Yeni bir bilimsel araştırma, iklim krizi ve istilacı sivrisinekler nedeniyle dayanılmaz ağrılara yol açan chikungunya virüsünün artık Avrupa’nın büyük bölümünde bulaşabilir hale geldiğini ortaya koydu. Uzmanlar, riskin her geçen yıl daha da kuzeye ilerlediği uyarısında bulunuyor.
İklim krizinin etkisiyle artan sıcaklıklar, tropikal hastalıkları Avrupa için kalıcı bir tehdit haline getiriyor. Son araştırmalara göre, şiddetli ve uzun süreli eklem ağrılarına neden olan chikungunya virüsü, Avrupa’nın birçok ülkesinde yılın aylarca süren dönemlerinde sivrisinekler aracılığıyla yayılabiliyor.
Bilim insanları, özellikle Asya kaplan sivrisineğinin Avrupa’da hızla yayılmasının bu tabloyu ağırlaştırdığını belirtiyor. Daha önce yalnızca tropikal bölgelerde görülen virüsün, İspanya, İtalya, Yunanistan ve Portekiz gibi ülkelerde altı aydan uzun süre risk oluşturduğu, Fransa, Almanya, Belçika ve İsviçre’de ise üç ila beş ay boyunca bulaşma ihtimalinin bulunduğu ifade ediliyor.
Araştırmayı yürüten ekipten, UK Centre for Ecology & Hydrology (UKCEH) uzmanları, chikungunya virüsünün sivrisinek içindeki kuluçka süresinin sanılandan çok daha düşük sıcaklıklarda tamamlanabildiğini ortaya koydu. Buna göre, virüsün yayılabilmesi için gereken eşik sıcaklık 13–14 derece olarak belirlendi. Bu değer, daha önce kabul edilen 16–18 derecelik tahminlerden yaklaşık 2,5 derece daha düşük.
UKCEH araştırmacılarından Sandeep Tegar, Avrupa’daki ısınma hızının küresel ortalamanın yaklaşık iki katı olduğuna dikkat çekerek, “Bu bulgular oldukça çarpıcı. Hastalığın kuzeye doğru yayılması artık sadece zaman meselesi” değerlendirmesinde bulundu. Aynı merkezden Dr. Steven White ise “20 yıl önce Avrupa’da chikungunya ve dang hummasından söz edilse kimse inanmazdı. Bugün ise iklim değişikliği ve istilacı sivrisinekler nedeniyle tablo tamamen değişti” dedi.
Son yıllarda Avrupa’da bildirilen vaka sayıları da bu uyarıları doğruluyor. 2025 yılında Fransa ve İtalya’da yüzlerce chikungunya vakası kaydedilirken, önceki yıllarda bu sayı yalnızca birkaç düzineyle sınırlıydı. Vakaların önemli bir bölümünün, tropikal bölgelerden dönen enfekte yolcular aracılığıyla taşındığı belirtiliyor.
Virüsün etkileri ise hafife alınacak gibi değil. Dünya genelinde milyonlarca kişiyi etkileyen chikungunya, özellikle küçük çocuklar ve yaşlılar için hayati risk oluşturabiliyor. Hastalığı geçirenlerin yaklaşık yüzde 40’ında, yıllar sonra bile şiddetli eklem ağrıları ve artrit görülebiliyor.
Dünya Sağlık Örgütü yetkilileri de çalışmanın önemine dikkat çekerek, Avrupa’da bulaşma riskinin giderek daha belirgin hale geldiğini vurguladı. Uzmanlar, sivrisineklerin ürediği durgun suların ortadan kaldırılması, toplumun bilinçlendirilmesi, uzun ve açık renkli giysiler giyilmesi ile sivrisinek kovucu kullanılması gibi önlemlerin hayati önem taşıdığını belirtiyor.
Bilim insanları, Avrupa’nın soğuk kışlarının bugüne kadar doğal bir bariyer oluşturduğunu ancak Güney Avrupa’da yıl boyu süren sivrisinek aktivitesinin gözlemlenmeye başlandığını ifade ediyor. Bu durum, önlem alınmaması halinde kıta genelinde çok daha büyük salgınların yaşanabileceği endişesini artırıyor.
Uzmanlara göre, Avrupa için zaman daralıyor: İklim krizi derinleştikçe, tropikal hastalıklar da kıtanın yeni ve kalıcı sağlık tehditleri arasında yerini alıyor.
