KAYNAK : Haber Vitrini
İRFAN YİRMİBEŞOĞLU
İSTANBUL - Başlama vuruşu 1930 yılında yapıldığında bugünkü görkemine belki ulaşılamayacağı tahmin edilen Dünya Kupası, günümüzde ülkeleri, farklı kültürleri ve inançları biraraya getiren en büyük organizasyonlardan biri haline geldi.
Oynanan 16 Dünya Kupası, ilginç olayları, rekorları ve renkli portreleriyle futbolun neredeyse bir hayat biçimine dönüşmesine büyük katkılarda bulundu.
Olimpiyatlardan sonra yeryüzündeki en önemli spor olayı olarak bilinen ve 4 yılda bir yapılarak ortaklaşa kutlanan bir bayram niteleği taşıyan Dünya Kupası, maçların yanı sıra renkli açılış ve kapanış törenleriyle de futbolseverlerin ilgi odağı oluyor. Dünya Kupaları çarpıcı afişleri, sevimli maskotları ile yıllarca akıllardan çıkmayacak birer görsel şov niteliğine bürünüyor.
Dünya Kupası'ndaki heyecan ve çekişme öylesine büyük bir önem taşıyor ki, ülkeler arasında yaşanan politik çekişmelere rağmen 'katılmama' gibi bir durum şimdiye kadar hiç gündeme gelmedi. Sadece 2. Dünya Savaşı nedeniyle 1938'den 1950'ye kadar olan 12 yıllık sürede Dünya Kupası oynanmadı. Soğuk savaş dönemlerindeki organizasyonlar Sovyet Bloku ile Batı Bloku ve diğer ülkeler arasındaki 'politik imaj sunma' çabalarına da sahne oldu. Bazen de kıta etkinliği devreye girer, Amerika grubundan gelenler, Avrupalılar tarafından dışlandıklarından şikayet ederlerdi.
Dünya Kupası uzun süre Brezilya, İtalya, Almanya, Hollanda, Uruguay, Arjantin ve Çekoslovakya gibi ülkeler arasında bir futbol mücadelesi şeklinde geçti. Ancak 1990 yıllardan itibaren yeni aktörler sahaya çıkmaya başladı. Özellikle Afrika ve Uzakdoğu ülkeleri bu alanda sağladıkları başarılarla alkışlandı. Türkiye bu yöndeki hamlesini 47 yıl aradan sonra da olsa 2002 Dünya Kupası için attı.
Dünya Kupası ilk defa 1930 yılında düzenlense de böyle bir organizasyon fikri daha 1920 yılında konuşulmaya başlamıştı.
DÜNYA KUPASI FİKRİ OLİMPİYATLARDAN DOĞDU...
1920 Antwerp Olimpiyat Oyunları'nda Güney Amerika, Asya ve Avrupa'dan toplam 14 ülke futbol müsabakalarında yer aldı. 1928 yılında ise bu rakam 17'ye yükseldi. İlk kez bu yıllarda dünya çapında profesyonel bir şampiyona düzenleme fikri tartışılmaya başlandı. Prensip olarak Olimpiyat Oyunları'nda amatör sporcular yer almakta ise de profesyonel futbolcular da milli olimpiyat takımlarında yer almaya başlamıştı. Bu durum FIFA nezdinde profesyonel bir dünya şampiyonası düzenleme tartışmalarını kızıştırdı. 1920'de FIFA resmi olarak uluslararası turnuva düzenleme niyetini duyurduğunda Dünya Kupası yolunda ilk adım atılmış oldu. 1929 Haziran ayında FIFA Genel Kongresi sırasında Başkan Jules Rimet'in "FIFA üyesi tüm ülkelerin takımlarının katılacağı bir Dünya Kupası düzenleyeceği" açıklamasını yapmasının ardından 1930 yılında Dünya Kupası düzenleme kararı alındı.
SOM ALTINDAN KUPA ZAFERİ SİMGELİYOR
İlk Dünya Kupası olan Jules Rimet Kupası'nı Fransız heykeltıraş Abel Lafleur tasarlamış. 3.8 kilogram ağırlığında 35 santimetre boyundaki kupa som altından yapılmış. Sekizgen bir kaide üzerindeki kanatlı bir mitolojik tanrıça heykelinin taşıdığı kupa zaferi simgelemekteydi. Bu ilk kupa İngiltere'de 1966 öncesi sergilendiği salondan çalınmış, kısa süre sonra bir köpek tarafından Londra'nın dışına atılmış bir şekilde bulunmuştu.
FIFA'nın aldığı karara göre kupaya sahip olabilmek için 3 kez kazanmak gerekmekteydi. 1970 yılında üçüncü şampiyonluğunu kazanan Brezilya kupanın sahibi olmuştu, fakat 1983 yılında Jules Rimet Kupası tekrar çalındı ve bir daha da bulunamadı.
