ANAYASA PAKETİNDE ACİL DEĞİŞİKLİK!..
Hükümetin gündeme getirdiği Anayasa paketinden değişiklik yapıldı. TBMM'nin Hakim ve Savcılar Yüksek Kurulu'na (HSYK) üye seçmesi paketten çıktı, Cumhurbaşkanı'nın seçeceği üye sayısı arttı.
Hakimler ve Savcılar Yüksek Kurulu Başkanvekili Kadir Özbek, Anayasa değişikliği çalışmalarına ilişkin olarak, "Birinci hedefin HSYK olduğu da görüldü, o da belli. Sanıyorum bundan sonra belki bizim de bazı şeyleri ifade etme imkanımız olacaktır" demişti.
Yargıtay Başkanı Hasan Gerçeker, "Düzenleme kuvvetler ayrılığı ve yargı bağımsızlığına aykırı olmamalı" diye konuşmuştu.
Yeni düzenlemeyle 12 Eylül Darbesi'ni yapan Kenan Evren başta olmak üzere darbecilere yargı yolu açılacak. Diğeri ise HSYK'ya Meclis tarafından üye seçilmesine yönelik düzenlemenin Anayasa paketinden çıkartılması. Yeni Anayasa paketi pek çok ilke de imza atacak. Örneğin yargısız infaz dönemi yeni Anayasa ile kapacak. Kadınlara da pozitif ayrımcılık gelecek.
İşte paketinin detayları:
TBMM YERİNE ÇANKAYA SEÇECEK
AK Parti'nin Anayasa paketine göre HSYK'nın üye sayısı 21'e çıkartılıyor. Yargıtay 3, Danıştay ve Anayasa Mahkemesi 1 üye seçecek. Birinci daire hakimler arasında 8 üye de HSYK'da yer alacak. Geriye kalan 6 üye ise cumhurbaşkanı tarafından atanacak. TBMM'nin seçeceği 3 üyeyi de cumhurbaşkanı atayacak. Adalet Bakanı ise Genel Kurul'un başkanlığını yapacak.
CHP'YE GEÇİCİ 15. MADDE GOLÜ
AK Parti'nin Anayasa paketinde CHP'nin istediği Anayasa'nın Geçici 15. maddesinin kaldırılmasına yönelik düzenleme de yer alacak. Bu düzenlemenin kaldırılması ile birlikte 12 Eylül Darbesi'ni yapan Kenan Evren başta olmak üzere darbecilere yargı yolu açılacak.
ASKERE SİVİL YARGI YOLU
Anayasa'nın 145. maddesinde yapılacak değişiklikle askerlerin sivil mahkemelerde yargılanmasının yolu açılacak. Darbeye teşebbüs eden askerler sivil mahkemelerde yargılanacak. İHRAÇLAR YARGIYA AÇILIYOR Yüksek Askeri Şûra'nın (YAŞ) ihraç kararlarına karşı yargı yolu açılacak. HSYK kararlarına karşı yargı yolu açılmayacak ancak itiraz mekanizması getiriliyor.
MEMURLARA YARGI YOLU
Anayasa'nın 129. maddesinin üçüncü fıkrası değiştirilerek, "disiplin ve uyarı cezası alan kamu görevlilerine" de yargı yolu açılacak. Memurlara grev ve toplu sözleşme hakkı verilmesine ilişkin düzenleme ise pakette yer almayacak.
VENEDİK KRİTERLERİ DEVREDE
Parti kapatmalar Venedik Kriterleri çerçevesinde zorlaştırılacak. Partilerin kapatılması için TBMM'den izin alma şartı getirilecek. Venedik Kriterleri kapsamında şiddete bulaşmayan partiler kapatılamayacak. Parti kapatmalara Meclis izni ve Venedik Kriterleri’nin getirilmesi ile BDP'nin yeniden kapatılmasının yolu kesilecek.
KADINLARA POZİTİF AYRIMCILIK
Kamu kurumlarına işe yerleştirmede kadınlara öncelik tanınabilecek. Kadınların siyasete girmesinden öngörülecek kadın kotasının Anayasa'ya aykırı olduğu iddia edilemeyecek.
