ALEVİLER NE SOLDAN, NE AKP'DEN UMDUĞUNU BULDU!

Fermani Altun: Ne yazık ki Aleviler soldan aradıklarını bulamamışlardır. Sorunlarının çözümü adına hiçbir şey yapılmamıştır. Sola blok halinde oy verilmesine rağmen böyle olmuştur... Seçimlerde AKP’yi destekleyen çok Alevi oldu, fakat aradıklarını bulamadılar. İstanbul’da belediyelerin yönetiminde hiç Alevi yok...

Fermani Altun, Alevi dünyasının tartışmalı isimlerinden birisi. Kendisi geçmiş halk aşıkları geleneğinden. Bizim gençliğimizde onu Aşık Fermani olarak tanımıştık.
SHP’de yöneticilik yaptı. Daha sonra İslamcı kesimlere yakın durmaya başladı. AKP’yle iyi ilişkiler kurdu. Başkanlığını yaptığı Ehlibeyt Vakfı’na hükümet, Büyükşehir Belediyesi destek veriyor, toplantılarına açılışlarına katılıyor. Bu yüzden bazı Alevi kesimlerinin eleştirilerine muhatap oluyor. Onunla Ehlibeyt Vakfı’nın merkezinde konuştuk.

Ehlibeyt Vakfını ne zaman kurdunuz? Ve ne yapıyorsunuz?
Ehlibeyt Vakfı 12 yıl önce kuruldu. Türkiye’nin, Dünya’nın önde gelen bilim adamlarının kurduğu bir vakıftır. O zaman Dünya Ehlibeyt kurultayı toplandı.Ehlibeyt, Peygamberimizin ailesi, Hz.Fatime, Hz. Ali, Hz. Hüseyin, Hz.Hasan ve 12 imamlar yani seyitlerdir. İslamiyet’i 3 kıtaya yayanlar onlar olmuşlardır. Horosan Erenleri,Yunus Emreler, Hacı Bektaşlar hepsi aynı yola hizmet etmişlerdir. Aleviler dergahlarının kapatılmasıyla yok sayılmışlardır. 1925ten sonra Alevilik baskı görmüştür. Eşitsiz uygulamadan dolayı yok sayılmıştır. İbadetler gizli yapılır hale gelmiştir. 1960’tan sonra sol partiler Hacı Bektaş’ın sözlerini benimsemişlerdir. Aleviler de kendilerinin kurtuluşunu solda görerek onlara yönelmiştir. Ne yazık ki Aleviler soldan aradıklarını bulamamışlardır. Sorunlarının çözümü adına hiçbir şey yapılmamıştır. Sola blok halinde oy verilmesine rağmen böyle olmuştur. SHP döneminde partinin en güçlü 2. adamı olarak görev yaptım. Partilerin birleşmesi için çaba sarf ettim. Bizi Aleviliği gündeme getirdiğimiz için gericilikle suçladılar.

Kim suçladı?
Parti içindeki diğer solcu kişiler. Ben Türkiye’deki laikliği gerçek laiklik olarak görmüyordum. 25 yıl öncesinde de. Laiklik Avrupa’daki gibi devletin dine hiçbir şekilde karışmamasıdır. Ama bizim ülkemizde böyle değil, bunu söyleyince de beni gericilikle suçlayanlar oldu parti içinden. 1990 yıllarına gelindiğinde dünyada ideolojilerin geri plana düşmesiyle, değerler ön plana çıktı tüm. Bizde Alevilik kendi kimliğini aramaya başladı. Aleviliği bazı gruplar siyasi, bazıları ideolojiyle karıştırıyorlardı. Bazıları Aleviliği kültürle karıştırıyorlardı. Tamam kültür boyutu vardır. Fakat üç sazla iki nefesle Alevilik olmaz. Bunun bir tarih boyutu vardır. Kurultayı bunun için topladık bizde.

Ne zaman topladınız?

