ABD Büyükelçisi Barrack Erdoğan Sözlerinin Arkasında Durdu

“Antalya Diplomasi Forumu'nda yaptığı ve tepkilere yol açan açıklamalarını müdafaa eden ABD'nin Ankara Büyükelçisi Tom Barrack, ifadelerinin ideolojik olmadığını, uzun yıllara dayanan tecrübelerin bir ürünü olduğunu belirtti. Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın liderliğini övdüğü beyanatları nedeniyle Barrack, hem Türkiye'de hem de ABD'de tenkit edilmişti.”

Antalya Diplomasi Forumu'nda sarf ettiği ve tartışmalara neden olan sözlerinin arkasında duran ABD'nin Ankara Büyükelçisi ve Başkan Donald Trump'ın Suriye Özel Temsilcisi Tom Barrack, bu ifadelerin ideolojik bir temelden ziyade, on yıllar süren ve zorlu kazanılmış gözlemlere dayandığını belirtti.

ABD merkezli Fox News Digital'a konuşan Barrack, Ortadoğu'da ayakta kalabilen tek yönetim biçimlerinin monarşik yapıya sahip "güçlü liderlik rejimleri" olduğu yönündeki görüşünü yineledi ve şöyle dedi:

"Güç yoluyla barışa, hakikatlerin samimi şekilde değerlendirilmesine ve Amerika'yı bitmeyen savaşlara sürüklemeden ABD çıkarlarını koruyan sonuçlar vermeye inanıyoruz."

Amerikalı diplomat, Arap Baharı olarak bilinen isyanların ardından Batı tipi demokrasiyi benimsemeye çalışan ülkelerin çoğunlukla "kaos, iç savaş ve yeni otoriterlik biçimlerine" teslim olduğunu ifade etti. Barrack, bunun aksine, Körfez ülkeleri gibi monarşiyle idare edilen "netice odaklı" hükümetlerin ise ilerleme kaydettiğini öne sürdü.

Bu bağlamda "güçlü liderler" tarafından yönetilen ve kalkınan devletlere Türkiye ve İsrail'i misal gösteren Barrack, her iki ülkenin de demokratik değerler bakımından tenkit edilmelerine rağmen gelişim gösterdiğini savundu. Türkiye ile ilgili olarak şu değerlendirmeyi yaptı:

"Düzenli çok partili seçimlerle başkanlık sistemi olan bir cumhuriyetle yönetilen Türkiye, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan'ın güçlü ve merkeziyetçi önderliği sayesinde istikrar, ekonomik dinamizm ve iddialı bölgesel etki sağlandığını da göstermektedir; ancak eleştirmenler bunu güçlü otoriter eğilimlere sahip hibrit bir rejim olarak tarif etmektedir."

Tom Barrack, Fox News Digital'a verdiği yazılı demeçte, Türkiye'nin aylar içerisinde F-35 programına geri dönebileceğinin de altını çizdi. ABD'li diplomat, Ankara'ya yönelik yaptırımların ve Türkiye'nin F-35 projesinden çıkarılmasının "ilişkileri lüzumsuz yere gerginleştirdiğini" ve bu durumdan Rusya'nın menfaat sağladığını dile getirdi. Türkiye, 2019 senesinde Rus S-400 hava savunma sistemi tedarik etmesi üzerine programdan ihraç edilmiş ve ABD, Aralık 2020'de Türkiye'ye "ABD'nin Hasımlarıyla Yaptırımlar Yoluyla Mücadele Etme Yasası" (CAATSA) kapsamında yaptırımlar başlatmıştı.

Barrack, "S-400 meselesi ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio tarafından hassas diplomasi yoluyla aylar içinde çözülebilir ve çözülmelidir" diyerek, bu çözüm sürecinin Cumhurbaşkanı Erdoğan ile ABD Başkanı Donald Trump arasındaki "güçlü kişisel ilişkiye" dayanacağını vurguladı.

"Benim işaret ettiğim şey, gerçek atılımların yakında gerçekleşeceği: Türkiye'nin F-35 ekosistemindeki rolünün yeniden tesis edilmesi, NATO'nun birlikte çalışabilirliğinin güçlendirilmesi, ABD sanayisinin desteklenmesi ve Rusya'nın nüfuzunun engellenmesi."

Barrack, F-35 meselesindeki herhangi bir çözümün ABD'deki ilgili mevzuatlara uygun olacağını da ekledi. Bu durumun, "Rus S-400 sistemine sahip olma ve kullanabilme durumunun bittiğinin teyit edilmesi ve hassas F-35 teknolojisine yönelik tehlike riski olmadığına dair Savunma ve Dışişleri bakanları tarafından resmi tasdik" anlamına geldiğini belirtti. ABD Ulusal Savunma Yetkilendirme Yasası, Türkiye'nin programa dönebilmesi için ABD Başkanı'nın Kongre'ye, Türkiye'nin S-400'lere sahip olmadığını resmen bildirmesini şart koşuyor.

Tepki Çeken Orijinal Konuşma

Tom Barrack'ın 17 Nisan'da Antalya Diplomasi Forumu'nda gerçekleştirdiği konuşmada, Ortadoğu'da yalnızca "güçlü liderlik rejimlerinin" muvaffak olduğunu öne sürmesi büyük yankı uyandırmıştı. "Bunu söylediğim için eleştirileceğim çünkü demokrasi karşıtı olacak" şeklinde başladığı hitabında şu sözleri sarf etmişti:

"Ya müşfik monarşiler ya da bir çeşit monarşik cumhuriyetler [başarlı oldu], kalan her şey bu Arap Baharı'nın ardından soldu ve buhar oldu."

Diplomat ayrıca, "Demokrasi pelerini giyen ve insan hakları sebebiyle üzerlerine gittiğimiz ülkeler başarısız oldu" ifadesini kullanmıştı.

Türkiye ve ABD'den Gelen Tepkiler

Barrack'ın bu beyanatlarına CHP Genel Başkanı Özgür Özel'den sert bir karşılık geldi. Atatürk'ün kurduğu ülkede, gelip de demokrasiyi eleştirip monarşiyi övmek tam bir hadsizliktir."

Özel, Barrack'ı "persona non grata" yani istenmeyen kişi ilan ettiklerini de sözlerine ekleyerek, "Bu sözleri geri almadıkça, Türkiye Cumhuriyeti'nden ve bu ülkede yaşayan herkesten özür dilemedikçe artık Tom Barrack'ın bu topraklarda bir dakika daha bu görevi yapmaması gerekir" dedi.

Antalya'daki konuşması sebebiyle Barrack, ABD basınında da yoğun tenkitlere maruz kaldı. The Wall Street Journal'da 21 Nisan tarihinde yayımlanan bir görüş yazısında, "Amerikan elçileri bulundukları ülkelerde ABD politikalarını savunmalıdır, o ülkeleri ABD politikalarına karşı savunmamalıdır" denildi. 

Gazetenin yayın kurulunun imzasını taşıyan yazıda, Barrack'ın olası bir Türkiye-İsrail çatışması hakkında "Türkiye bulaşılacak bir ülke değil" şeklindeki sözleri ve Lübnan Hizbullah'ı ile İsrail'i "eşit derece güvenilmez" olarak nitelendirmesi de eleştiri konusu oldu.