EVRİM ÖCAL
WASHINGTON - Irak petrolünün geleceği konusunda farklı senaryo ve teoriler birbiri ardına geliyor. Amerikan yönetimi, Irak petrol piyasasını yeniden yapılandıracak şirketleri belirlerken, araştırmalara göre Irak'ta daha yeryüzüne çıkarılmamış 200 milyar varil dolayında petrol bulunduğu tahmin ediliyor.
Amerikan ve İngiliz kaynakları, Irak'ın güneyindeki önemli petrol kaynaklarının güvence altına alındığını belirtiyorlar. Ancak yine aynı kaynaklara göre, Irak'ın güneyindeki 1100'den fazla petrol sahasında yeniden üretime geçilebilmesi için en az üç ay gerek. Irak'ta üretimdeki aksama üzerine devreye giren Suudi Arabistan, son 21 yılın en yüksek kapasitesiyle üretim yapıyor.
Dünyanın en büyük petrol üreticisi olan Suudiler, günde 9.5 milyon varillik üretimle, OPEC'in koyduğu kotayı günde 1.6 milyon varil aşıyor. Analistler, petrol üreticileri Venezüela ve özellikle de Nijerya'daki sorunlara rağmen şu an piyasada yeterli petrol bulunduğu konusunda hemfikir. Hatta fiyatların 25 doların altına düşmemesi için OPEC'in yaz aylarında petrol üretimini kısacağı tahmin ediliyor.
Irak savaşa rağmen hala bir miktar petrol üretebiliyor. Uluslararası petrol piyasaları analiz kuruluşu Petroleum Argus'un verilerine göre, en azından birkaç gün öncesine kadar Kerkük'teki petrol sahalarından boru hattı yoluyla Ceyhan Limanı'na günde yaklaşık 100 bin varillik nakliyat yapıldı. Irak'tan Suriye ve Ürdün'e petrol nakliyatı ise durdu. Suriyeliler zamanında petrol stokladı, Ürdün ise Körfez ülkelerinden destek istiyor.
SUUDİ ARABİSTAN'A BAĞIMLILIK AZALACAK
Amerikan Savunma Bakanlığı, Pentagon çevrelerinden gelen haberlere göre, Irak petrol sanayiinin yeniden yapılandırılması ile ilgilenecek yöneticiler seçildi bile. Bunlardan birinin Shell, birinin de BP şirketinden olduğu söyleniyor. Londra'daki Küresel Enerji Araştırmaları Merkezi'nden Fadıl Çelebi ileriye dönük şu önemli öngörülerde bulunuyor:
''Irak'ta daha ortaya çıkarılmamış çok petrol var. Geçmişte çok az petrol araması yapıldı. Varlığı bilinen ancak yeryüzüne çıkarılmamış 112 milyar varil petrol var. Bir araştırmaya göre bunun dışında Irak'ta daha keşfedilmemiş 200 milyar varil petrol daha olabileceği tahmin ediliyor.''
Bu rakamlar doğruysa Irak geleceğin süper petrol üreticisi olabilir ve Suudi Arabistan'ın yerini alabilir. Böyle bir durum dünya petrol piyasasının yapısını 10 yıl içinde kökten değiştirecektir. 11 Eylül saldırılarının ardından Amerikan yönetiminden Suudi Arabistan'a yönelik sert açıklamalar ve eleştirilerin arttığı gözönüne alındığında bu durum Suudi Arabistan'a olan bağımlılığı da azaltacak.
Ancak bu senaryolar şimdilik çok uzakta görünüyor. İsrail Altyapı Bakanı'nın 70 yıllık Kerkük-Hayfa boru hattını yeniden işletmeye açma önerisi gibi. Teknik engeller bir yana bu tür bir projenin hayata geçebilmesi önünde önemli siyasi zorluklar bulunuyor. Arapların çoğunun gözünde Irak savaşında Amerika'nın yanında belirleyici güç, ezeli düşman olarak görülen İsrail. Kerkük-Hayfa hattının açılması, Araplar arasında bu teorinin kanıtı olarak görülecektir.
Güncellenme Tarihi : 16.3.2016 19:46