11 yıl önce topladık. Amacımız tartışan Alevilikti. Kimisi İslam dışı kimisi, kötü olarak gösteriyordu. 126 kuruluş katıldı. Biz Aleviliği İslam dışı görüyoruz diyenler bizim dışımızda kaldı. Biz Aleviliği İslamiyet’in özü olarak ortaya koyduk. Arap taassubuna karşı Aleviliği dünyaya biz yaydık. Ehlibeyt Kurultayına Balkanlar’dan, Orta Asya’dan yaklaşık aşağı yukarı 43 ülke katıldı. Ana merkez bizim vakıf olarak alındı. Dünya Ehlibeyt Vakfı olarak adı konuldu. 3. kurultaya tüm İslam kuruluşları ve Diyanet te katıldı. Bizim Dünya Ehlibeyt vakfı tüm inanç sistemlerinin ortak bir değerde buluşmasına öncülük etti.

Sizin Sünni kesimle tamamen uzlaştığınız ve Aleviliği Sünnileştirmeye çalışanlarla işbirliği yaptığınız iddia ediliyor? Mezhepler arası kucaklaşma gerçekleşti. Biz Aleviliği herkese doğru öğrettik. Mesela Eski Diyanet İşleri Başkanı Mehmet Nuri Yılmaz benim yönetim kurulu üyem. Toplantılarda der ki, “Fermani hepimizi Alevi yaptı”. Burada biz şunu ortaya koyduk: İslam’ın ortak değerlerinin bir olduğunu; evrensel insan haklarına, sevgiye dayalı kadın hakkı, insan hakkı hayır hizmeti gibi görüşlerle İslam’ı yaydık. Bunlara dönüş yapmamız lazım. Sünni kesim bizi destekledi sempati uyandı.

Aleviler destekledi mi?
Sünnilerin desteği yüzde 80 iken, Alevilerin yüzde 20 idi. Ama şimdi onlarda yüzde 80.
Sizin aranız devlet kadrolarıyla gayet iyi. Fakat hâlâ Diyanet İşleri başkanlığı bir Hanefi kurumu olarak çalışıyor. Cem evleri ibadethane olarak tanınmıyor. hâlâ zorunlu din dersi devam ediyor. Alevi köylerine cami yapımı sürüyor.
En iyi şekilde biz getiriyoruz bunu gündeme.

Ne diyorlar size?
Toplumun içinde böyle bir sorun yoktur. Sistemde problem vardır. Türkiye’nin en büyük eksikliği diyanet alanında reform yapamamaktır. Bunun suçu şu an ki hükümette değildir. CHP yi biz 30 yıl boyunca destekledik fakat onlar da hiç bir şey yapmadılar.

Hükümet taleplerinize ne diyor?
Haklısınız diyorlar. Üç yıl önce Diyanet’in yeniden yapılanması için konferans düzenlendi. Ben de konuşmacıydım benim konuşmam görüşlerim çok beğenildi desteklendi, fakat CHP bu konferansın ardından basın toplantısı düzenleyerek Diyanet’in devlet içinde kalması gerektiğini söyledi. Derin devlet mi desek ne desek bunlar reformları engelliyor.

Başbakanın yılın başında yaptığı Alevi açılımı buluşmasına katıldınız mı?
Katılmadım. Çünkü zamanı yanlıştı. Yapılış şekli yanlıştı. Kılavuzu yanlıştı. Doğru görmüyordum. Benim katılmayışımdan dolayı hüsrana uğradı. Başbakana samimi olmasını söyledim. Partisinin içindeki Alevi arkadaşlarımıza hiçbir yer verilmedi fakat dışardan bir kaç kişi kullanılarak Aleviliği kullanmaya kalktılar.

Reha Çamuroğlu’nun içinde olması mı hataydı?

Evet o kullanılmak istendi. Buluşmanın alt yapısı yanlıştı. Başbakanın kendi partisindeki Alevilerle diyalog kurması gerekiyordu. Hiç bir kuruluşla el sıkmadan bu iş olmaz.

