Irak'a baskıların sürmesinde ısrarlı olan ABD, silah denetçilerinin, Mart ayında, Bağdat'a yönelik yaptırımların askıya alınmasını sağlayabilecek yeni bir rapor sunmasını istemiyor.
Konunun, BM Güvenlik Konseyi'nde bugün kapılı kapılar ardında yapılacak Irak konulu toplantıda sorun çıkarması bekleniyor. Konsey'in daimi üyelerinden Rusya ve Fransa, Mart ayında beklenen raporun, Güvenlik Konseyi kararınca sunulması gerektiğini vurguluyor. Mart ayındaki rapor tartışması, Irak'ta görev yapan silah denetçilerinin, sadece geçen yıl 8 Kasım'da alınan 1441 sayılı karar uyarınca çalışmamaları, ayrıca 1999 yılında denetimlerle ilgili alınan bir başka karara da bağlı olmalarından kaynaklanıyor.
Irak'ın silahsızlanmasıyla ilgili denetimler için ilk karar Aralık 1999'da alındı ve buna göre Bağdat'a 1990'da Kuveyt'in işgalinden sonra uygulanmaya başlayan yaptırımların askıya alınmasını sağlayabilecek bir takvim de belirlendi. 8 Kasım'da alınan ikinci kararla ise Irak'a nükleer, kimyasal, biyolojik silah ve uzun menzilli füze programlarını yok etmesi için son bir şans tanındı ve bunu yapmazsa ciddi sonuçlarla karşılaşacağı uyarısında bulunuldu.
BM'nin 1999 yılındaki kararı, denetçilerin Irak'ın silahsızlanmasıyla ilgili kalan görevlerini yerine getirmesi için bir liste sunması gereğini ortaya koyuyor.
BM silah denetçileri komisyonu UNMOVIC'in Başkanı Hans Blix de, Güvenlik Konseyi'ne 27 Ocak'ta rapor sunmasından sonra Irak'ın silahsızlanmasıyla ilgili kalan görevlerinin listesinin çıkarılması çalışmalarına başlamayı planlıyor. Bu ikinci raporun da Konsey'e, görüşülmesi için Mart ayı sonunda sunulması gerekiyor. Bu da Güvenlik Konseyi'nin Irak'a olası askeri harekat için onay vermesini geciktiriyor.
Blix, açıklamalarında, Irak'ın BM kararlarının yerine getirilmesiyle ilgili işbirliğinin, kendisinin yaptırımların askıya alınması tavsiyesini sağlayabileceğini belirtmişti.
ABD'nin ise böyle bir gecikmeyi, askerlerinin yaz sıcağında savaşmak zorunda kalmasına yol açacağı için istemediği kaydediliyor.
Blix, yine denetimlerden sorumlu Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'nın (IAEA) Başkanı Muhammed El Baradei ile Pazar günü Irak'a giderek denetçilerin çalışmalarını kontrol edecek. Hans Blix, dün yaptığı açıklamada, Irak'a durumun çok tehlikeli olduğunu, ancak kitle imha silahlarının olmadığına ilişkin yeni bir kanıt ortaya koyulması durumunda olası savaşın önlenebileceğini söyleyeceğini ifade etti. El Baradei ile Blix, geçen hafta Güvenlik Konseyi'ni bilgilendirme toplantısında, Irak'ın sunduğu 12 bin sayfalık silah bildirimin çok uzun, ancak yetersiz olduğunu, 1998'de görev yapan önceki denetçilerin ortaya koyduğu birçok soruyu yanıtlamadığını söylemişti. Blix, ayrıca, ''Irak'ta dumanı tüten silaha rastlamadık'' diyerek, bugüne kadar kitle imha silahıyla ilgili kanıt bulunmadığını da belirtmişti.
ABD'NİN MUHALEFETİNİ ''RICE'' İLETTİ
ABD Ulusal Güvenlik Danışmanı Condoleezza Rice, Washington'un Mart ayı raporuyla ilgili itirazını önceki gün Blix ile yaptığı bir görüşmede iletti. ABD'nin BM Temsilcisi John Negroponte de konuyu dün Güvenlik Konseyi'nde Genel Sekreter Kofi Annan ve Blix ile yediği öğle yemeğinde gündeme getirdi. Negroponte'nin sözcüsü Richard Grenell, Irak ile ilgili ilk kaygılar giderilmeden diğer sürece geçemeyeceklerini söyleyerek, ''Irak ile aktif işbirliği sağlanmamasıyla ilgili çok sayıda yanıtsız soru var'' dedi.
Bulgaristan'ın BM Temsilcisi de ABD'yi destekleyerek, Irak'ın silahsızlanmasıyla ilgili kalan görevlerine ilişkin listenin, Bağdat denetçilerle işbirliği yaparsa hazırlanacağını söyledi.
Fransa'nın BM Temsilcisi ise BM'nin Aralık 1999'da aldığı kararın yürürlükte olduğunu ve yürürlükte kalması gerektiğini vurguladı.
Blix de Güvenlik Konseyi bir değişiklik yapmadığı sürece, iki BM kararına da bağlı olduğunu belirtti. Öte yandan Güvenlik Konseyi'ndeki bazı diplomatlar da, ABD'nin tavrını destekleyecek yeni bir karar alınması olasılığının az olduğunu kaydettiler.
Güvenlik Konseyi'nin 8 Kasım'da aldığı 1441 sayılı karar, Irak'a denetimlere yeniden başlayan denetçilerin 60 gün içinde, Irak'ın silah bildiriminin doğruluğu ve kararın uygulanmasında yeterli işbirliği yapıp yapmadığını rapor etmesini öngörüyor. Buna göre, denetçilerin 27 Ocak'ta sunacağı raporda Irak'ın yanlış bildirimde bulunduğunu ya da işbirliği yapmadığını açıklaması, ''maddi ihlal'' olarak geçecek ve olası harekat için görüşme yapılmasının yolunu açacak.
Güvenlik Konseyi'nde Irak'ın eksik silah bildirimi ve işbirliği yapmamasıyla ''maddi ihlal''de bulunduğunu söyleyen tek üye ABD. Bu ülkenin en yakın müttefiki İngiltere'nin bile Irak'a ''maddi ihlal'' anlamına gelecek doğrudan bir suçlama yapmadığına dikkat çekiliyor.
Güncellenme Tarihi : 16.3.2016 19:09
