ABD ile Rusya arasındaki nükleer silahları sınırlandıran son anlaşma olan Yeni Stratejik Silahların Azaltılması Anlaşması (New START), sadece haftalar içinde sona erecek.. 6 Şubat'ta bitmesi beklenen anlaşmanın yenilenmemesi, halihazırda gergin olan uluslararası ortamda yeni bir silahlanma yarışı endişesini zirveye çıkardı. Peki ülkeler nükleer silanlanma yarışında ne durumda?
1963'ten bu yana ABD ve Rusya arasında imzalanan sekizinci antlaşma olan New START'ın üçüncü iterasyonu, her iki tarafı da bin 550 konuşlandırılmış stratejik savaş başlığı ile sınırlandırıyordu. Ancak bu anlaşmanın geçerliliğini yitirmesiyle, dünyadaki nükleer savaş başlıklarının yaklaşık yüzde 90'ına sahip olan iki büyük nükleer güç, yaklaşık 50 yıldır ilk kez resmi bir kısıtlama olmaksızın hareket etme özgürlüğüne kavuşacak.
NÜKLEER SİLAHLARA KISITLAMA KALKIYOR
Uzmanlar, New START'ın sona ermesinin, her iki ülkeyi de mevcut sınırların ötesine geçerek savaş başlığı konuşlandırmaya itebileceği ve küresel silah kontrol çerçevesinin zayıflamasını hızlandıracağı konusunda ciddi uyarılarda bulundu.
ABD’nin California eyaletinde yer alan Middlebury Uluslararası Çalışmalar Enstitüsü'nden Stephen Herzog, bu durumun, nükleer silahlara güvenme eğilimi gösteren liderler arasında şeffaflığı azaltarak kontrolsüz rekabeti tetikleyeceğini ve küresel riski artıracağını söyledi.
GEÇMİŞTE UZATILDI, ŞİMDİ KİLİTLENDİ
2010 yılında imzalanan anlaşma, tüzüğü gereği bir kez uzatma hakkına sahipti. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve eski ABD Başkanı Joe Biden, bu hakkı kullanarak anlaşmayı 2021 yılında beş yıl daha uzatmak konusunda anlaşmıştı. Ancak bu son uzatma hakkının kullanılmış olması, mevcut anlaşmanın mevcut haliyle tekrar uzatılmasının önüne geçiyor.
ABD Başkanı Donald Trump ise anlaşmanın süresinin dolmasına izin vereceğini, bunun yerine Çin'in de dâhil edildiği "daha iyi bir anlaşma" yapılması gerektiğini belirtmişti.
MÜZAKEREKER UKRAYNA SAVAŞININ GÖLGESİNDE
Bugün ise hem Moskova hem de ABD’nin odak noktası Ukrayna'daki sava devam ediyor ve New START'ın yerine geçecek bir anlaşma için resmi görüşmeler henüz başlamadı. Putin, Eylül ayında anlaşma limitlerinin 12 ay daha uzatılmasını ve gelecekteki müzakerelere İngiltere ile Fransa'nın nükleer cephaneliklerinin de dâhil edilmesini teklif etti, ancak bu öneri her iki ülke tarafından da reddedildi.
HANGİ ÜLKE NE KADAR NÜKLEER SİLAHA SAHİP
Rusya, 5 bin 500'den fazla savaş başlığı ile en çok nükleer silaha sahip ülke. Bir ICBM'nin ABD'ye ulaşması ise yaklaşık 30 dakika sürüyor. ABD ise 5 bin 44 savaş başlığına sahip ve bu başlıklar , bunlar kendi toprakları ve Türkiye, İtalya, Belçika, Almanya ve Hollanda dahil beş NATO ülkesinde bulunuyor. ABD'yi 410 başlıkla Çin takip ediyor. Diğer ülkelerin nükleer savaş başlığı sayıları ise şöyle sıralanıyor: Fransa 290, İngiltere 225, Pakistan 170, Hindistan 164, İsrail 90 ve tahmini 30 başlıkla Kuzey Kore.
TEK ANLAŞMAYDI
New START, yürürlükteki diğer anlaşmalara, Nükleer Silahların Yasaklanması Antlaşması ve Nükleer Silahların Yayılmasını Önleme Antlaşması gibii kıyasla, ABD ve Rusya'yı cephaneliklerini azaltmaktan sorumlu tutan tek etkili anlaşma olma özelliğini taşıyordu.
