İsrail, travma sonrası stres bozukluğu vakalarının artmaya devam etmesi üzerine yaralı askerler için büyük bir reform başlatıyor.
Reform, eski İsrail Savunma Kuvvetleri askerlerinin yaşadığı 50.000 duygusal travma vakasının ele alınış biçiminde köklü değişiklikler öneren bir hükümet komitesinin 7 Haziran tarihli tavsiyelerine dayanmaktadır.
Hükümet Perşembe günü, son üç yıllık savaşın yol açtığı yaralı ve travma geçirmiş asker sayısındaki büyük artışı ele almak için kapsamlı bir reformu onayladı.
Reform, 7 Haziran'da bir hükümet komitesinin Savunma ve Maliye bakanlıklarının yaklaşık 50.000 eski asker travma vakasını nasıl ele alması gerektiği konusunda radikal değişiklikler önermesi üzerine kurulmuştur.
Profesör Shlomo Mor-Yosef başkanlığındaki komite, geçen Kasım ayında faaliyetlerine başladı.
Mor-Yosef'e göre, Ekim 2023'ten bu yana devam eden savaşlarda fiziksel olarak yaralanan ve travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) vakaları da dahil olmak üzere duygusal olarak travma geçirenlerin sayısındaki fırlama ile başa çıkmak için komite en az bir yıl önce kurulmalıydı .
İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), 31 Mayıs 2026'da Beaufort Sırtı'nda gerçekleştirilen operasyona ait görüntüleri paylaştı. (Kaynak: IDF Sözcü Birimi)
Komite, Savunma Bakanlığı'nın 7 Ekim 2023'teki katliamdan bu yana askerlere sağlanan mali yardımların ve duygusal desteğin onaylanmasını kolaylaştırmak için birçok değişiklik yapmış olmasına rağmen, bu değişikliklerin yeterli olmaktan çok uzak olduğunu belirtti.
Komite, askerlerin tedavisiyle ilgilenecek yeni bir yetkili merci oluşturulmasını tavsiye etti.
Bunun yerine komite, bakanlığın bu konuyu ele almak için neredeyse tamamen bağımsız yeni bir yetkili kurum oluşturması gerektiğini söyledi.
Mor-Yosef'e göre, yaklaşık 25 alt birimi bulunan bakanlığın bu sorunu çözmede yeterince hızlı hareket edeceğine güvenilemez.
Ancak bu yeni otoriteyi bağımsız hale getirmek, kendi bütçesi, bilgisayar hizmetleri, yeni kaynakları ve hâlâ var olan bürokratik engellerden arınmış bir şekilde hareket etme yetkisi vermek, durumu iyileştirecektir, dedi.
Komite, bu konuya ayrılan bütçenin 2023-2026 yılları arasında yaklaşık 5 milyar NIS'ten 10 milyar NIS'e yükseldiğini, ancak muhtemelen yılda 2 milyar NIS daha ve yeni otoritenin kurulması için 500 milyon NIS'ten fazla tek seferlik bir yatırımın gerekli olduğunu belirtti.
Komitenin önerdiği değişikliklerin çoğu yeni yasal adımlar gerektiriyor.
Yaklaşan seçimler ve Knesset'in bu çetrefilli konulardan bazıları üzerinde yeterince hızlı hareket etme olasılığının düşük olması göz önüne alındığında, Mor-Yosef mevcut hükümetin değişiklikleri daha hızlı bir şekilde yetkilendirmek için derhal yeni düzenlemeler çıkarmasını tavsiye etti. Durum nihayetinde böyle gelişti.
Başbakan Benjamin Netanyahu, hükümetin "İsrail Devleti'nin varlığı ve güvenliği için savaşan kadın ve erkek kahramanlar olan yaralı askerler ve güvenlik güçleri için eşi benzeri görülmemiş önemli bir ulusal programı" onayladığını söyledi ve ekledi: "Bu program bürokratik engelleri kaldıracak, bekleme sürelerini kısaltacak, müdahale kapsamını genişletecek ve her bireyin haklarını en üst düzeye çıkarabilmesini ve kendisine tahsis edilen tüm yardımı alabilmesini sağlayacaktır."
Savunma Bakanı Israel Katz, ülkenin "fiziksel veya duygusal olarak yaralanan her erkek ve kadın askerin yanında olması gerektiğini ve bunun sadece yaralandıkları gün değil, rehabilitasyon süreçlerinin tamamı boyunca da geçerli olması gerektiğini" söyledi.
Savunma Bakanlığı Genel Direktörü Amir Baram, komitenin yeni hükümet politikasının doğru bir şekilde uygulanmasını sağlayacağını söyledi.
Maliye Bakanı Bezalel Smotrich, onaydan duyduğu memnuniyeti dile getirdi. Kendisi ve bakanlığı başlangıçta değişiklikleri finanse etmek için yeni fon sağlanmasına karşı çıkmış, bunun yerine daha önce tahsis edilmiş fonların kullanılmasını savunmuştu.
Konuyla ilgili siyasi ve kamuoyu baskısı, özellikle seçimlere doğru yaklaşırken, hükümetler arası anlaşmazlığın çözümünü belirlemiş gibi görünüyor.
