Merkez Bankası'nın faiz indiriminde geç kaldığını düşünen bankalar Hazine ihalesinde fırsatı kaçırmadı. 3 Temmuz'da açıklanan son rakamlara göre enflasyon TEFE'de yüzde 10.53, TÜFE'de ise yüzde 8.93 olarak belirlenirken, Hazine'nin yıllık bileşik yüzde 26.3 faiz ödemesini fırsat bilen bankacılar Hazine kağıtlarına yüklendi.
Bugün piyasaya 7 katrilyon 250 trilyon lira ödemesi bulunan Hazine son iki günde yaptığı borçlanmalarla piyasadan tam tamına 7 katrilyon 426 trilyon lira para çekti.
Kriz günlerini aratmayan reel faiz bankaların iştahını kabartınca ihalelere toplam 10 katrilyona yakın teklif geldi. Şayet Hazine gelen bütün teklifi karşılasa 6.8 milyar dolarlık satış yapabilecekti.
Faiz çok cazip
Hazine'nin düşen enflasyon ortamında borçlanmaya yüzde 26'nın üzerinde bir bedel ödemesi tartışılırken, reel faizin de kriz günlerini bile aratmayacak biçimde yüksek seyrettiği dikkati çekiyor. Dünkü ihalede gerçekleşen faiz, 3 Temmuz'da açıklanan enflasyon verilerine göre son bir yılın en yüksek reel getirişini vaat etti. Bu hesabı gören bankalar da fırsatı kaçırmadı.
Geçen yıl Haziran sonunda enflasyon yüzde 29.76 olarak ölçülürken, bileşik faizler ise yüzde 46.1 seviyesindeydi. Yani Hazine yüzde 12.59'luk bir reel faiz ödemeye razı oluyordu. Ancak son ihalede reel faiz yüzde 16.32 seviyesine çıktı. Bu seviye 2001 bankacılık krizi günlerindeki yüzde 21'lik ve tezkere krizinin çıktığı Mart 2002'deki yüzde 19.2'lik reel faize yakın bir reel faizi ifade ediyor. Bankacılar dün ihalelerde bankalar tarafından alınan kağıtların bir bölümünün bugün şubelerde vatandaşlara da satılacağını hatırlatıyor. Dün yüzde 26.32 faizle satılan kağıtlar, bugün bankaların küçük bir komisyon bedelini düşmelerinin ardından bono yatırımcılarına da sunulacak.
Kısa vadeli olduğu için bankaların bono müşterilerinin daha çok 217 günlük bonoyu tercih etmesi bekleniyor. 518 günlük Aralık 2005 vadeli tahvili ise bankaların kendi portföyleri için tercih ettikleri belirtiliyor.
Merkez neyi bekliyor?
Enflasyonun yüzde 10'lar seviyesine çekildiği, bir yıl sonraki hedefin de yüzde 8 olduğu bir ortamda, Hazine'nin yüzde 26'nın üzerinde faiz bedeli ödemesi piyasada tartışılırken, Merkez Bankası'nın da olası bir faiz indiriminde geç kaldığı iddia ediliyor. Bankacıların çoğu Hazine'nin ödediği bedelin yüksek olduğunu söylüyor. Ancak bu kağıdı alanlar da kendileri olduğu için bunu yüksek sesle telaffuz da edemiyorlar. Bu arada yüzde 6.5'lik faiz dışı fazla hedefine karşılık toplam borç stokunda net gözle görülür bir iyileşme olmaması ve Hazine'nin çoğunlukla itfa kadar yeni borçlanmaya gitmesi de eleştiriliyor.
Bora Böcügöz/Dışbank Genel Müdür Yardımcısı: Reel faiz çok cazip
Hazine ihalelerine gelen talep beklenenin çok üzerinde oldu. Bunun sebebi reel faiz seviyesinin çok cazip oluşu ve buna bağlı olarak artan yatırımcı ilgisi. Ayrıca Hazine'nin bugün yapacağı ödeme için düzenlediği ihaleleri, faizleri yükseltmeden çok rahat geçeceği ortaya çıktı. Böylece alım için bekleyenler ihaleye talebi artırdı. Son ihaleler öncesinde döviz satışı vardı. Piyasada Merkez Bankası'nın kısa vadeli faiz oranını indirebileceği yönünde beklenti var. Ancak ekonominin çok hızlı büyüdüğü ve FED stresinin etkili olduğu bir ortamda faiz indirimi gecikebilir.
