ABD Yüksek Mahkemesi, "doğumla vatandaşlık" hakkını sınırlamayı amaçlayan yürütme emrini durduran ihtiyati tedbir kararlarını daraltarak, Başkan Donald Trump yönetiminin bu yöndeki uygulamasının önündeki engeli kaldırdı.
ABD Yüksek Mahkemesi'nin 9 üyesinden 6’sı, doğum yoluyla vatandaşlık hakkını sınırlamayı amaçlayan başkanlık emrine karşı alt mahkemelerin ülke çapında ihtiyati tedbir kararı veremeyeceğine hükmetti.
Yargıç Amy Coney Barrett, çoğunluk adına kaleme aldığı gerekçeli kararda şu ifadelere yer verdi:
"Önümüzdeki mesele bir çözüm yolu meselesidir, 1789 Yargı Yasası uyarınca, federal mahkemelerin evrensel ihtiyati tedbirler çıkarma konusunda eşitlikçi bir yetkisi olup olmadığı. Evrensel bir ihtiyati tedbir, eşitlikçi bir otoritenin kullanımı olarak haklı gösterilebilir ancak Kongre, federal mahkemelere bu yetkiyi vermemiştir."
Mahkeme, Trump’ın doğumla vatandaşlık hakkını sona erdirmeyi amaçlayan yürütme emrinin yasallığı konusunda doğrudan bir karar vermedi. Ancak azınlıkta kalan üç liberal yargıç, Başkan’ın emrinin açıkça hukuka aykırı olduğunu savundu.
Yüksek Mahkeme’nin kararı, Trump’ın ikinci başkanlık döneminin ilk gününde imzaladığı ve kısa süreli vizelerle ya da yasal statüsü bulunmayan yabancıların ABD’de doğan çocuklarına vatandaşlık verilmesini engellemeyi hedefleyen yürütme emrine ilişkin üç ayrı davayı kapsıyor.
Söz konusu davalarda alt mahkemeler ülke çapında ihtiyati tedbir kararı almış, Trump yönetiminin avukatları ise bu mahkemelerin yetkilerini aştığını öne sürerek dosyanın yeniden ele alınması için Yüksek Mahkeme’ye başvurmuştu.
Yüksek Mahkeme, Nisan ayında Trump’ın yürütme emrine karşı ülke çapında “genel” ihtiyati tedbir kararı veren Maryland, Massachusetts ve Washington eyaletlerindeki üç alt mahkeme yargıcına odaklanan birleştirilmiş davaları görüşmeyi kabul etmişti.
Mahkeme’nin kararı, hem kısa hem de uzun vadede geniş yankı uyandıracak. Özellikle Trump’ın ikinci başkanlık döneminde Beyaz Saray politikalarına karşı açılan 300’ü aşkın federal davanın seyri açısından belirleyici rol oynayacak.
Söz konusu yürütme emri, kısa süreli vizelerle ya da yasal statüsü olmayan kişilerin ABD’de doğan çocuklarına vatandaşlık hakkı tanınmasını engellemeyi hedefliyor.
