Tam 18 ay boyunca, Gazze'de yaşayan Abu Shaar ailesi, 25 yaşındaki en büyük oğulları Eid Nael Abu Shaar'ın yaşamını yitirdiğine inanıyordu. Ancak bir avukattan gelen beklenmedik bir telefon, bir buçuk yıllık ıstırap dolu bekleyişi sona erdirdi ve ailenin 'şehit' kabul ettiği oğullarının hayatta olup İsrail'in Ofer Hapishanesi'nde tutulduğunu ortaya çıkardı.
Bu haber, ailenin yasını sevince dönüştürse de, Gazze Şeridi'nde kayıp yakınlarından haber bekleyen binlerce ailenin yaşadığı trajediyi de gözler önüne seriyor. Bu aileler, sevdiklerinin enkaz altında mı, kimliği belirsiz toplu mezarlarda mı yoksa işkencenin yaygın olduğu ve Filistinlilerin süresiz alıkonulduğu İsrail gözaltı merkezlerinde mi olduğunu bilemiyor.
Umut ve Endişe Bir Arada
Umut ışığı ilk olarak bir ay önce, serbest bırakılan bir tutuklunun hapishanede Eid Abu Shaar isminde biriyle karşılaştığını söylemesiyle belirdi. Bu iddia, Pazartesi günü bir avukat tarafından kesin olarak teyit edildiğinde, Gazze'de bir kutlama dalgası yaşandı. Abu Shaar ailesi ve komşuları, yas mekanını bir "mucize" kutlamasına çevirerek tatlılar dağıttı.
Ancak ailede sevinçle birlikte endişe de hakim. Eid'in annesi Maha Abu Shaar'ın duyguları bu durumu özetliyor:
Mutluyum ama şimdi kalbim daha da endişeli. Hayatta olduğunu bildiğim için o hücrelerde ne acılar çektiğinden korkuyorum. Onu tekrar kollarıma alana kadar tam anlamıyla mutlu olamayacağım.
Maha Abu Shaar, oğlunun hayatta olduğuna dair umudunu hiç yitirmemişti. "Herkes bana gıyabi cenaze namazı kılmamız gerektiğini söyledi ama ben reddettim. Kalbim bana Eid'in yaşadığını söylüyordu," dedi.
Çaresizlik İçinde Geçen Aylar
Eid, 15 Aralık 2024'te, ailesine destek olmak için iş ararken Gazze'nin merkezindeki, "Ölüm Ekseni" olarak da bilinen Netzarim Koridoru yakınlarında ortadan kaybolmuştu. İsrail tarafından oluşturulan ve işgal edilen bu kara şeridi, aralarında çocukların da olduğu yüzlerce Filistinlinin öldürüldüğü veya kaybolduğu bir yer haline gelmişti.
Baba Nael Abu Shaar, oğlunu arama sürecinin aileyi umutsuzluğun eşiğine getirdiğini belirtti.
Morgların ve hastanelerin kapılarında yattım. Ne zaman kimliği belirsiz bir ceset ya da bir şehit anonsu yapılsa gece gündüz koşardım. El-Aksa, el-Awda ve Nuseirat hastanelerini aradım. Morg buzdolaplarını kendi ellerimle açar, ona ya da elbiselerine dair bir iz arardım ama hiçbir şey bulamadım.
Aile, Uluslararası Kızılhaç Komitesi (ICRC) ve insan hakları gruplarına başvursa da her seferinde bir sonuç alamadı. Gözaltına alındığına dair bir kayıt bulunamayınca, aile sonunda durumu kabullenerek bir taziye çadırı kurdu ve Sağlık Bakanlığı'ndan onun ölü olarak sınıflandırıldığı resmi belgeleri aldı.
Binlerce Aile Benzer Kaderi Paylaşıyor
Kayıp ve Zorla Kaçırılan Filistinliler Merkezi Direktörü Nada Nabil, Eid'in hikayesinin çok daha büyük bir sorunun parçası olduğunu ifade etti. Nabil, Al Jazeera'ya yaptığı açıklamada, "Eid Abu Shaar vakası, çok daha geniş bir örüntünün bir parçasıdır. Savaş nedeniyle şu anda 7.000 ila 8.000 arasında Filistinlinin kayıp olduğunu ve bunların yaklaşık 1.500'ünün İsrail hapishanelerinde zorla kaybedildiğine inanıldığını tahmin ediyoruz" dedi.
Nabil'e göre, İsrail'in Eid gibi tutuklular hakkında bilgi vermeyi reddetmesi idari bir ihmal değil, Filistinli ailelerin acısını uzatmak için kasıtlı bir askeri taktiktir. "İşgal, Gazze ailelerinin acısını ve ızdırabını derinleştirmek için kasıtlı olarak tam bir gizlilik politikası benimsiyor" diye ekledi.
'Askıya Alınmış Yas' ve Toplumsal Etkileri
Bu durum, psikologlar tarafından "askıya alınmış yas" veya "belirsiz kayıp" olarak bilinen bir fenomene yol açıyor ve binlerce ailenin hayatını felç ediyor. Nabil, bu durumun sadece psikolojik değil, aynı zamanda sosyal ve yasal sonuçları olduğunu da vurguladı: "Eşler dul mu yoksa hala evli mi olduklarını bilmiyorlar, bu da yeniden evlenme ve miras gibi konuları etkiliyor. Ayrıca, Gazze'deki yerinden edilmenin zorlu koşullarında, her bir ele su getirmek veya çadır kurmak için ihtiyaç duyulduğu bir ortamda, Eid gibi genç bir erkeğin kaybı, geride kalan aile üyeleri üzerinde muazzam bir fiziki ve ekonomik yük oluşturuyor."
Nabil, Gazze'de faaliyet gösteren uluslararası kuruluşların "tam bir başarısızlık" içinde olduğunu ve ICRC'nin savaşın başlangıcından bu yana İsrail hapishanelerini ziyaret etmesinin veya tutuklu listelerini almasının engellendiğini belirtti. Nabil, "Hukukla değil, güçle yönetilen bir dünyada yaşıyoruz" dedi. Ailelerin, sevdiklerini "kayıp" olarak bildirmenin onları İsrail'in cezalandırıcı bir hava saldırısının hedefi haline getirebileceğinden korktuğu da ifade edildi.
