ABD'nin, İran savaşı nedeniyle ilişkilerin bozulması üzerine Suudi Arabistan'dan askerlerini çekmeyi düşündüğü bildiriliyor.
Riyad başlangıçta Washington'ın Hürmüz gemi refakat operasyonu için kritik öneme sahip üsleri kullanma talebini reddetmişti, bu da ABD'nin öfkesine yol açmıştı; Riyad, Rubio'nun Körfez turunda Suudi Arabistan'ı atlamasını bir küçümseme olarak yorumluyor.
ABD Başkanı Donald Trump (solda), 18 Kasım 2025'te Washington'daki Beyaz Saray ziyaretinde Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Salman ile birlikte görülüyor. (Mark Schiefelbein/AP)
ABD-Suudi Arabistan ilişkileri, Washington'ın İran'a karşı başlattığı ve bölgenin geri kalanında büyük yankı uyandıran savaş kararı nedeniyle Riyad'da yaşanan öfke yüzünden son aylarda önemli ölçüde kötüleşti; öyle ki ABD'nin Körfez krallığından askerlerini çekmeyi düşündüğü bildiriliyor.
Ortadoğu istihbaratından bir yetkili, demeçte, savaş nedeniyle iki ülke arasındaki ilişkilerin önemli ölçüde bozulduğunu söyledi ve bu da Çarşamba günü Wall Street Journal'da yer alan bir haberi kısmen doğruladı.
Suudi Arabistan, ABD'nin İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki kontrolünü kırmak ve boğazda sıkışıp kalan gemileri tahliye etmek amacıyla başlattığı Özgürlük Projesi'ni yürütmek için üslerini kullanmasına izin vermeyi reddetti.
Wall Street Journal'ın ortaya koyduğu üzere, Suudi üsleri ve hava sahası operasyon için kritik öneme sahipti ve Riyad'ın işbirliği yapmayı reddetmesi ABD'yi görevi iptal etmeye zorladı. O dönemde ABD Başkanı Donald Trump, İran ile yapılan görüşmelerdeki ilerlemenin, Özgürlük Projesi'ni iki günden kısa bir süre sonra iptal etmesine yol açtığını iddia etmişti.
Wall Street Journal'ın, konuyla ilgili bilgi sahibi ABD ve Arap yetkililere atıfta bulunarak verdiği habere göre, Suudi Arabistan'ın bu kararına öfkelenen Beyaz Saray, Riyad'ın İran füzelerini ve insansız hava araçlarını düşürmek için kullandığı füze savunma sistemlerinin teslimatını durdurmakla tehdit etti.
Riyad daha sonra geri adım attı ve Özgürlük Projesi gizlice yeniden başladı, ancak ABD'li yetkililer, verilen zararın kolay kolay telafi edilemeyeceğini söyledi.
ABD ve Suudi Arabistan tankları, 14 Eylül 2022'de Ürdün'ün başkenti Amman'ın yaklaşık 85 kilometre kuzeydoğusundaki El-Zarqa vilayetinde düzenlenen "Hırslı Aslan" çok uluslu askeri tatbikatına katılıyor. (Khalil Mazraawi/AFP)
ABD'li yetkililer, Wall Street Journal'a verdikleri demeçte, ABD'nin Suudi Arabistan'daki askeri varlığını azaltmayı değerlendirdiğini belirtti.
Wall Street Journal'ın haberine göre, ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio geçen hafta Körfez ülkelerini ziyaret ederek Birleşik Arap Emirlikleri, Kuveyt ve Bahreyn'e uğradı; Riyad bunu bir hakaret olarak değerlendirdi.
Wall Street Journal'a konuyla ilgili bilgi veren kaynaklara göre, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Salman, bir hafta önce Washington'ın savaşı ele alış biçimini protesto etmek amacıyla Trump'ın da katıldığı Fransa'daki G7 zirvesine katılma davetini reddetti.
Suudi Arabistan, İran rejimini devirme çabalarının işe yaramayacağından ve Tahran'ın Hürmüz Boğazı'nı kapatarak bölgeyi istikrarsızlaştırıp küresel ekonomiye zarar vereceğinden endişe ederek Trump'ı savaşa karşı ikna etmeye çalışmıştı.
