MİLLİYET-Yıllardır rekabeti bozduğu için eleştirilen, bankacılık sisteminde krizlerin önemli nedenleri arasında sayılan mevduata sınırsız güvence, 5 Temmuz'dan itibaren 50 milyar lira ile sınırlandırılıyor. 50 milyardan fazla mevduatı olanlar güvence sınırını artırmak için bankalar arasında hesaplarını bölmek zorunda kalacak.
1994'te TYT, Marmara ve İmpexbank'a el konulmasının ardından getirilen mevduata sınırsız güvence, 5 Temmuz'da 50 milyar lira ile sınırlandırılacak. Haziran 2000'de 100 milyara indirilen ancak 2001 krizinin ardından tekrar sınırsız hale dönüştürülen güvencede böylece üç yıl sonra ikinci deneme yapılmış olacak.
Karar bir yıl önce alındı
Hükümetin bir yıl önce aldığı karara göre 5 Temmuz'da uygulaması başlayacak sınırlı mevduat garantisi; her müşterinin, her bir bankada açacağı 50 milyar liraya kadar TL ve döviz cinsi mevduatını, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu'nun (TMSF) güvencesi altına alıyor. Buna göre herhangi bir banka tasfiye edilirse TMSF bu bankadaki tasarruf mevduatı sahiplerine, hesaplarının 50 milyar liralık kısmı için ödeme yapacak. Daha fazla mevduatı bulunanlar ise mevduatının kalan kısmını ancak banka tasfiye edilirse, tasfiye ya da iflas masasından alabilecek.
66.7 katrilyon güvende
Bankacılık Düzenleme ve Denetleme Kurumu (BDDK), 28 Mayıs'ta yaptığı açıklamada, 50 milyar lira ile sınırlanacak olan garantinin, tasarruf mevduatı hesabı sayısının sayısının yaklaşık yüzde 99'unu, sektördeki tasarruf mevduatı toplamının da yüzde 64'ünü kapsadığını açıklamıştı.
Buna göre tasarruf mevduatlarının yüzde 36'sı bu haftadan sonra güvence kapsamı dışında kalacak. BDDK 11 Haziran 2004 itibariyle, sınırsız garanti kapsamındaki mevduatı 104.2 katrilyon lira olarak açıklamıştı. Yüzde 64 oranı esas alındığında 50 milyar liralık sınırlama söz konusu tutarı 66.7 katrilyon liraya kadar düşürüyor.
BDDK'nın ''2003 Yıllık Raporu''na göre de Türkiye'de bulunan 78 milyon 457 bin hesabın 77 milyon 912 bini güvence sınırının altında bulunuyor. Kalan 545 bin hesap ise 50 milyarlık limitin üzerinde... Toplam 332 bin yurtdışı yerleşiklerin hesaplarının ise 318 bini güvence limitinin altında mevduata sahip görünüyor.
Parayı şubelere bölmek yetmiyor
Yeni dönemde, bir kişi adına aynı bankanın farklı şubelerinde açılmış tasaruf mevduatlarının anapara ve faiz toplamı 50 milyar lirayı aşıyorsa, sadece 50 milyar liralık kısım mevduat sigortası kapsamında değerlendirilecek. Farklı bankalarda açılan hesaplar için ise 50 milyar liralık sınır ayrı ayrı değerlendirilecek. Örneğin 100 milyar lirası bulunan bir tasarruf sahibi bunu tek bir bankada tasarruf mevduatı olarak değerlendirirse bunun sadece 50 milyarı garanti altında olacak. Ancak söz konusu parayı 50'şer milyar liralık dilimler halinde iki ayrı bankaya tasarruf mevduatı olarak yatırırsa her iki bankadaki hesabı da garanti kapsamında olacak.
Toplam mevduatın yüzde 35.7'si garanti kapsamına giriyor
Aralık 2003 (%) 0-10 milyar 11-50 milyar 51-250 milyar 251 milyar-1 trilyon 1 trilyon üzeri Toplam
Yurtiçi yerleşikler 15,7 20,0 21,4 11,1 28,5 96,7
- Tasarruf mevduatı 8,1 8,9 5,8 3,1 3,1 29,0
- Resmi kur. Mevd. 1,4 1,3 1,3 2,5 15,6 22,1
- Döviz tevdiat hes. 6,2 9,8 14,3 5,5 9,8 45,6
Yurtdışı yerleşikler 0,3 0,5 0,8 1,1 0,7 3,4
- Döviz tevdiat hes. 0,2 0,4 0,8 1,1 0,6 3,1
Genel toplam 16 20,5 22,2 12,2 29,2 100
545 bin mudinin parası güvence sınırının üzerinde
Hesap sayısı (kişi) 0-10 milyar 11-50 milyar 51-250 milyar 251 milyar-1 trilyon 1 trilyon üzeri Toplam
Yurtiçi yerleşikler 76.501.871 1.410.576 500.066 35.151 9.820 78.457.484
- Gerçek kişiler 68.591.861 1.186.829 423.516 21.811 4.451 70.228.468
- Tüzel kişiler 7.910.010 223.747 76.550 13.340 5.369 8.229.016
Yurtdışı yerleşikler 289.520 28.534 11.294 2.495 320 332.163
Toplam hesap sayısı 76.791.391 1.439.110 511.360 37.646 10.140 78.789.647
Güncellenme Tarihi : 16.3.2016 22:28