AKP’de ne kadar Alevi var?
Çok var seçimlerde de zaten AKP’yi desteklediler fakat aradıklarını bulamadılar. İstanbul’da belediyelerin yönetiminde hiç Alevi yok.

Alevi örgütlerinin 9 kasımdaki mitingine ne diyorsunuz?
Ben bunları demokratik bir tepki olarak görüyorum. O iftar yemeğinde verilen ortak tepkinin devam etmesi gerekiyor. Bugün mücadelesini verdiğim mesele bir yöntem meselesidir. Ben diğer Alevi kuruluşlarına, dedelere gittim. Diyalog içinde olmalıyız dedim. Diğer Alevi kuruluşlarla benim aramda bir problem yok. Aynı şeyleri söylüyoruz. Mezhep ayrımını istemiyoruz. Cem evleri ibadethane diyoruz. Cem evleri camilerin karşıtı değil tamamlayıcısıdır.

Dedeleri eğittiğinizi söylüyorsunuz? Dede eğitiminin belli bir dergâhta yapılması gerekmiyor mu?
Hacı Bektaş-ı Veli Hazretleri 12. yy da “Yolumdan giden benim evladımdır, belimden gelen değil” diyerek bir reform gerçekleştirmiştir. Dergâhlarda dedeler yetiştirilirdi. Ne yazık ki artık soydan geçiyor. Babadan oğula geçiyor. bizim ülkede Alevilerin yüzde 20’si ben dedeyim diyor. Böyle olmaz bu iş. Cahil cühela insan dede olmaz. Toplumsal yöneticiliği yapabilecek biri dede olmalıdır. Ne yazık ki biz bu dergâhları kaybettik. Şimdi cemevleri açılıyor fakat oradaki insanlara eğitim verecek kişi yok. Cem evlerinde reform yapılması gerekiyor. Ben cem evi açtım ve reform yaptım. Bağdaş kurarak zor oturduklarını söyleyen gençlere kolaylaştırdım ibadeti. Biz ibadeti dizimizle değil özümüzle yapacağız. Bunlar kaldırılması gereken şeylerdir çağın gereklerine göre reform yapılmalıdır. Eskiden korkuluyor gözcü konuyordu. Şimdi ona da gerek yok değiştirilmesi gerekiyor. Biz bunun için bir kitapçık hazırladık.
Alevi örgütlerinde bir siyasi ittifak kuralım diye bir görüş ortaya çıktı bunu nasıl karşılıyorsunuz?
Bence tüm bir partiyi hedef almak yanlıştır. AKP’nin yaptığı birçok iyi şey vardır. DGM’lerin kaldırılması, AB yolunda reformlar yaptılar bunlar çok güzel şeyler. AKP’yi tek başına Başbakan Erdoğan yönetiyor, onun görüşlerine karşı olabilirsin ama teşkilatlarda çok iyi kişiler de var. Sivas’ta yapılan vahşet, derin güçlerin bir oyunu. Devletin içinde ki derin kişilere karşı birlik olmalıyız. Bütün Sünni kişilere laf söylemek olmaz. Maraş katliamı büyük bir oyun. SHP o zaman iktidardı Sivas’a müdahale edilebilirdi.

Size yapılan eleştiri Alevileri Sünnileştirmek istediğiniz yönünde Hiç alakası yok. Ben Aleviliği hem Sünnilere hem Alevilere öğrettim. Dün beni eleştiren Aleviler bugün destekliyor. İzmir’den 25 kuruluş. Hacı Bektaş derneklerinin çoğu bizim üyemiz. Tunceli Hacı Bektaş Derneği bizim kurucumuz. Bize bağlı 126 civarında dernek var. Avrupa’da da Avrupa Ehlibeyt Vakfı var onların da 64 üyesi var. Camiyi dört duvara hapsetmek nasıl kötüyse burada da Aleviliği üç saza indirgiyorlar.

(ORAL ÇALIŞLAR-RADİKAL)