5 kilogram ağırlığında, 36 santimetre uzunluğundaki bugünkü kupa 1974 yılında tanıtıldı. Kupanın tasarımcısı İtalyan heykeltıraş Silvio Gazzaniga eserinin temasını "Kaideden yukarıya doğru, helezonlar çizerek genişleyen hatlar dünyayı kucaklamakta, dinamik kaplı ana gövdedeki iki atlet zafer anını simgelemekte" sözleriyle açıklıyor.
Asıl kupa, son şampiyon tarafından bir sonraki turnuvaya kadar saklanmakta, şampiyon olan takımlar kupanın altın kaplama bir kopyası ile ödüllendirilmektedir.
ŞAMPİYON ÜLKELER
Bugüne kadar düzenlenen 16 Dünya Kupası'nda, 8 Avrupa, 8 de Güney Amerika takımı şampiyon oldu. Toplam 16 organizasyonda, 7 ülke mutlu sona ulaştı. Brezilya 4 şampiyonlukla dünya kupasını en fazla kazanan ülke olurken, onu 3'er şampiyonlukla İtalya ve Almanya, 2'şer şampiyonlukla Arjantin ve Uruguay, birer şampiyonlukla İngiltere ve Fransa izledi.
DÜNYA KUPASI FİNALLERİNDEN İLGİNÇ OLAYLAR
Dünya Kupası organizasyonları unutulmayacak ilginç maçlara da sahne oldu. Kupa'nın en erken kırmızı kartı 56. saniyede gelirken, 1990 yılında İtalya-Arjantin karşılaşmasının da ilk yarısına, hakemin ilginç savunmayla açıkladığı 8 dakikalık bir uzatma eklenmişti.
İlk yarıya 8 dakika uzatma: 1990 yılında İtalya ile Arjantin arasında oynanan yarı final maçının ilk yarısının sonuna Fransız hakem Michel Vautrot, 8 dakika uzatma ilave etmişti. Vautrot, maç sonu yaptığı açıklamada 'ilk yarı boyunca zaman nasıl geçti anlayamadım' demişti.
56 saniyede kırmızı kart: Dünya Kupası'nda en erken ihraç edilen futbolcu Uruguaylı Jose Batista. 1986 yılında Uruguay ile İskoçya müsabakası başlayalı henüz 56 saniye olmuştu ki Batista rakibine yaptığı sert faul sonrası Fransız hakem Joel Quiniou tarafından kırmızı kartla ihraç edildi. 10 kişi kalan Uruguay 0-0 berabere biten maçın ardından bir üst tura çıkmayı başardı.
Danışıklı dövüş: Dünya Kupası'nın en sıkıcı maçı 1982 yılında İspanya'da oynanan Almanya-Avusturya karşılaşması. 1-0'lık Almanya galibiyeti her iki takımı da bir üst tura taşımaya yetmekteydi, bu durumda grupta tur şansı olan Cezayir elenmekteydi. 10. dakikada Almanya aradığı golü buldu. Geri kalan dakikalarda takımlar kendi sahalarında top çevirmekle yetindeler. Bu durum stadı dolduran taraftarlar tarafından protesto edildi. Cezayir, bu maçın ardından FIFA'ya itirazda bulundu, fakat başvuruları reddedildi. Bu olaydan sonra grup son maçları aynı anda oynanmaya başlandı.
DÜNYA KUPASI'NDA EN ÇOK FORMA GİYEN FUTBOLCULAR
Antonio Carbajal MEK.............................: 1950-66
Lothar Matthaeus ALM...........................: 1982- 98
Djalma Santos BRE................................: 1954- 66
Pele BRE...............................................: 1958-70
Uwe Seeler ALM.....................................: 1958-70
Karl Heinz Schenellinger ALM.................: 1958-70
Gianni Rivera ITA.....................................: 1962-74
Pedro Rocha URU..................................: 1962-74
Wladislaw Zmuda POL.............................: 1974-86
Guiseppe Bergomi ITA............................. : 1982-90,98
Diego Maradona ARJ................................: 1982-1994
Vincenzo Scifo BEL................................. : 1986-1998
Franky Van Der Elst BEL..........................: 1986-1998
Andoni Zubizarreta....................................: 1986-1998
EN FARKLI SKORLAR
Macaristan- El Salvador...............................: 1982 - 10-1
Macaristan - Güney Kore.............................: 1954 - 9-0
Yugoslavya - Zahire....................................: 1974 - 9-0
Almanya - Suuidi Arabistan.........................: 2002 - 8-0
Bu arada, Dünya Kupası'na Brezilya 16 defa, Almanya ve İtalya'da 14 defa katılarak, kupaya en fazla iştirak eden ülkeler oldular.
Güncellenme Tarihi : 16.3.2016 17:03