Katz, daha Salı günü, onay sürecini geciktirdiği gerekçesiyle Maliye Bakanlığı'nı kamuoyu önünde eleştirmişti.
2023'ten bu yana, duygusal travma tazminat taleplerinin yaklaşık yarısını oluşturuyor.
Geçmiş savaşlarda duygusal travmalar genellikle açılan davaların yaklaşık %15'ini oluştururken, 2023'ten bu yana savaş sonrası açılan davaların neredeyse %50'sinde travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) gibi duygusal travmalar yer alıyor . 2023'ten bu yana son savaşlarla ilgili yaklaşık 25.000 dava açıldı.
Komitenin önerdiği önemli değişikliklerden biri, duygusal travmayla başa çıkmaya yardımcı olmak için iki veya üç haftada bir yapılan ziyaretler yerine haftalık ziyaretlerin finanse edilmesidir.
Geçmişte Savunma Bakanlığı, travma sonrası stres bozukluğu da dahil olmak üzere, zarar gören her asker için bireysel hizmetler sunmayı önermişti; ancak yeni politika, daha büyük bütçelerle bu alana daha fazla yatırım yapılmasını öngörüyor.
Ayrıca, bakanlık, zarar gören bir askerin tanınma ve yardım taleplerinin onaylanması veya reddedilmesi için komite önüne geldiğinde bir IDF temsilcisi görevlendirecektir.
Geçmişte birçok asker, komitenin fedakarlıklarına ve travmatik deneyimlerine duyarlılık göstermek yerine onları davacı gibi ele aldığından şikayetçi olmuştu.
Ayrıca komite, eski askerlerin benzer sorunları olan diğer eski askerlerle bir arada bulunabilmeleri için, travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) hastalarını kabul eden tıp merkezlerinin bulunduğu bölgelerde özel klinikler kurulması gerektiğini belirtti. Bu sayede, farklı geçmişlerden gelen ve farklı sorunlar yaşayan kronik duygusal travma geçirmiş hastalarla daha az temas halinde olacaklardır.
Bakanlık ayrıca, fiziksel ve duygusal zararlarla başa çıkmaya yönelik daha fazla hizmetin dijital süreçler ve çeşitli büyük sağlık sigorta şirketleri aracılığıyla yürütülmesinin kolaylaştırılması için fon sağlayacağını, müzakerelerde bulunacağını ve organizasyonunu düzenleyeceğini belirtti.
Açıklamada, yapay zekâ yeteneklerinin tanıma ve tedavi süreçlerini hızlandırmak için de kullanılacağı belirtildi.
Zarar görme iddialarının toplam sayısı 87.000'e ulaştı; bunların yaklaşık 31.000'i travma ve travma sonrası stres bozukluğu (TSSB) ile ilgili.
Mevcut savaştan tazminat talebinde bulunanların yaklaşık 12.500'ü, yani neredeyse %50'si, 30 yaşın üzerindedir; 16.000'i, yani yaklaşık %64'ü yedek askerdir; ve 2.000'i kadındır.
IDF, ruh sağlığı tedavilerini iyileştirmek için kullanılan yapay zeka alanında ilerlemeler kaydediyor.
Jerusalem Post'un geçtiğimiz Ocak ayında özel haberine göre, İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) ve Savunma Bakanlığı, travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) yaşayan askerlerle ilgilenen tıp merkezlerindeki ruh sağlığı hizmetlerini iyileştirmek için yapay zekayı kullanmada önemli bir ilerleme kaydetmişti.
Belirtilerle başa çıkmak için grup terapisi, bireysel terapi ve mesleki terapi de dahil olmak üzere çok çeşitli tedaviler mevcuttur. Odak noktalarından biri, olumsuz bir olay yaşandığında bireylerin sakinleşmesine yardımcı olmaktır.
Yeni kurulan İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) yapay zeka birimi, tıp uzmanlarının yapay zeka ile çalışan EEG cihazlarını kullanarak kişiselleştirilmiş "sakinleştirici ipuçları" hakkında geri bildirim almalarını sağlayacak prosedürler geliştirdi.
Artık bir asker, EEG ve yapay zeka kullanarak bir ruh sağlığı değerlendiricisiyle görüşebilir ve ardından bir tartışma yapabilir.
Birliğin komutanı Post gazetesine verdiği demeçte, zor bir dönemde kız arkadaşla vakit geçirmenin veya sevilen bir şarkıyı dinlemenin daha iyi bir etki yapıp yapmadığı ve istikrarı ve sakinliği artırıp artırmadığı konusunda araştırmalar yapıldığını söyledi .
Yapay zekanın sorunların veya ilerlemenin tetikleyicilerini belirlemeye yardımcı olabileceğini söyledi.
Yapay zekanın askerlerin ruh sağlığına yardımcı olduğu bir diğer alan ise, profesyonellerin kayıt tutma sürelerini azaltarak hastalarla daha erken ve daha sık görüşmeye daha fazla zaman ayırmalarına olanak sağlamasıdır.
Örneğin, yapay zeka olmasaydı, ruh sağlığı uzmanları bir saat boyunca askerlerle görüşmeden, belirli bir kayıt setini analiz etmekle vakit geçirebilirlerdi.
