212 Sayılı yasanın 10 Ocak 1961 tarihinde kabul edilmesinden bu yana 45
yıl geçti.
Gazetecilere önemli kazanımlar sağlayan bu düzenlemeden sonra gazeteciler
kazandıkları hakları genişletmek bir yana her geçen yıl kazanımlarından geri
adım atmak durumunda kaldılar.
"Çalışan Gazeteciler Günü"nün 45'inci Yıldönümünde ifade ve iletişim
özgürlüğünün neresinde olduğumuzu değerlendirmeye çalışırsak;
Basın özgürlüğünü sağlamada devlet yine pozitif sorumluluğunu yerine
getirmemiştir. Şiddet içermeyen yazılı ve sözlü açıklamalar, yazılar,
çizgiler nedeniyle gazeteci, yazar, aydın, siyasi parti ve sivil tplum
örgütü temsilcisi yargılanmış hatta mahkum edilmiştir. Görsel ya da basılı
yayınlara yönelik fiili engeller sürmüş, gazete-dergi büroları basılmış,
gazeteciler haber izlerken gözaltına alınmıştır.
Geçtiğimiz yıl da yazıları nedeniyle yüzlerce gazeteci hakkında dava
açılmış, kitap ve müzik albümleri toplatılmış, sanat etkinlikleri
engellenmiş, sergiler hakkında davalar açılmış, televizyon ve radyolar
çeşitli gerekçelerle susturulmuş, gazeteciler cezaevine konulmuştur.
Sadece geçtiğimiz yılın Aralık ayı içinde; en az 15 siyasi parti
yöneticisi, 40 gazeteci, yazar, yayıncı yargılanmış, gazeteler toplatılmış,
gazete-dergi büroları basılmıştır.
1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Yasası,
ifade özgürlüğü ve iletişim özgürlüğü alanında kısıtlamaları kaldırmak bir
yana daha önce Basın Yasası ile yapılan olumlu düzenlemeleri de geri
almıştır. Daha önceki dönemde TCY'nin 312, 159. maddelerinden yargılanan
yazarlar, gazeteciler ve konuşan-sorgulayan aydınlar, artık 301, 288, 125,
215, 216, 299. maddeler uyarınca yargılanmakta ve hatta mahkum olmaktadır.
Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ün Ocak ayı başında yaptığı, "Türkiye'de
ifade özgürlüğünün güvence altında olduğu", "301. madde uyarınca henüz bir
mahkumiyet kararı çıkmadığı" açıklamaları da gerçeği yansıtmamaktadır.
* Aram yayıncılık şirketinin sahibi Fatih Taş hakkında, Ali Aydın'ın
yazdığı "Kayıpsın Diyorlar" adlı kitap nedeniyle açılan dava, 20 Ekim 2005
tarihinde İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nde sonuçlanmış, Mahkeme, Taş'ı
TCY'nin 301/1. maddesi uyarınca altı ay hapis cezasına mahkum etmiştir.
* Aralık 2005 tarihinde Yeni Dünya İçin Çağrı dergisinin 71. sayısında
yayınlanan "80 yıl Türkiye Cumhuriyeti. 80 yıl faşizm!", 72. sayısında
yayınlanan "Irak'ta işgal ortaklığına hayır!" başlıklı yazılar nedeniyle
Yazı işleri Müdürü Aziz Özer hakkında
açılan iki ayrı dava, 22 Aralık günü sonuçlanmıştır. İstanbul 2. Asliye Ceza
Mahkemesi, Özer'i TCY'nin 301. maddesi uyarınca toplam 9 bin YTL para
cezasına mahkum etmiştir.
* Bu derginin okurlarından Erkan Akay hakkında, 88. sayıda yayınlanan
"1915-2005: 90. yıl, Tarihle Yüzleşme Zamanıdır, Unutma mı, İnkar mı?"
başlıklı yazısı nedeniyle açılan dava da 14 Aralık 2005 tarihinde
sonuçlanmış, İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi, Akay'ı TCY'nin 301. maddesi
uyarınca bir yıl hapis cezasına mahkum etmiş, daha sonra bu ceza
ertelenmiştir.
Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ün TCY'nin 301'inci maddesinin
değiştirililebileceği yönündeki açıklaması umut verici olmakla birlikte
yeterli değildir. Çünkü TCY'deki diğer bazı maddeler de ifade ve basın
özgürlüğünün kısıtlanması açısından ciddi tuzaklar içermektedir.
Bir ülkenin siyasi yaşamı ve demokratik yapılanması açısından özel bir
anlam taşıyan bilgi ve kanaat açıklama özgürlüğü, 2005 Türkiye'sinde bir
kenara itilmiştir. Hükümetin ve siyasi parti yöneticilerinin serbestçe
eleştirilebilmesini öngören uluslararası normlara karşın, siyasiler manevi
tazminat davalarını gazetecilere, düşün insanlarına karşı sansürlemeye ya da
otosansür mekanizmasını harekete geçirmeye yönelik bir koz olarak yoğun
biçimde kullanmışlardır.
Tutuklu Gazetecilerle Dayanışma Platformu'nun belirlemelerine göre 8
gazetecinin cezaevinde bulunduğu ülkemizde çalışan-çalışmayan-sigortalı
olan-sigortasız çalışan tüm basın emekçilerinin 10 OCAK ÇALIŞAN GAZETECİLER GÜNÜ kutlu olsun.
yıl geçti.
