İsrail’in İran’a başlattığı operasyon ve Tahran’daki hedeflere yönelik saldırıların ardından İran kapsamlı bir misilleme dalgası başlattı. Çatışmalar sahada genişlerken, Prensi Selman'ın kapalı kapılar ardında ABD'nin saldırı düzenlemesi için Trump'ı ikna etmeye çalıştığını öne sürüldü.
ABD-İran-İsrail hattında çatışmalar ikinci gününde sürerken, operasyonun perde arkasına ilişkin detaylar gün yüzüne çıkmaya devam ediyor.
ABD basını, İran’a yönelik yeni saldırının planlamasına Aralık ayında başlandığını yazdı.
ABD İRAN HAKKINDA NE PLANLADI?
İsrail Başbakanı Netanyahu, Aralık ayında Florida’daki Mar-a-Lago’da Donald Trump ile bir araya gelmişti. Görüşmede İran’ın balistik füze kapasitesine yönelik bir saldırı seçeneği masaya geldi.
Aynı günlerde İran’da rejim karşıtı protestolar başladı. Rejim sert müdahalede bulundu, binlerce kişi hayatını kaybetti.
14 Ocak’ta Trump saldırı emri vermeye yaklaştı ancak geri adım attı. Son anda Orta Doğu’ya askeri yığınak talimatı verdi.
İsrail istihbarat ve askeri yetkilileri Washington’a giderek daha sonra "Aslanın Kükremesi" ve "Destansı Gazap" adı verilen operasyonların hazırlıklarını yürüttü.
DİPLOMASİ MASASI KURULDU
Askeri hazırlık sürerken ABD ile İran arasında görüşmeler de yapıldı. Görüşmelerin en azından başlangıçta yalnızca bir aldatmaca olmadığı ifade edilmişti. Ancak ikinci turun ardından tablo değişti.
İran heyeti, hangi alanlarda zenginleştirmeye ihtiyaç duyduğunu anlatan yedi sayfalık bir belge sundu. ABD tarafı, bu kapasitenin 2015 nükleer anlaşmasında öngörülen seviyenin yaklaşık beş katına denk geldiğini dile getirdi.
ABD ve İsrail, müzakereleri geri plana iterek, Ayetullah Ali Hamaney’in üst düzey yardımcılarıyla bir araya geleceği toplantıyı saldırı için fırsat olarak gördü.
Hamaney’in şüphelenip yeraltı sığınağına geçmesini engellemek için diplomasi sürecinin devam ettiği izlenimi korundu.
İddialara göre Trump’ın özel temsilcileri Steve Witkoff ve Jared Kushner, Cenevre’deki temaslarda anlaşma ihtimaline hiçbir zaman sıcak bakmadı. Buna rağmen masaya oturdular. Amaç, İran tarafının diplomasinin sürdüğüne inanmasıydı.
Axios'a konuşan ABD’li yetkili, "Anlaşma yapmanın kurallarından biri şu ki, bir anlaşma olup olmayacağını çok hızlı bir şekilde anlamanız gerekiyor" açıklamasında bulundu.
İran’ın ABD’nin en esnek pozisyonuna bile yaklaşmadığı da öne sürüldü.
Witkoff ve Kushner, durumu ABD Başkan Yardımcısı Vance’e iletti. ABD’li yetkililere göre İran’ın stratejisi zaman kazanmak ve oyalamaydı. Bilgi Trump’a ulaştığında askeri seçenek yeniden gündeme geldi.
SON GİRİŞİM SONUÇ VERMEDİ: KARAR ÇIKTI
Cenevre görüşmelerinin ardından Umman Dışişleri Bakanı Bedr bin Hamed el-Busaidi son bir çaba için Washington’a gitti. Trump’ın kararını ertelemek için Vance ile görüşme yapıldı. Ancak Trump kararını vermişti.
Cumartesi sabahı Hamaney üst düzey yardımcılarıyla toplantı halindeydi. Aynı saatlerde İranlı güvenlik ve istihbarat yetkililerinin iki ayrı toplantısı daha vardı. Üç toplantı da başladıktan dakikalar sonra vuruldu.
