Azerbaycan, müttefiki İsrail'in Ermeni soykırımını tanımasını kınadı: 'Tarihsel gerçeklerin çarpıtılması'
Bakü, Kudüs'ü 'kararı yeniden gözden geçirmeye' çağırdı; Azerbaycan, İsrail ile yakın ilişkiler içinde olmasına rağmen, I. Dünya Savaşı'ndaki vahşetler için bu etiketi reddetme konusunda Türkiye'nin çizgisini izledi.
24 Nisan 2015'te, Ermeni Soykırımının 100. yıldönümü anma etkinlikleri kapsamında, Kudüs'ün Eski Şehrindeki Ermeni Mahallesi'nde bir Ermeni bayrağı ve anma günü afişi asılı duruyor (Hadas Parush/Flash90).
Azerbaycan Pazartesi günü İsrail'in Ermeni soykırımını tanımasını kınayarak, bunu "tarihsel gerçeklerin çarpıtılması" olarak nitelendirdi ve hükümeti bu adımdan geri adım atmaya çağırdı.
İsrail , Türkiye ile ilişkilerinin bozulmasının ortasında, 1915 Ermeni soykırımını Pazar günü ilk kez resmen tanıdı . Türkiye ise bu vahşetin soykırım teşkil etmediğini savunuyor.
Komşu Ermenistan ile birçok kez çatışma yaşamış olan Azerbaycan, Türkiye ile aynı pozisyonu alıyor.
Ancak Ankara'nın aksine Bakü, İsrail ile yakın ilişkilerini sürdürmüş ve son yıllarda Kudüs'ün önemli bir bölgesel ortağı olmuştur. Azerbaycan petrolüne büyük ölçüde bağımlı olan İsrail, Bakü'nün başlıca silah tedarikçisidir.
Bakü Dışişleri Bakanlığı yaptığı açıklamada, "İsrail hükümetinin sözde 'Ermeni soykırımı' ile ilgili kararı ciddi bir endişe kaynağıdır" dedi.
Bakü, “1915 olaylarını çevreleyen tarihi gerçeklerin çarpıtılması ve karmaşık bir tarihi meselenin sağlam bir hukuki veya bilimsel temeli olmaksızın siyasi bir karara indirgenmesi kabul edilemez” dedi.
Tur rehberi Arek Kahkedjian, 11 Ocak 2023'te Kudüs'ün Eski Şehrindeki Ermeni Müzesi'nde Ermeni soykırımı hakkındaki bir sergiyi işaret ediyor. (AP Fotoğrafı/ Maya Alleruzzo)
Açıklamada ayrıca şu ifadelere yer verildi: “Bu tür eylemler uzlaşmaya veya karşılıklı anlayışa katkıda bulunmaz. Aksine, mevcut bölünmeleri derinleştirir ve bölgede kalıcı barış ve istikrarı sağlamaya yönelik çabaları baltalar.”
Açıklamada, "İsrail hükümetini bu kararı yeniden gözden geçirmeye çağırıyoruz" denildi.
İsrail hükümeti Pazar günü Ermeni soykırımını tanıma yönünde oy kullandı; bu adım, İsrail'i Gazze'de soykırım yapmakla suçlayan ancak bu suçlamayı I. Dünya Savaşı sırasında Osmanlı İmparatorluğu'nun Ermenilere yönelik toplu katliamları için şiddetle reddeden Türkiye'yi kesinlikle kızdıracaktı.
Dışişleri Bakanı Gideon Sa'ar, yasa tasarısının oy birliğiyle kabul edilmesinin ardından X platformunda "Doğru olanı yapmak için asla geç değildir" diye yazdı.
Sa'ar, "İsrail, tarihi gerçeği tanıyarak ve onu inkar etme girişimlerini reddederek ahlaki bir görevi yerine getiren 32 ülkeye katıldı" diye yazdı.
İsrail, Türkiye ile gerilimi önlemek amacıyla, Osmanlı İmparatorluğu'nun (Türkiye'nin öncülü) imparatorluğun son yıllarında Ermenilere karşı gerçekleştirdiği katliamlar, hapis ve zorla sürgün kampanyasını ifade etmek için uzun süre "soykırım" kelimesini kullanmaktan kaçınmıştı.
Ermeniler, 23 Nisan 2025'te Erivan'da Soykırım Anma Günü arifesinde düzenlenen yıllık meşale yürüyüşüne katılıyor. (KAREN MINASYAN / AFP)
İsrail ile Türkiye arasındaki zaten gergin olan ilişkiler, Hamas''ın 7 Ekim 2023'te güney İsrail'i işgal etmesi ve Gazze'de savaşı başlatmasıyla daha da kötüleşti. Hamas'ı destekleyen Türkiye Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, İsrail'in eylemlerini Nazi Almanyası'nınkine benzetti ve ülkesinin İsrail ile bir zamanlar güçlü olan ticari bağlarını neredeyse tamamen kesti. İsrail, Gazze'deki soykırım suçlamasını şiddetle reddediyor.
Türkiye ile yaşanan gerginliğin ortasında, Başbakan Benjamin Netanyahu Ağustos 2025'te ilk kez Ermeni soykırımını tanıdığını söyledi . Ankara o dönemde onu "geçmişteki trajedileri siyasi amaçlar için istismar etmeye çalışmakla" suçlamıştı .
Cumartesi gecesi düzenlediği basın toplantısında Ermeni soykırımının tanınmasına ilişkin yasa tasarısını destekleyip desteklemediği sorulduğunda Netanyahu, "Elbette destekliyorum" yanıtını verdi.
İsrail'in en uzun süre görev yapan başbakanı olan Netanyahu, soykırımın tanınmasını engellemeye hiçbir zaman çalışmadığını söyledi ve Türkiye'nin bu adıma vereceği tepkiyle ilgili endişe olup olmadığı konusunda yorum yapmaktan kaçındı.