Gazetecilere önemli kazanımlar sağlayan bu düzenlemeden sonra gazeteciler
kazandıkları hakları genişletmek bir yana her geçen yıl kazanımlarından geri
adım atmak durumunda kaldılar.
"Çalışan Gazeteciler Günü"nün 45'inci Yıldönümünde ifade ve iletişim
özgürlüğünün neresinde olduğumuzu değerlendirmeye çalışırsak;
Basın özgürlüğünü sağlamada devlet yine pozitif sorumluluğunu yerine
getirmemiştir. Şiddet içermeyen yazılı ve sözlü açıklamalar, yazılar,
çizgiler nedeniyle gazeteci, yazar, aydın, siyasi parti ve sivil tplum
örgütü temsilcisi yargılanmış hatta mahkum edilmiştir. Görsel ya da basılı
yayınlara yönelik fiili engeller sürmüş, gazete-dergi büroları basılmış,
gazeteciler haber izlerken gözaltına alınmıştır.
Geçtiğimiz yıl da yazıları nedeniyle yüzlerce gazeteci hakkında dava
açılmış, kitap ve müzik albümleri toplatılmış, sanat etkinlikleri
engellenmiş, sergiler hakkında davalar açılmış, televizyon ve radyolar
çeşitli gerekçelerle susturulmuş, gazeteciler cezaevine konulmuştur.
Sadece geçtiğimiz yılın Aralık ayı içinde; en az 15 siyasi parti
yöneticisi, 40 gazeteci, yazar, yayıncı yargılanmış, gazeteler toplatılmış,
gazete-dergi büroları basılmıştır.
1 Haziran 2005 tarihinde yürürlüğe giren 5237 sayılı Türk Ceza Yasası,
ifade özgürlüğü ve iletişim özgürlüğü alanında kısıtlamaları kaldırmak bir
yana daha önce Basın Yasası ile yapılan olumlu düzenlemeleri de geri
almıştır. Daha önceki dönemde TCY'nin 312, 159. maddelerinden yargılanan
yazarlar, gazeteciler ve konuşan-sorgulayan aydınlar, artık 301, 288, 125,
215, 216, 299. maddeler uyarınca yargılanmakta ve hatta mahkum olmaktadır.
Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ün Ocak ayı başında yaptığı, "Türkiye'de
ifade özgürlüğünün güvence altında olduğu", "301. madde uyarınca henüz bir
mahkumiyet kararı çıkmadığı" açıklamaları da gerçeği yansıtmamaktadır.
* Aram yayıncılık şirketinin sahibi Fatih Taş hakkında, Ali Aydın'ın
yazdığı "Kayıpsın Diyorlar" adlı kitap nedeniyle açılan dava, 20 Ekim 2005
tarihinde İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi'nde sonuçlanmış, Mahkeme, Taş'ı
TCY'nin 301/1. maddesi uyarınca altı ay hapis cezasına mahkum etmiştir.
* Aralık 2005 tarihinde Yeni Dünya İçin Çağrı dergisinin 71. sayısında
yayınlanan "80 yıl Türkiye Cumhuriyeti. 80 yıl faşizm!", 72. sayısında
yayınlanan "Irak'ta işgal ortaklığına hayır!" başlıklı yazılar nedeniyle
Yazı işleri Müdürü Aziz Özer hakkında
açılan iki ayrı dava, 22 Aralık günü sonuçlanmıştır. İstanbul 2. Asliye Ceza
Mahkemesi, Özer'i TCY'nin 301. maddesi uyarınca toplam 9 bin YTL para
cezasına mahkum etmiştir.
* Bu derginin okurlarından Erkan Akay hakkında, 88. sayıda yayınlanan
"1915-2005: 90. yıl, Tarihle Yüzleşme Zamanıdır, Unutma mı, İnkar mı?"
başlıklı yazısı nedeniyle açılan dava da 14 Aralık 2005 tarihinde
sonuçlanmış, İstanbul 2. Asliye Ceza Mahkemesi, Akay'ı TCY'nin 301. maddesi
uyarınca bir yıl hapis cezasına mahkum etmiş, daha sonra bu ceza
ertelenmiştir.
Dışişleri Bakanı Abdullah Gül'ün TCY'nin 301'inci maddesinin
değiştirililebileceği yönündeki açıklaması umut verici olmakla birlikte
yeterli değildir. Çünkü TCY'deki diğer bazı maddeler de ifade ve basın
özgürlüğünün kısıtlanması açısından ciddi tuzaklar içermektedir.
Bir ülkenin siyasi yaşamı ve demokratik yapılanması açısından özel bir
anlam taşıyan bilgi ve kanaat açıklama özgürlüğü, 2005 Türkiye'sinde bir
kenara itilmiştir. Hükümetin ve siyasi parti yöneticilerinin serbestçe
eleştirilebilmesini öngören uluslararası normlara karşın, siyasiler manevi
tazminat davalarını gazetecilere, düşün insanlarına karşı sansürlemeye ya da
otosansür mekanizmasını harekete geçirmeye yönelik bir koz olarak yoğun
biçimde kullanmışlardır.
Tutuklu Gazetecilerle Dayanışma Platformu'nun belirlemelerine göre 8
gazetecinin cezaevinde bulunduğu ülkemizde çalışan-çalışmayan-sigortalı
olan-sigortasız çalışan tüm basın emekçilerinin 10 OCAK ÇALIŞAN GAZETECİLER GÜNÜ kutlu olsun.
