7 MİLYAR DOLARLIK SEKTÖRÜ BİTİRDİLER...
Kule vince, ekskavatöre, kepçeye ihtiyacı olan bir inşaat firması ya da bilgisayar sistemini yenileyecek küçük ölçekli bir firma, leasing yani finansal kiralama yaparak aldığı mala yüzde 18 yerine yüzde 1 KDV ödeyebiliyordu. Maliye Bakanlığı bir geceyarısı operasyonuyla leasing sektörünün KDV avantajını ortadan kaldırdı. 2007’de 7 milyar doların üzerinde işlem hacmine ulaşan leasing şirketlerinin elinden bu avantaj alınınca, 56 bin müşterisi, 12.8 milyar YTL aktif büyüklüğü olan koca bir sektör 2008 yılına adeta işsiz kalarak girdi
2007’nin son günü leasing firmaları büyük şok yaşadı. Maliye Bakanlığı’na bağlı Gelir İdaresi tarafından yapılan bir düzenleme ile leasing şirketlerinin yüzde 1 KDV ödeyerek yaptıkları kiralama işleminde KDV, ürünün normal vergi oranına çekildi. Leasing şirketleri bundan böyle kiralama yaptıklarında müşterilerine KDV avantajı sunamayacak. Bu da leasing sektöründe işlem hacminin büyük ölçüde daralacağı ve işlemlerin bankalara kayacağı anlamına geliyor.
Halen sektörde 70 şirket 1.479 çalışan, 56 bin aktif müşteri bulunuyor. Sektör kuruluşundan bu yana yaklaşık 200 bin farklı müşteri ile 300 binin üzerinde kontrat yaptı. Sektörün toplam aktif büyüklüğü 12.8 milyar YTL. 9 aylık sürede 5.6 milyar dolarlık leasing yapıldı. Bunun 2.7 milyar dolarını hizmet sektörü, 2.5 milyar dolarlık bölümünü imalat sektörü, 346 milyon dolarlık kısmını da tarım sektörü kullandı. Leasing sektörü her yıl düzenli olarak büyüdü. 2005 gayri safi milli hasılanın yüzde 1.1’i olan sektör büyüklüğü, 2006 sonunda yüzde 1.5’i geçti. 2007 sonunda ise yüzde 2’yi geçecek.
Neden yaptılar?
Sektör büyük şaşkınlık yaşarken Maliye Bakanlığı’nın bu uygulamayı neden kaldırdığı da tartışılıyor. Sektörün yüzde 98’ini temsil eden Finansal Kiralama Derneği (FİDER) Genel Sekreteri Hakan Gülelçe, 22 yıldır istikrarlı bir şekilde büyüyen ve reel sektörü destekleyen leasing şirketlerinin bu uygulama ile ciddi bir küçülme yaşayacaklarını söyledi. Maliye’nin ek gelir yaratma düşüncesi ile bu uygulamayı yapmış olabileceğini belirten Gülelçe bunun sığ bir bakış olacağını, sektörde KDV’nin düşük tutulmasının aslında bir vergi kaybına neden olmadığını açıkladı. Gülelçe, “KDV gelirleri düşüyor. Baktılar burada 7-8 milyar dolarlık bir hacim var. Bu hacimden yüzde 1 yerine yüzde 18 KDV alırsak, bütçeye ilave gelir olur diye düşündüler herhalde. Oysa leasing yönteminde Maliye’nin gelirinde bir azalma olmuyor sadece bir gecikme oluyordu. Bu gecikmenin faydası ise finansal kiralama şirketinin değil yatırımcının yararına olmaktaydı. Bu haksızlığın giderilmesi için dernek olarak tüm girişimleri yapacağız” diye konuştu.
Tek işimiz kaldı
Bankalarda kredilendirme prosedürünün leasinge göre biraz daha katı olduğunu belirten FİDER Genel Sekreteri Hakan Gülelçe, bundan sonra leasing şirketlerinin daha çok yeni kurulan şirketlere ve bankalara göre daha riskli olan müşterilere hizmet vererek ayakta kalmaya çalışacağını söyledi. Gülelçe “Biz bankaların ticari olarak riskli gördüğü müşteri bölümüyle iş yapıyoruz. Varlık finansmanı yaptığımız ve varlığın değeri bizim teminatımız olduğundan dolayı ticari riski bu şekilde aşağı çekerek iş yapıyoruz. KDV avantajının ortadan kalkmasının ardından sadece bankaya gidemeyen bizde kalacak. Bankaya başvurabilecek bilançoya sahip firmalar ise hızla bizden uzaklaşacak. Bu da en az yüzde 50 iş kaybı anlamına gelecek” dedi.
Uygulama asıl KOBİ’leri vuracak
Geçen yıl her 100 YTL’lik özel sermaye yatırımının 8 YTL’si leasingle yapıldı. Leasing sektörünün toplam cirosu ise 8 milyar YTL’yi geçti. Gelişmiş ülkelerde leasing yöntemine büyük önem veriliyor. Zira leasing, özellikle KOBİ adı verilen küçük işletmelerin ayakta kalabilmesi için büyük önem taşıyor. KDV indirimi de bu sektörde hem Avrupa’da hem de Amerika Birleşik Devletleri’nde uygulanıyor. ABD’de leasing yöntemiyle özel sermaye yatırımlarının yüzde 35’i finanse ediliyor. Avrupa’da ise bu oran yüzde 20’ler seviyesinde. Sektör yetkilileri de karardan leasing firmalarından çok küçük işletmelerin etkileneceğine dikkat çekiyor.
