'ya verdi. Ve İsrail Başbakanlığı Netanyahu'nun oldu.

İRAN'DA MUHALİFLER SOKAKLARDAYDI

2009'da en çok konuşulan olaylardan biri de İran'da 12 Haziran'da yapılan cumhurbaşkanlığı seçimiydi. Seçimi, Ahmedinejad'ın kazandığının açıklanması sonrasında ortalık karıştı. Reformcu aday Mir Hüseyin Musevi, seçime hile karıştırıldığını savunuyor, muhalifleri direnişe çağırıyordu. Reform yanlıları, sokaklara döküldü.

İran'da tüm bu olup bitenlere rağmen Ahmedinejad, Ağustos'ta ikinci dönemine resmen başladı. Geride, resmi rakamlara göre 30, reformculara göreyse en az 72 ölü kaldı. Son olarak Aşure günü anma törenlerinde muhalefetin gösterileri yeniden başladı ve en az sekiz kişi bu gösterilerde hayatını kaybetti.

İRAN GENERALLERİNİ KAYBETTİ

İran'ın güneydoğusunda Devrim Muhafızlarına yönelik düzenlenen intihar saldırısında aralarında üst düzey komutanların da bulunduğu en az 31 kişi hayatını kaybetti. Saldırıda Devrim Muhafızları Kara Kuvvetleri Komutan Yardımcısı General Nur Ali Sustari, Devrim Muhafızlarının Sistan Belucistan Komutanı General Muhammed Zadeh, İranşar kenti Devrim Muhafızları komutanı ile Emir El Momenin kentinin birlik komutanı hayatını kaybetti.

İRAN NÜKLEERDEN TAVİZ VERMEDİ

İran batılı ülkelerin baskılarına direnerek Kum kenti yakınlarında Uluslararası Atom Enerjisi Kurumu'ndan gizlediği bir tesisi olduğunu açıkladı. BM Güvenlik Konseyi, İran'ı kınayan tasarıyı kabul etti. Bunun üzerine İran Meclisi, uranyum zenginleştirmek üzere 10 yeni tesis daha inşa etme kararı aldı.

İRAN MUHALİF AYETULLAH'I MUNTEZERİ'Yİ KAYBETTİ

İran'ın muhalif Ayetullah'ı Muntezeri 19 Aralık'ta hayatını kaybetti. İran'daki 1979 İslam devriminin mimarlarından Muntezeri, açıkça tavrını muhaliflerden yana koyarak Ahmedinejad'ı sert bir şekilde eleştirmişti.

AFGANİSTAN

İşbaşında bir yılını doldurmaya hazırlanan Başkan Obama, Afganistan sorununu Pakistan'la birlikte ele almaya karar verdi. Afganistan'da giderek artan saldırılar, gücünü yeniden kazanan Taliban ve işgal güçlerinin artan asker kayıpları gündemdeydi. Afganistan'da 2009 yılında 1200 sivil can vermişti. Obama Haziran ayında Afganistan'a 30 bin ek asker yollamaya karar verdi.

KARZAİ HİLELİ SEÇİMLERDE YİNE BAŞKAN

20 Ağustos'ta halk sandık başına gitti Afganistan'da. Taliban, seçimi boykot etme çağırısı yapınca seçime katılım oranı düştü.

İlk turda Devlet Başkanı Karzai'nin kazandığı açıklandı ama Karzai'nin en yakın rakibi Abdullah Abdullah kısa sürede seçimlerdeki hileyi belgeledi. İkinci tur için 7 Kasım tarihi belirlendiyse de, Karzai'nin rakibi Abdullah Abdullah, şaibesiz seçim için taleplerinin reddedildiğini belirterek yarıştan çekildi.

KUNDUZ KATLİAMI NATO'YU SARSTI

Alman ordusunun 4 Eylül'de Kunduz kentinde düzenlediği operasyonda 142 sivil hayatını kaybedince Almanya Savunma Bakanı istifa etti. Afganistan'daki halk NATO aleyhine gösteriler düzenledi.