İsrailli istihbarat yetkilisi, "İranlılar Cenevre’ye gelip Trump’a istediğini verselerdi askeri seçenekte frene basardı. Ama kibirlilerdi ve harekete geçmeyeceğini düşündüler. Yanıldılar" dedi.
SUUDİ ARABİSTAN ETKİLİ OLDU
Washington Post’un haberine göre, ABD Başkanı Donald Trump’ın operasyon kararında İsrail’in yanı sıra Suudi Arabistan da etkili oldu.
Gazeteye konuşan dört kaynağa göre, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman, kamuoyunda diplomatik çözümü savunmasına rağmen kapalı kapılar ardında farklı bir tutum izledi. Son bir ay içinde Trump ile birden fazla özel telefon görüşmesi yaptı.
İddialara göre Selman, ABD’nin İran’a saldırı düzenlemesi gerektiğini savundu. ABD’nin bölgede büyük bir askeri yığınak yaptığı bir dönemde geri adım atmasının İran’ı daha güçlü hale getireceği mesajını verdi.
Suudi Savunma Bakanı Halid bin Selman da Washington’da yaptığı temaslarda benzer uyarılarda bulundu. ABD’li yetkililerle yapılan görüşmelerde saldırıdan vazgeçilmesinin muhtemel sonuçları gündeme geldi.
Kamuoyuna ise farklı bir mesaj verildi. Suudi Arabistan, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ile yapılan telefon görüşmesinin ardından hava sahasının İran’a yönelik bir saldırıda kullanılmayacağını duyurmuştu.
Washington Post’a göre bu temaslar ve lobi faaliyetleri, Trump’ın İran liderliği ve askeri kadrolarına yönelik büyük hava harekatı emrinde etkili oldu.
BÖLGEDE SON DURUM: İSRAİL DEVLET UÇAĞI ALMANYA’YA GÖTÜRÜLDÜ
Reuters’ın Alman hükümet kaynaklarına dayandırdığı habere göre, İsrail’e ait resmi hükümet uçağı güvenlik gerekçesiyle Berlin Havalimanı’na götürüldü.
Uçağın Cumartesi günü öğleden sonra İsrail’den havalandığı, Akdeniz üzerinde bir süre tur attıktan sonra akşam saatlerinde Almanya’ya indiği bilgisi paylaşıldı.
Uçuşun İsrail hükümeti tarafından önceden kaydettirildiği, uçakta yalnızca mürettebatın bulunduğu ifade edildi.
İsrail’in resmi devlet uçağı olan “Wing of Zion”, özel donanımlı bir Boeing 767 olarak biliniyor. Uçak, başbakan ve üst düzey devlet yetkililerinin resmi seyahatlerinde kullanılıyor.
İRAN’DAN YÜZLERCE FÜZE VE İHA SALDIRISI
Öte yandan İran’ın Körfez ülkelerine yönelik geniş çaplı füze saldırıları gerçekleştirdiğine ilişkin ön veriler paylaşıldı.
BAE’YE 706 FÜZE İDDİASI
Ön bilgilere göre Birleşik Arap Emirlikleri’ne 541 seyir füzesi ve 165 balistik füze fırlatıldı. Toplam 706 füzelik saldırı iddiası, Körfez hattında en yüksek sayı olarak kayıtlara geçti.
KUVEYT VE KATAR DA HEDEFTE
Kuveyt’e 283 seyir füzesi ve 97 balistik füze atıldığı bilgisi yer aldı. Katar’a ise 12 dolaşan mühimmat ve 65 balistik füze yöneltildiği öne sürüldü.
BAHREYN VE UMMAN’A DOLAŞAN MÜHİMMAT
Bahreyn’e 9 dolaşan mühimmat ve 45 balistik füze fırlatıldığı belirtildi. Umman’a yönelik saldırıda ise 2 dolaşan mühimmat kullanıldığı bilgisi paylaşıldı.
SUUDİ ARABİSTAN’DA RAKAM BELİRSİZ
Suudi Arabistan’a yönelik saldırılara ilişkin şu aşamada doğrulanmış bir rakam bulunmuyor. Bölgedeki askeri hareketlilik sürüyor.