Tevfik Eraslan/İş Portföy Yön. Müdür: Yabancılar fırsatı kaçırmadı
ABD Merkez Bankası FED'in ölçülü faiz artırımına gideceğini açıklamasının ardından yabancı yatırımcılar Türkiye'ye tekrar yatırım yapmaya başladı. Bu nedenle Hazine'nin düzenlemiş olduğu ihalelere hem yabancı hem de içerdeki bankaların ilgisi çok yüksek oldu. Yerli bankalar yüzde 36 faizli değişken getirili tahvilleri, yabancılar ise iskontolu kağıtları tercih etti. Yoğun ilginin ardında yatan nedenlerden biri de reel faiz beklentisi. Önümüzdeki bir yılda enflasyon oranının yüzde 10 artacağı tahmin ediliyor. Buna karşın faizler yüzde 26'nın üzerinde. Yani yüzde 15'in üzerinde reel faiz var. Bu oran son dönemin en iyi getirilerinden biri ve yatırımcı da bu fırsatı kaçırmıyor.
Murat Özer/Abank Hazine Müdürü: Faiz indirimi her an gelebilir
Dış etkenler olumluya döndü. FED'in faizleri çok hızlı değil, ölçülü artıracağı görüşü kuvvetlendi. Petrol fiyatlarındaki hızlı yükselişin sürmeyeceği anlaşıldı. Bunlar yabancı yatırımcının Türkiye gibi olan gelişen piyasalara bakışını değişitiridi. Ayrıca enflasyon da düşük çıktı. Önümüzdeki döneme ilişkin düşük enflasyon beklentileri kuvvetlendi. Şu andaki düzeyler çok yüksek bir reel getiri vaat ediyor. Yatırımcılar da bunu kaçırmak istemiyor. Merkez Bankası'ndan bir faiz indirimi beklentisi var. Zamanlama konusunda bir belirsizlik var. Ancak indirim her an gelebilir.
Anne Krueger uyardı: Borç verenler her an yeni kriz tetikleyebilir
IMF Başkan Yardımcısı Kreuger, 90'lı yıllarda aralarında Türkiye'nin de bulunduğu çeşitli ülkelerde meydana gelen ve büyük kargaşalara yol açan krizlerin IMF'nin alışık olduğu gibi ödemeler dengesinden değil, sermaye hareketlerinden kaynaklandığını belirtti. Kreuger, ülkelerin makroekonomik politikaları uygun olsa bile borç verenlerin bu politikaların sürdürülemeyeceğine inanması durumunda krizlerin meydana gelebileceği uyarısını yaptı.
Anne Kreuger, Bretton Woods görüşmelerinin 60. yıldönümü dolayısıyla yaptığı konuşmada ''Sermaye hareketleriyle ilgili krizler çok hızlı bir biçimde ortaya çıkabilir ve hızlı bir şekilde önlem alınmasını gerektiriyor. Bu krizler; ülkeden borçlanma senedi alanların bu ülkenin borçlarını normal olarak ödeme kapasitesi konusundaki güvenlerini kaybettikleri için meydana geliyor. İlke olarak kriz, bir ülkenin mevcut makroko-nomik politikaları sağlam olsa bile, eğer borç verenler bu politikaların sürdürülemeyeceğine inanıyorsa da meydana gelebilir. Bir ülkenin ekonomik politikaları konusunda reel ve haklı kuşkular olduğu zaman, bunlar şaşırtıcı bir hızla tam bir krize dönüşebilir. Buna verilebilecek tek etkin yarat, ülkenin borç ve yükümlülüklerini tam olarak karşılayabileceği konusunda borç verenlerin güvenini yemden oluşturmaktır.''
Hazine parayı emince döviz de borsa da çöktü
Hazine'nin 7.250 katrilyonluk itfasına karşılık piyasadan 7.426 katrilyon çekmesi, borsayı da olumsuz etkiledi. Piyasada borsaya akacak para kalmayacağı hesabı yapan büyük oyuncular ihale sonuçlarının gelmesinin ardından ikinci yarıda satışa yöneldi. Borsa birinci seansta 18 bin 649 puana kadar çıktıktan sonra ikinci seansta çöktü. Günün tamamı 340 puan kayıpla 18 bin 237 puandan kapandı. Borsacılar ''Bir süredir yükseliş de yaşanıyordu. Piyasa kendi iç dinamiklerine göre düzeltme yaptı. 10 günlük hareketli ortalama olan 18 bin 250 puanlık seviye aşağıya doğru çok fazla kırılmadığı sürece sorun yok. Bu seviyede tutunursa 19 bin puana gidebiliriz'' yorumunu yaptılar.
Hazine'nin cazip faizi piyasada dövizin de belini kırdı. YÖK gerginliği ve FED'in faiz artıracağı beklentisiyle Mayıs ayının son haftasında 1 milyon 570 bin liraya kadar tırmanan dolar dün 1 milyon 432 bin liradan işlem gördü. Yine aynı tarihlerde 1 milyon 880 bin liraya kadar yükselen euro da ancak 1 milyon 765 bin liradan alıcı bulabildi.
Güncellenme Tarihi : 16.3.2016 22:31