PAKİSTAN'DA TALİBAN OPERASYONLARI ZİRVE YAPTI

Pakistan ise Amerikan ordusunun düzenlediği operasyonlar nedeniyle, halk ile Pakistan hükümeti arasındaki gerilimi artarak devam etti. Ülkenin büyük gruplarından Cemaat-i İslami Pakistan'ın Taliban'a karşı giriştiği savaşı kınadı. Cumhurbaşkanı Zerdari zor durumda kalmıştı. Bunun üzerine Pakistan ordusu devreye girdi. Afganistan sınırındaki Svat Vadisi'nde geniş çaplı operasyon başlatıldı. Mayıs ayına gelindiğinde Swat'tan kaçanların sayısı 2 milyonu buldu. Pakistan ordusu, yıl sonuna doğru bu kez Güney Veziristan'a kara harekatı başlattı. Operasyon, yeni saldırıları tetikledi. Pakistan'ın çeşitli yerlerinde düzenlenen intihar saldırılarında yüzlerce kişi öldü.

TALİBAN KOMUTANI BEYTULLAH MESUD ÖLDÜRÜLDÜ

Pakistan İçişleri Bakanı Rahman Melik, Pakistan Talibanı'nın lideri Beytullah Mesud'un öldürüldüğünü açıkladı. Pakistan Talibanı'nın genç lideri Mesud'u öldürene 500 bin dolar para verileceği açıklandı. 

IRAK'TA KAN AKMAYA DEVAM EDİYOR

2009'un başlarında, Amerikan ordusunun Haziran sonu itibarı ile Irak'ta ki kent merkezlerinden çekileceği açıklanmıştı. Bir yandan da ülkede saldırılar arttıyordu. 25 Ekim'de adalet bakanlığının da aralarında olduğu binalara eşzamanlı düzenlenen saldırılar, kayıtlara son iki yılın en büyük intihar eylemleri olarak geçti. 155 kişi öldü. 8 Aralık'ta yine Bağdat'ta en az 112 kişi can verdi.

ABD ASKERİ IRAK'TAN ÇEKİLME KARARI ALDI

Bağdat ile Washington arasındaki anlaşmaya göre ABD güçleri kentlerde, Irak güvenlik güçlerini eğitmesi için eğitmen ve danışman olarak 50 Bin asker bulundurmaya devam edecek. Amerikan güçleri, 2011'de de Irak'tan tamamen çekilmiş olacak.

Irak'ta seçimler Ekim'deki nüfus sayımını etnik ve siyasi gerilimleri körükleyeceği korkusuyla süresiz ertelendi. Genel seçimler ise Ocak sonunda planlanmasına rağmen ancak 7 Mart'ta düzenlenebilecek.

GUANTANAMO AÇIK TUTULMAYA DEVAM EDİYOR

ABD Başkanı Obama'nın daha önce Guantanamo Kampı'nın kapatılcağını ve işkencelere dair soruşturma başlatacağını, işkence fotoğraflarını yayımlayacağının sözünü vermişti. Ancak Guantanamo Kampı'nın 1 yıl içinde kapatılamayacağı bildirildi. İşkence fotoğrafları ve soruşturma süreci de söz verilmesine rağmen getirelemedi.

ABD VE RUSYA: AL GÜLÜM VER GÜLÜM

Başkan Obama, Rusya ile ilişkileri ise yumuşatmaya çalıştı. Moskova'nın karşı çıktığı füze kalkanı projesini iptal etti. Bunun karşılığında, Moskova, İran'ın nükleer programı konusunda Amerikan politikalarına muhalefetini azalttı.

KAFKAS SORUNU DEVAM ETTİ-DİRENİŞ HAREKETİ İVME KAZANDI

Tarihler 22 Haziran'ı gösterdiğinde eylemciler en büyük saldırı girişimini gerçekleştirdi. Rusya'nın Kafkaslar bölgesindeki cumhuriyetlerinden İnguşetya'da uğradığı suikast girişiminde yaralanan İnguşetya Devlet Başkanı Yunus-Bek Yevkurov'un yoğun bakıma alındı. Yevkurov daha sonra hastahaneden taburcu edildi.

