Piyasaların 'Kahin' lakabıyla tanıdığı ekonomist Nouriel Roubini, ABD-İran savaşının ardından oluşan sessizliğin şifrelerini çözdü! Project Syndicate için kaleme aldığı analizde dünyayı bekleyen 4 farklı yolu sıralayan Roubini, yatırımcıları 'hatalar trajedisi' konusunda uyardı.
Küresel piyasaların her öngörüsüyle nefesini tuttuğu "Kahin" lakaplı ekonomist Nouriel Roubini, Project Syndicate için kaleme aldığı son analizinde ABD-İran savaşının ardından oluşan "tehlikeli sessizliği" masaya yatırdı.
Trump yönetiminin askeri hamlelerinin İran’ı teslim almaya yetmediğini ileri süren Roubini, dünya ekonomisinin bir "hatalar trajedisi" ile stagflasyon kıskacına sürüklendiği uyarısında bulundu.
Dünya ekonomisinin gidişatı bu 4 ihtimale bağlı! Ünlü ekonomist 'Hatalar trajedisi başladı' dedi
İŞTE MASADAKİ 4 KRİTİK SENARYO
Krizin gidişatına dair şu dört ihtimali sıralayan Roubini şunları kaleme aldı:
1. UZLAŞMA: HAYAL Mİ, GERÇEK Mİ?
"İlk senaryomuz mevcut ateşkesin kalıcı bir barışa dönüşmesi. Evet, masada İran Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf gibi daha rasyonel isimler var ama bu isimlerin Tahran’daki sertlik yanlılarını nükleer dosyasında ikna etme şansı oldukça zayıf. Taraflar hem nükleer zenginleştirme hem de füze programları konusunda hala birbirine kilometrelerce uzak. Bu senaryo, piyasaların duası olsa da gerçekleşmesi şu an için bir hayalden ibaret.
Dünya ekonomisinin gidişatı bu 4 ihtimale bağlı! Ünlü ekonomist 'Hatalar trajedisi başladı' dedi
2. STATÜKO: SESSİZ VE DERİNDEN GELEN YIKIM
İkinci senaryo, yani bugün içinde bulunduğumuz durum, ateşkes var ama Hürmüz Boğazı kapalı. Bu 'belirsiz bekleyiş' küresel ekonomi için zehirdir. Boğaz tıkanık kaldığı sürece petrol fiyatları yukarı, küresel büyüme ise aşağı gidecek. Bu istikrarsızlık hali en fazla iki-üç ay sürebilir; ya masaya dönülecek ya da namlular tekrar ateşlenecek.
Dünya ekonomisinin gidişatı bu 4 ihtimale bağlı! Ünlü ekonomist 'Hatalar trajedisi başladı' dedi
3. TOPYEKÜN TIRMANMA: REJİMİN SONU MU?
Üçüncü ihtimal, ABD ve İsrail’in tüm askeri ve ekonomik gücüyle rejimi teslim olmaya zorlaması. Eğer İran bu baskıyla nükleer programı durdurur ve boğazı koşulsuz açarsa, bu dünya ekonomisi için -kağıt üzerinde- en iyi sonuç olur. Ancak burada devasa bir kumar var: Ya rejim çökmez de saldırıdan sağ çıkarsa? O zaman dördüncü senaryonun karanlığına gömülürüz.
4. ENERJİ FELAKETİ: 1970’LERİN KABUSU GERİ DÖNÜYOR
En korkunç senaryo ise şu: İran’ın boğazdaki kontrolünü koruyup Körfez’deki enerji tesislerini kalıcı olarak vurması. Eğer bu gerçekleşirse, petrolün varil başına 200 doların üzerine çıktığını göreceğiz. Karşımızda 1970’ler tarzı bir stagflasyon, küresel resesyon ve borsaların çöküşü olacak. Bu, sadece bir kriz değil, küresel bir ekonomik kıyamet anlamına gelir."
Dünya ekonomisinin gidişatı bu 4 ihtimale bağlı! Ünlü ekonomist 'Hatalar trajedisi başladı' dedi
"PİYASALAR SERT BİR UYANIŞLA KARŞILAŞABİLİR"
Yatırımcıların iyimserliğini eleştiren Roubini, analizin sonunda şu çarpıcı uyarıyı yaptı:
"Piyasalar, kalıcı bir ateşkes ihtimalini gerçekte olduğundan daha yüksek fiyatlandırıyor. Eğer bir tırmanışla sonuçlanırsak, bu durum en iyi senaryoda bile ciddi ekonomik oynaklığa yol açacaktır. Sert bir uyanışla karşı karşıya kalabilirsiniz; işlemde yanlış tarafta olanlar için bu sıkıntılar aylarca sürecek kadar acı verici olacaktır."
HANGİ SENARYO DAHA GERÇEKÇİ?
Ekonomik ve askeri tırmanmanın her iki tarafı da masaya zorlayabileceği düşünülse de Roubini, bu yolun büyük bir risk barındırdığını savunuyor. Mevcut "statüko"nun kalıcı bir anlaşmaya dönüşmeden önce çok daha tehlikeli çatışma evrelerinden geçebileceğini belirten Roubini, şu tespiti paylaştı:
"Ateşkes müzakerelerinin ne kadar az işe yaradığını daha yeni gördük. Dolayısıyla tırmanma, yeni bir ateşkese yol açmak yerine kontrolden çıkabilir." Trump’ın uzlaşma umutlarını ise "bir hayal" olarak nitelendiren ünlü ekonomist, Tahran’da üstünlüğün radikallerde olduğunu ve bu grubun ekonomik sıkıntılara göğüs germe kapasitesini zaten kanıtladığını, üstelik ABD'deki gibi bir seçim baskısı altında olmadıklarını hatırlattı.
EKONOMİK FATURA
Roubini’ye göre uzun vadeli piyasa etkileri açısından en ideal durum, Boğaz'ın kalıcı olarak açılmasını sağlayacak olan üçüncü senaryo, yani rejimin teslim olması. Ancak mevcut durumdaki belirsizliğin devam etmesi (ikinci senaryo), küresel büyüme üzerindeki baskıyı her ay biraz daha artırıyor. Müzakere ile sağlanan bir çözümün ise petrol fiyatlarına savaş öncesine göre %15-20’lik kalıcı bir "risk primi" ekleyeceğini vurgulayan Roubini, statükonun küresel büyümeyi aşağı, enflasyonu ise yukarı itmeye devam edeceğinin altını çizdi.
