GDO'LU ÜRÜN ETİKETTE BELİRTİLECEK

ANKARA - Genetiği değiştirilmiş organizma (GDO) ve ürünlerinin ithalat ve ihracatına ilişkin gümrük giriş-çıkış kapıları, Gümrük Müsteşarlığı'nın uygun görüşü alınarak Tarım ve Köyişleri Bakanlığı tarafından belirlenecek.
Biyogüvenlik Kanunu'na dayanılarak hazırlanan, gıda ve yem amaçlı GDO ve GDO'lu ürünler ile ilgili başvuru, değerlendirme, karar, ithalat, işleme, ihracat, etiketleme, izleme, piyasaya sürme, denetim ve kontrolüne yönelik yeni yönetmelik, 26 Eylül'den itibaren yürürlükte olacak şekilde Resmi Gazete'nin bugünkü sayısında yayımlandı.
Biyogüvenlik Kurulu (Kurul) tarafından gerekli değerlendirmeler yapılarak gıda ve yem olarak piyasaya sürülmesi uygun görülen GDO ve ürünlerinin ithalatında ve ihracında dikkate alınacak unsurlar da yönetmelikte düzenlendi. Buna göre, ithalatçı firmadan, ithal edilecek GDO ve ürünlerinin miktarı ve içerdiği gen çeşidi ile ilgili orijin ülke veya yüklendiği ülke yetkili otoriteleri tarafından düzenlenmiş belge veya uluslararası akredite bir laboratuvardan alınmış analiz raporu istenecek.
Bakanlık, denetim ve kontrol amaçlı analizler yapacak, sonucu uygun görülen ürünlerin ithaline izin verilecek. Bakanlıkça GDO'lu olarak ithaline izin verilen ürünlerin, firma ve GDO bazında kayıtları tutulacak.
İthalat aşamasında Bakanlıkça yapılan kontroller sonucunda onaysız GDO veya kanun kapsamında Kurul veya bakanlıkça öngörülen diğer koşullara uygun olmayan onaylı GDO tespit edilen ürünlerin ithaline izin verilmeyecek.
Bedelsiz olarak ithal edilerek halkın tüketimine sunulacak ürünler de bu yönetmelik kapsamında değerlendirilecek.
Gıda ve yem haricindeki GDO ve ürünlerinin ithalatı, Kurul kararı doğrultusunda ilgili Bakanlık, kurum ve kuruluşlar ile işbirliği yapılarak gerçekleştirilecek.
GDO'lardan elde edilen ürünler ile GDO'lardan elde edilmiş bileşen içeren ürünlerin ithalatında, bu ürünlerin elde edildiği GDO'nun onaylanmış olması şartı aranacak.
İhracatta alıcı ülkenin talebi doğrultusunda işlem yapılacak ve bakanlıkça GDO'lu olarak ihracatına müsaade edilen ürünlerin, firma ve GDO bazında kayıtları tutulacak.
GDO ve ürünlerinin transit geçişinde her bir geçiş için bakanlıktan izin alınacak. Transit geçişlerde, ürün miktarı, menşei, içerdiği GDO çeşidi, nakil vasıtası, alınan tedbirler, çıkış gümrüğü bilgileri ile ilgili doküman ve kimlik kontrolü bakanlıkça yapılacak.
GDO ve ürünleri, farklı hatlarda işlenecek ve depolanacak. Bunun mümkün olamayacağı durumlarda ilgililer tarafından GDO ve ürünlerinden oluşabilecek bulaşmayı önlemek amacıyla işleme hattında ve depolarda gerekli temizlik yapılacak ve kayıt altına alınacak.
Genetiği Değiştirilmiş Mikroorganizmalar (GDM), Kurul tarafından belirlenen kapalı alan koşul ve standartlarında, risk sınıflandırmaları dikkate alınarak üretilecek ve depolanacak.
İlgililer, GDO ve ürünlerinden kaynaklanabilecek riskleri engellemek, insan, hayvan ve bitki sağlığı ile çevre ve biyolojik çeşitliliğin korunması ve sürdürülebilirliğin sağlanması amacıyla Kurul tarafından belirlenen işleme, atık, artık, arıtım ve imha koşullarının uygulandığını, denetim ve kontrol sırasında bakanlığa ibraz edecek.
Yönetmelik kapsamında yer alan gıdaların bakanlık tarafından belirlenen eşik değerin üzerinde; onaylanmış GDO'dan elde edilmiş olması veya onaylanmış GDO'dan elde edilmiş bileşen içermesi veya GDO içermesi veya GDO'dan oluşması durumunda Türk Gıda Kodeksinde yer alan gerekliliklere ilave olarak; ''genetik yapısı değiştirilmiştir'' veya ''genetik yapısı değiştirilmiş ??? dan üretilmiştir'' ibaresi etiket üzerinde açıkça görülecek şekilde belirtilecek.
Yönetmelik kapsamındaki dökme gıdaların etiketleri, tüketicinin görebileceği yerlerde bulundurulacak veya gıda maddesi ile birlikte tüketiciye sunulacak.
Yönetmelik kapsamındaki gıdaların GDO'suz eşdeğer gıdalardan; bileşimi, beslenme etkileri veya beslenme değeri, kullanım amacı açısından farklılık gösterdiği durumlarda, bu hususlar etiket üzerinde belirtilecek, besin bileşeninde farklılık gösteren söz konusu gıdalarda, beslenme açısından etiketleme yapılacak.
Bu gıdaların GDO'suz eşdeğer gıdalardan farklı olması durumunda, tüketilmesi sonucunda sağlık riski oluşturabilecek tüketici gruplarına ait uyarılar etiket üzerinde belirtilecek.
GDO'suz eşdeğer gıdaların etiketlerinde ''GDO içermediğini, GDO'dan oluşmadığını, GDO'dan elde edilmediğini'' ifade eden beyanlar yer alabilecek.
İlgililer, mevzuata uygun etiketledikleri GDO ve ürünleri ile GDO'lardan elde edilen ürünlerin son tüketiciye ulaşıncaya kadar izlenebilirliğini sağlamak için yönetmelikte belirtilen forma dayalı kayıt sistemine sahip olacak.
Kararda belirtilen koşulların ihlali veya GDO ve ürünleri ile ilgili olarak herhangi bir riskin ortaya çıkabileceği yönünde yeni bilimsel bilgilerin ortaya çıkması durumunda karar, Kurul tarafından iptal edilebilecek. Kurul kararı iptal edilen GDO ve ürünleri ilgililer tarafından toplatılacak.