KADİROV ÇEÇENİSTAN'DA TERÖR ESTİRDİ

Kadirov 7 Temmuz'da düzenlenen operasyonlarda, aralarında 'İnguşetya Emiri' olarak anılan Azamat Makhauri'nin de bulunduğu dört direnişçinin öldürüldüğünü iddia etti.

Kadirov ayrıca yakın silah arkadaşı Yamadayev'i 3 Mart'ta Dubai'de düzenlediği suikast saldırısında öldürdü.

Öte yandan Rus STK'sı 'Nesli Kurtaralım' yöneticisi Zarema Sadulaeva ve eşi Alik Cibralov dün kuruluşlarının bürosundan silahlı kişilerce kaçırılarak öldürüldü. Cibralov, dört yıl cezaevinde yatmış eski bir Çeçen direnişçiydi.

Çeçenistan'daki Memorial STK'sı için çalışan 50 yaşındaki Rus insan hakları militanı Natalya Estemirova da bir ay önce kaçırılarak, öldürülmüştü.

EL BEŞİR HAKKINDA TUTUKLAMA EMRİ ÇIKARTILDI

4 Mart'ta Uluslararası Savaş Suçları Mahkemesi tarafından, Darfur'da işlenen insanlık suçları iddiaları nedeniyle hakkında uluslararası tutuklama emri çıkartılan El Beşir, kararın siyasi olduğunu belirtti.Ardından Arap Birliği ve Afrika Birliği toplantılarına giderek kararı kıyasıya eleştirdi.

ALMANYA SOSYAL DEMOKRATLAR KAYBETTİ, HÜKÜMET KOALİSYONLA KURULDU

Almanya Eylül'de yaptığı genel seçimleri Merkel'in partisi Hristiyan Demokratlar kazanırken Sosyal Demokratlar umulan çıkışı gerçekleştiremedi. Almanya'da sonucu, ekonomik krize ilişkin kaygı ve beklentiler belirledi. Başbakan Merkel liderliğindeki Hristiyan Birlik partileri gerileseler de oyların yaklaşık yüzde 34'ünü alarak ilk sıraya yerleşti. Merkel, üçüncü sırayı alan Hür Demokratlarla koalisyona gitti.

BULGARİSTAN'DA BORİSOV KAZANDI, IRKÇI CENAH EYLEMLERİNİ ARTTIRDI

Komşu Bulgaristan'da ise halk merkez sağa kaydı. Seçimin galibi, devrik diktatör Jivkov'un eski koruması Sofya Belediye Başkanı Boyko Borisov'un Halk Partisi oldu.

OSMANLI ANITI YIKILDI

Ülkenin ilk 'Müslüman' adıyla kurulan partisi olan Müslüman Demokrat Birliği Partisi'ninde çıkış yeri olan Slavyanovo'da Bulgar otoriteleri 'Meçhul Türk Askeri' anıtını yıktı.

ÜLKEDE İLK KEZ MÜSLÜMAN ADIYLA PARTİ KURULDU

Ali ve Üzeyir Üzeriyov kardeşler Eylül ayında Müslüman Demokrat Birliği Partisi'ni kurduklarını açıkladı. Müslüman Demokrat Birliği partisi deklarasyonunda Müslüman etnisitelerin Bulgaristan'da ayrımcılığa uğradıklarını ve bununla mücadele için partiyi kurduklarını açıklamıştı.

YUNANİSTAN'DA KARAMANLİS KAYBETTİ, PAPANDREU KAZANDI

Yunanistan da Karamanlis hükümetinin aldığı erken seçim kararıyla 4 Ekim'de sandık başındaydı.
Oyların yüzde 44'ünü alan Pasok'un lideri Yorgo Papandreu başbakan oldu. Önceliği iflasın eşiğine gelen ekonomiyi toparlamaya veren Papandreu, kemer sıkma politikasına geçiyor.

KKTC'DE DERVİŞ EROĞLU İKTİDARA GEÇTİ

KKTC'de 19 Nisan'da yapılan erken seçimde Ulusal Birlik Partisi zafer kazandı ve Derviş Eroğlu liderliğindeki UBP, 26 milletvekilliğiyle tek başına iktidar oldu.

