Menfezler 3 boyutlu tarandı... Ayasofya’nın gizemi..
Ayasofya’yı yapımından bu yana geçen 1484 yıldır havalandırarak ayakta kalmasını sağlayan yeraltı menfezleri ilk kez 3 boyutlu olarak tarandı. Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi’nden Doç. Dr. Hasan Fırat Diker, “Tünelleri bir damar gibi düşünmek gerekiyor. Kanallar özgün haline döndürülüp yeniden işlevlendirilebilirse yapının nefes almasına imkân sağlayabileceğiz” dedi.
Ayasofya’nın müze olarak kullanıldığı dönemde başlayan ‘Ayasofya Yeraltı Yapılarının 3 Boyutlu Görüntülenmesi ve Belgelenmesi Projesi’, Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi ve Ayasofya Müze Müdürlüğü’nce yürütüldü. Bilim insanları Ayasofya’nın altını bir örümcek ağı gibi saran, binayı havalandırarak rutubetten koruyan yaklaşık 900 metrelik yeraltı menfezleri ve yapılarını tek tek dolaştı, kayıt altına aldı. Efsanelere konu olmuş tünellerin keşfedildiği çalışmanın başındaki isimlerden biri de Fatih Sultan Mehmet Vakıf Üniversitesi Mimarlık ve Tasarım Fakültesi öğretim üyesi Doç. Dr. Hasan Fırat Diker’di. Bilimsel kimliğini ‘İstanbul araştırmacısı’ olarak tanımlayan Diker, Ayasofya’nın bilinmeyenlerini şöyle anlattı:
Doç. Dr. Hasan Fırat Diker
YENİ YERALTI MEKANLARI
Mimar Sinan payandasının hemen altından geçen bir koridor var. Mimar Sinan payandayı inşa ederken o koridoru korumuş. Payandanın altından dev bir menfez geçiyor.
SANAL DÜNYAYA AÇILIYOR
Herkes, bizim ekip olarak çıplak gözle gördüğümüz her yeri sanal olarak görebilecek. 3 hafta süren çalışmanın sonuçlarını 24-25 Eylül’de İstanbul’da düzenlenecek Uluslararası Ayasofya Sempozyumu’nda açıklayacağız.”
İŞTE O BİLİM EKİBİ
Hasan Fırat Diker, Ayasofya’da Kültür ve Turizm Bakanlığı bünyesinde 6 yıl kontrol mimarı olarak çalıştı. 2009 yılındaki onarım sırasında Ayasofya’daki melek figürünü ortaya çıkartan ekipte yer aldı. Hasan Fırat Diker son olarak, Ayasofya’nın kapalı olduğu pazartesi günleri ekibiyle birlikte tünellere indi. Ekipte Fatih Sultan Mehmet Üniversitesi’nden Doç. Dr. Mine Esmer, Dr. öğr. üyesi Alidost Ertuğrul ve İTÜ Güzel Sanatlar Bölümü’nden Arkeolog Ali Hakan Eğilmez de yürütücü olarak yer aldı. İTÜ Mimarlık öğrencileri Barkın İrem ve Özlem Kaya ile Fatih Mimarlık bölümü yüksek lisans öğrencileri Rüveyda Korkut, Ramazan Yıldırım ve Enes Uluköylü de aktif olarak çalışmalara katıldı.
EFSANELER BOŞ ÇIKTI
Hasan Fırat Diker ve ekibinin çalışmaları, Ayasofya ile ilgili kuşaktan kuşağa aktarılan “Altında kayıklar yüzüyor”, “Ayasofya’dan Topkapı Sarayı’na tüneller var” gibi efsaneleri de boşa çıkarttı. Ekip tüm tünel ve yeraltı yapılarının Ayasofya’nın havalandırmasına ve yağmur suyundan korunmasına yönelik yapıldığını belgeledi. Diker efsanelerle ilgili şunları söyledi: “Anlatıldığı gibi altta sarnıç yok. Kayıklar da yüzmüyor. Ayasofya’nın mevcut altyapısı, inşa edilirken onun iklimlendirilmesine yönelik hazırlanmış. Kısaca Ayasofya’dan girilip Topkapı’dan çıkılmıyor.”