OMBUDSMAN GELİYOR
Anayasa'nın 125. maddesinde yapılan değişiklikle 'ombudsmanlık' kurulmasına imkan tanınacak. Ombudsmanlık vatandaş ile devlet arasındaki sorunların çözümünde devreye girecek.
İNSAN HAYSİYETİ
Temel hak ve hürriyetlerin niteliği' başlıklı 12. maddeye "İnsan haysiyetine dokunulamaz" hükmü eklenerek, gözaltında onur zedeleyici davranışlar anayasal suç sayılacak.
KİŞİSEL BAŞVURU
Anayasa Mahkemesi'ne kişisel başvuru hakkı sağlanacak. Bireyler Anayasa Mahkemesi'ne başvurarak haklarının ihlal edildiğini iddia edebilecek. Bu düzenleme ile Türkiye'nin AİHM'de mahkum edilmesinin önüne geçilecek.
YARGISIZ İNFAZ DÖNEMİ KAPANIYOR
Anayasa paketi ile 'yargısız infaz' dönemi kapanıyor. Memurlara verilen "disiplin ve uyarı cezalarına karşı yargıya müracaat edilmemesi yasağı kaldırılıyor. Yüksek Askeri Şûra'nın ihraç kararlarına karşı yargı yolu açılıyor. HSYK'nın kararlarına karşı etkin itiraz yolu getiriliyor. HSYK dairelerinin verdiği kararlar Genel Kurul tarafından iptal edilebilecek.
12 Eylül’cüler yargılanamaz
Anayasa'nın geçici 15. maddesinin yürürlükten kaldırılmasının 1980 darbesine katılanlara yargılama yolunun açılıp açılmayacağını değerlendiren Yargıtay Onursal Başkanı ve Bilkent Üniversitesi Hukuk Fakültesi öğretim üyesi Prof. Dr. Sami Selçuk, Anayasa'daki geçici 15 madde ile hukuki bir af getirildiğini iddia ederek, yargılamanın olamayacağını kaydetti. Selçuk şöyle devam etti: "Geçici 15. madde şunu diyor: "12 Eylül 1980 tarihinden, TBMM'nin başkanlık divanını oluşturuncaya kadar geçecek süre içinde, yasama ve yürütme yetkilerini Türk milleti adına kullanan, Millî Güvenlik Konseyi'nin, bu konseyin yönetimi döneminde kurulmuş hükümetlerin, Danışma Meclisi'nin her türlü karar ve tasarruflarından dolayı haklarında cezaî, malî veya hukukî sorumluluk iddiası ileri sürülemez ve bu maksatla herhangi bir yargı merciine başvurulamaz' diyor. Yani konu zamanaşımı ile ilgili değil. Bunun anlamı hukukta aftır. Madde kaldırılsa bile geriye yürümez. Yasalar gelecek için yapılır. Bu kural bellidir. Maddeyi yürürlükten kaldırmak, bunlar arasına girmez. Ciddi bir devlet de sözünden dönmez. Yasa koyucu işlevsiz kalacak düzenlemeler yapamaz, yapmamalı."
Yeni düzenleme geriye işler
Eski Devlet Güvenlik Mahkemesi savcılarından Mete Göktürk, konuyu af kapsamında değerlendirerek, geçici 15. maddenin kaldırılmasının, darbecilerin yargılamasının önünü açamayacağını kaydetti. Kenan Evren'e dava açtığı için HSYK tarafından savcılıktan atılan Sacit Kayasu ise geçici 15. maddenin af niteliğinde olmadığı için, yeni düzenlemenin geriye işleyebileceğini söyledi. Kayasu, "Milletvekilleri, görevdeyken yargılanamazlar. Aynı şekilde darbeciler için de bu 15. madde, bir yargılama dokunulmazlığı getiriyor ama af getirmiyor. Orada yargılama dokunulmazlığı başladığı için zaman aşımı durur, Bu madde kalktığı andan itibaren yargılama başlayabilir" dedi.