Ziraat Leasing Pazarlama Direktörü Aylin Demiray Özden “KOBİ’lerin finansmanında leasing çok önemliydi. Yüzde 1 KDV avantajı nedeniyle KOBİ’ler tüm alımlarını leasing yoluyla yapıyorlardı. Bu avantaj ortadan kalkıyor. Bu bizim sektör için yıkımdır. Kapanma noktasına geleceğiz. Ancak asıl yıkım KOBİ’lerde özellikle de iş makinası kullananlarda, makina imalatçısında olacak. Tarım sektörü de bu uygulamadan büyük zarar görecek” diye konuştu.
Bilgisayarı otomobili, kepçeyi leasing ile almak avantajdı
Leasing yöntemiyle bir işletmenin ihtiyacı olabilecek tüm ekipmanlara yüzde 1 KDV ödeyerek sahip olmak mümkün olabiliyordu. Son dönemde başta KOBİ’ler olmak üzere şirketler sağladığı tasarruf ve avantajlar nedeniyle otomobil satın alma yerine de araç kiralamaya başlamıştı. Karar araç kiralayan şirketleri de doğrudan ilgilendiriyor. Son dönemde araç kiralama şirketinden otomobil satın almanın tüketiciye büyük fiyat avantajı sağladığı anlaşılınca bu yönde yapılan işlemler artmıştı. Bu artış Maliye’nin de dikkatini çekti.
Kiralama yöntemiyle tüketici yüzde 18 KDV yerine yüzde 1 ödüyor. Örneğin 393 bin euroluk etikete sahip Mercedes’in en pahalı modellerinden biri olan SL 65 AMG’nin normalde KDV tutarı 59 bin 960 euro (102 bin YTL). Süper lüks otomobil araç kiralama şirketinden satın alındığında ödenecek KDV sadece 3 bin 300 euro (5 bin 600 YTL). 30 bin YTL’lik orta sınıf bir araçta ise düşük KDV’den elde edilen kazanç 4-5 bin YTL oluyordu.
Çıplak fiyatı 1500 dolar olan bir laptop, satın alındığında KDV’si 270 dolar tutuyor, kullanıcıya toplam maliyeti 1770 doları buluyordu. Ancak aynı laptop leasing firması aracılığıyla alındığında KDV’li fiyatı sadece 1515 dolar oluyor tüketicinin vergi avantajı 155 dolara çıkıyordu.
Son dönemde leasing şirketleri en çok inşaat firmalarına kiralama yaptı. Bir inşaat kepçesi ortalama 100 bin YTL’den satılıyor. Bunun KDV’si normalde 18 bin YTL’yi bulurken, inşaat firması aynı kepçeyi leasing yoluyla bin YTL KDV ödeyerek kullanıyordu.
Ülker zamanında sattı ‘leasing’teki KDV sürprizinden kârlı çıktı
Leasing sektörü ile ilgili kararnamenin hazırlandığı gün Ülker, Fon Finansal Kiralama şirketini Kuveytliler’e sattı
Leasing şirketlerinin KDV avantajının elinden alınması bir anda bu alanda faaliyet gösteren şirketlerin piyasa değerlerini de tartışmalı hale getirdi. Nitekim dün hisse senetleri Borsa’da işlem gören tüm leasing şirketleri her iki seansta da taban fiyatlara kadar gerilediler.
Bu arada bir ilginç nokta da sektörün 19 Aralık 2007’de yani tam da KDV ile ilgili tebliğin hazırlandığı gün Fon Finansal Kiralama’nın satışına tanıklığı oldu.
Ülker Grubu’nun bir iştiraki olan Fon Finansal Kiralama’nın yüzde 60’ı Kuveytli Global Investment House adlı gruba 19 Aralık 2007 tarihinde 120 milyon dolar karşılığında satıldı. Kendi ana konusuna odaklanma stratejisi çerçevesinde hareket eden Ülker Grubu 30 Mart 2007 tarihinde Borsa’ya yaptığı bildirimde ana ortağı Yıldız Holding Yönetim Kurulu’nun Fon Finansal Kiralama şirketinin muhtemel alıcıları ile satışı için görüşmeler yapılması konusunda karar aldığını ve aracılık için de Bizim Menkul Değerler ile de bir anlaşma imzalandığını duyurmuştu.
Aynı strateji çerçevesinde Türkiye Katılım Bankası’ndaki payını da satan Ülker Grubu, son KDV değişikliği öncesi, leasing alanındaki şirketinden çıkarak muhtemel bir gelir kaybını da önlemiş oldu.
Ülker Grubu’nun yaptığı anlaşmada Fon Finansal Kiralama şirketinin toplam piyasa değeri 200 milyon dolar üzerinden hesaplanmıştı. Dün Borsa’daki işlemler sonrasında yüzde 60’ı Kuveytliler’in olan Fon Finansal Kiralama’nın piyasa değeri yüzde 10’a yakın değer yitirdi.
Leasing şirketine yatırım yapan Borsa yatırımcısı da 2008’e mutsuz giriyor
Şirket adı Sermayesi Kârı Önceki Dün Günlük
gün kayıp (%)
Fon Finansal Kiralama 15.6 milyon YTL 13.9 milyon YTL 17.50 15.90 9.14
Şeker Finansal Kiralama 35 milyon YTL 821 bin YTL 1.12 1.04 7.14
İş Finansal Kiralama 139.5 milyon YTL 35.4 milyon YTL 2.23 1.84 17.49
Tekstil Finansal Kiralama 17 milyon YTL 2.6 milyon YTL 1.25 1.15 8
Vakıf Finansal Kiralama 20 milyon YTL -4 milyon YTL 8.70 7.05 18.97
Yapı Kredi Fin. Kir. 389.9 milyon YTL 97.9 milyon YTL 3.52 3.38 3.98