Arap yetkililer, Trump'ın savaşı yine de başlatmasının, Suudi Arabistan'ın ABD başkanıyla olan ilişkisine yaptığı yatırımın Amerikan politikası üzerinde gerçek bir etkiye dönüşmediği yönündeki endişelerini daha da artırdığını belirtti.
Başlangıçtaki isteksizliklerinin ardından, krallık ve diğer Körfez ülkeleri, ABD'nin üslerini İran'a karşı saldırılar için kullanmasına izin verdi; zira kısa süre sonra Tahran'ın misilleme saldırılarının en ağır yükünü kendileri üstlenmek zorunda kaldılar.
29 Mart 2026'da sosyal medyada paylaşılan ve AFP personeli tarafından doğrulanan bu kullanıcı tarafından oluşturulmuş görüntüde, Suudi Arabistan'daki Prens Sultan Hava Üssü'ne yapılan bir füze saldırısının ardından, esas olarak hava trafik kontrolü için kullanılan ABD Hava Kuvvetleri Havadan Uyarı ve Kontrol Sistemi (AWACS) uçağının imha edildiği görülüyor. (UGC / AFP)
ABD'li yetkililer ve bir Körfez yetkilisi, Suudi Arabistan'ın İran'ın insansız hava aracı ve füze üslerine karşı bir dizi kendi saldırısı düzenlediğini söyledi.
İran, Suudi Arabistan'dakiler de dahil olmak üzere enerji tesislerini hedef almaya devam etti ve bu durum Riyad'ı gerilimi azaltmak için diplomatik bir çözüm arayışına itti.
Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri'nin İran'a yönelik devam eden saldırılarından özellikle rahatsızlık duydu ve bunun bölgesel enerji tesislerini daha fazla riske attığından endişe etti.
Wall Street Journal'ın haberine göre Riyad, ABD'den BAE'ye saldırılarını durdurması ve savaşı sona erdirmek için bölgesel diplomatik çabalara katılması yönünde baskı yapmasını istedi.
Abu Dabi'nin İran'a karşı sert tutumu, son bir yıldır süregelen Suudi Arabistan ile gerilimleri daha da artırdı. Birleşik Arap Emirlikleri Nisan ayında Suudi Arabistan liderliğindeki OPEC'ten çekildi.
Suudi Arabistan savaş sırasında ABD'ye İran limanlarına uyguladığı ablukayı kaldırması için de baskı yapmıştı; Trump ise geçen ay bir anlaşmaya varılana kadar bunu yapmayı reddetmişti.
Taraflar arasında son zamanlarda yaşanan karşılıklı ateş açma olaylarıyla sınanan mutabakat zaptı, Şubat ayı sonlarında ABD-İsrail'in İran rejimini hedef alan saldırılarıyla başlayan savaşı 60 gün süreyle durduracak bir ateşkesi, Hürmüz Boğazı'nın yeniden açılmasını ve çatışmayı kalıcı olarak sona erdirecek ve İran'ın nükleer programı konusunda bir anlaşmaya varacak nihai bir anlaşma için bir zaman çerçevesini içeriyor.
Wall Street Journal Çarşamba günü, Trump'ın yardımcılarına bu son tarihin değiştirilebilir olduğuna inandığını söylediğini bildirdi.
İsrail'in mutabakat zaptının müzakerelerinde hiçbir rolü olmadı ve Başbakan Benjamin Netanyahu kendisini bundan uzaklaştırdı. Yine de, savaşı kalıcı olarak sona erdiren ve herhangi bir yeniden başlama olasılığını ortadan kaldıran açılış maddesinin şartları, bunun ABD, İran ve "müttefikleri" için bağlayıcı olduğunu belirtiyor.
İsrailli yetkililer, savaşın temel hedeflerinden hiçbirini, özellikle de İran'ın nükleer ve balistik füze programlarını ortadan kaldırmayı ve rejimin çöküşü için gerekli koşulları yaratmayı içermeyen anlaşmanın şartlarına şiddetle karşı çıkıyor.