Eylül 2008'de KKTC Cumhurbaşkanı Talat'la Rum Yönetimi lideri Hristofyas arasında başlayan kapsamlı çözüm müzakerelerinde ise 50'yi aşkın görüşme geride kaldı. Bu süreçte somut ilerleme sağlanamadı.


TÜRKİYE'NİN GÜNDEMİNDE RASMUSSEN, ERMENİ AÇILIMI VE BAKÜ VARDI

Türkiye ile Batı arasında Rasmussen krizi de geride kaldı 2009'da. Rasmussen Nisan'daki NATO zirvesinde örgütün yeni genel sekreteri seçildi, ancak bu seçimin öncesinde Türkiye'nin muhalefetini aşmak zorunda kaldı.

Somut adım Ermenilerin soykırımın yıldönümü olarak andığı 24 Nisan'dan bir gün önce atıldı ve Türkiye-Ermenistan arasnıda bir yol haritası belirlendiği açıklandı

10 Ekim'de, Zürih'te yaşanan bir krizin ardından protokoller imzalandı. Şimdi, protokollerin iki ülkenin meclisinden geçmesi gerekiyor

Ama Azeriler ikna olmuş görünmüyor. Türkiye'ye piyasanın çok altında bir fiyatla doğalgaz satan Bakü, bu kartını kullandı bile. Ayrıca, Bursa'da oynanan Türkiye-Ermenistan maçına Azeri bayraklarının sokulmaması ve bayrakların bir bölümünün çöpe atıldığının ortaya çıkmasıyla ilişkiler daha da gerildi. Ermeni tarafıysa, Karabağ ile ilişkilerin normalleştirilmesinin iki ayrı süreç olduğunu savunarak önkoşul kabul etmeyeceğini vurguluyor

İSVİÇRE'DE MİNARE KRİZİ

İsviçre'de ise çok tartışılan bir referandum yapıldı 29 Kasım'da. Yeni minare inşaatlarının yasaklanması önergesi, sandığa gidenlerden neredeyse yüzde 60'ının oyuyla kabul edildi. Ancak tepki çeken yasağın AİHM'den dönmesi bekleniyor.

DÜNYAYI DOMUZ GRİBİ SARSTI

Mart sonu-Nisan başında ilk kez Meksika'da görülen domuz gribinden ,Dünya Sağlık Örgütü'nün verilerine göre, ölenlerin sayısı 10 bini geçti.

UÇAK KAZALARI VE DOĞAL AFETLER

Tarihler 25 Şubat'ı gösterdiğinde ise acı haber geldi Hollanda'dan.THY'nin Tekirdağ isimli Boeing 737-800 model uçağı, Amsterdam'daki Schiphol Havaalanı yakınlarında inişe geçtiği sırada düştü.

127 yolcu ve 8 kişilik mürettebatıyla piste 500 metre kala tarlaya çakılan uçaktan 9 kişinin cesedi çıkarıldı. 84 kişi de yaralandı.

1 Haziran'da bu kez Rio-Paris seferini yapan Air France uçağı, Atlas Okyanusu'na çakıldı. Uçaktaki 228 kişiden kurtulan olmadı.

30 Haziran'da Yemen Havayolları'na ait Airbus 310, 153 yolcu ve mürettebatıyla Hint Okyanusu'na düştü. Kazadan şans eseri Baya Bakari adlı kız kurtulmuştu.

TARİHTE BİR İLK…

2009'da. 25 Ocak'ta kuş sürüsüne giren "US Airways"e ait Airbus 320'nin pilotu, uçağı, New York'taki Hudson Nehri'ne indirmeyi başardı. 155 yolcu ve mürettebatın tümü kurtuldu.

ENDONEZYA'YI YİNE DEPREM VURDU

2009'da dünyayı vuran 7,0 ve üzeri büyüklükteki 14 depremin 5'i Endonezya'daydı. En büyük kayıp, 30 Eylül'de Sumatra Adası açıklarında meydana gelen 7,6 büyüklüğündeki depremde verildi. Resmi rakamlara göre 1115 kişi öldü. 29 Eylül'de meydana gelen 8.0 büyüklüğündeki deprem, Samoa Adaları'nı vurdu. 200 civarında kişi öldü. Depremin meydana getirdiği tsunami 100 metre içerilere kadar ilerledi. İtalya'daki ortaçağ kenti L'Aquila'da meydana gelen depremde de 300'den fazla ölü vardı.

Cinayetler, cinnetler de eksik olmadı 2009'da. 6 Kasım'da Teksas'taki Fort Hood askeri üssünde görevli Filistin kökenli tabip binbaşı Nidal Malik Hasan, 13 kişiyi öldürdükten sonra yaralı olarak yakalandı. Amerika'da bu olaydan sonra Müslümanlar üzerine yeni bir baskı dalgası oluştu.

LATİN AMERİKA CUNTA MÜDAHALE ETTİ- SOL GÜÇLENDİ

Latin Amerika da hareketli geçen bir yılı geride bıraktı. En çok konuşulan olay Honduras'taki askeri darbeydi. Devlet Başkanı Zelaya, ikinci döneminin önünü açan düzenlemeyi referanduma götürmek isteyince iktidarından oldu. Kosta Rika'ya götürülen devrik lider, 21 Eylül'de Honduras'taki Brezilya Büyükelçiliği'nde ortaya çıktı. O günden beridir de orada yaşıyor.

Venezuela'da, devlet başkanının en çok iki dönem için seçilebileceğine dair hüküm referandumla kaldırıldı. Chavez'in en azından 2019'a kadar koltuğunu korumasının yolu açıldı.

Bolivya'da, yerlilerin ülke gelirlerinden daha fazla pay alabilmesine olanak veren anayasa değişikliği halktan onay aldı. Ülkenin ilk yerli lideri Morales, 6 Aralık'ta yeniden seçildi. Latin Amerika iki yeni solcu lidere de kavuştu. El Salvador'da Marksist isyancıların lideri Mauricio Funes, Uruguay'da ise eski gerilla lideri Mujica başkan oldu.

DOĞU TÜRKİSTAN'DA ÇİN'İN SİSTEMATİK KATLİAMI

Uygur'un başkenti Urumçi ise 5 Temmuz'da karıştı. Uygurlar ve Han Çinlileri arasında etnik gerginlik çatışmaya dönüştü. Çin Uygur Türklerini hedef alan operasyonlar düzenleyerek binlerce Uygur Türk'ünü öldürdü. Çin olaylardan sorumlu tuttuğu Uygurları da idam ederek sorunu şiddet yoluyla çözmeye çalıştı.

DÜNYA İKLİM KONGRESİNDEN HAYAL KIRIKLIĞI ÇIKTI

Aralık ayında Kopenhag'da yapılan kritik iklim konferansında ise, 2012'de süresi dolacak Kyoto Protokolü'nün yerini alacak anlaşma metni üzerinde uzlaşma sağlandı ama, anlaşmanın bağlayıcı olmaması hayalkırıklığı yaşattı. Sonuçta, sanayileşmiş ülkeler gelişmekte olan ülkelere, 2020 yılına kadar 100 milyar dolar aktarmayı taahhüt etti. 2010 sonuna kadar bağlayıcı bir anlaşma konusunda uzlaşılması gerektiği maddesi de bildiriye eklendi.

FİLİPİNLER MILF'LE MASAYA OTURDU

Filipinler Hükümeti ve MILF arasında varılan anlaşmayla resmi görüşmelere 4 Ağustos'tan  itibaren devam edilmesi kararlaştırıldı. Ülkede Müslüman azınlığın bağımsızlığını kazanmak amacıyla mücadele eden MILF, Filipinler hükümeti ile barış görüşmelerine başladı. Türkiye ve Malezya'nın arabulucu olduğu görüşmelerin  2010 yılında sonuçlanması bekleniyor.

 

Güncellenme Tarihi : 24.3.2016 11:34