Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Rusya Cumhurbaşkanı Vladimir Putin arasında ilk kez 10 Ekim 2016’da İstanbul’da yapılan görüşmede gündeme getirilen Rus S-400 füze savunma sistemi, 2019 yılının Temmuz ayında Türkiye’ye getirilecek.
Soçi’de yapılan Astana Süreci’nin dördüncü zirvesinden dönüşünde gazetecilerin S-400’lerle ilgili sorularını yanıtlayan Cumhurbaşkanı Erdoğan, ABD ve NATO’dan gelen olumsuz açıklamalara rağmen Türkiye’nin kararında bir değişiklik olmadığını belirtti.
Erdoğan, “S-400 anlaşmasını Rusya’yla yaptık, dolayısıyla geri adım atmamız söz konusu değil. Bu iş bitti. Patriotlar konusuna gelince, biz Patriot alımına açığız. Ancak bu alımın ülkemizin çıkarlarına hizmet etmesi gerekir. Bunun için ortak üretim, kredi ve erken teslimat konuları önem arz ediyor. ABD yönetimi erken teslimat konusuna olumlu yaklaşıyor olsa da ortak üretim ve kredi konularına bir şey diyemiyorlar. Biz Temmuz ayında S-400'ün teslimatı ile ilgili verilmiş söz üzerinden çalışmalarımızı yürütüyoruz” dedi.
Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın açıklamasının gazetelerde yayınlanmasından birkaç saat sonra Almanya’nın Münih kentinde düzenlenen Güvenlik Zirvesi’nde konuşan ABD Başkan Yardımcısı Mike Pence, Türkiye’nin S-400 alımıyla ilgili üstü kapalı eleştirel bir yorum yapmıştı. Pence, “Şunu açıklığa kavuşturmalıyız, NATO’daki müttefiklerimiz düşmanlarımızdan silah satın alırken aylak aylak bekleyemeyiz. "Müttefiklerimiz giderek Doğu'ya bağımlı hale geldiği sürece Batı'nın güvenliğini garanti altına alamayız” dedi.
Loğoğlu: “S-400 alımı yalnız Patriot görüşmelerinin kesilmesine değil F-35 teslimatının zora sokulmasına yol açabilir”
Türkiye’nin Eski Washington Büyükelçisi Faruk Loğoğlu, Türkiye’nin S-400 ısrarının yalnız Patriot alımını değil Kasım ayında ilki teslim edilecek F-35 uçaklarının akıbetini de olumsuz etkileyebileceği kanaatinde.
VOA Türkçe’nin sorularını yanıtlayan Loğoğlu, “Pence’nin bu açıklaması sürpriz değil. Yedi sekiz gün önce ABD’li bir üst düzey yetkili Ankara’da ‘Türkiye, S-400 alma yolunda ilerlerse, bu, Türkiye’nin F-35 programına katılımını tehlikeye atacak ve Türkiye’nin, bu konuda ABD yaptırımlarına maruz kalmasının önünü açacak. Türkiye, S-400 alırsa ABD, Türkiye’ye Patriot’ların satışı için yürüyen süreci durduracaktır’ demişti. Tam yetkiyle mi konuşuyor bilemiyorum ama Amerika Birleşik Devletleri uzun süredir S-400 ve Patriot arasında bağ kurmaktan vazgeçmiyor. Üstelik F-35 teslimatı da masada ve bu da durumu daha da karmaşık hale getiriyor. S-400 alımı yalnız Patriot görüşmelerinin durdurulmasına değil belki de F-35 teslimatını da zora sokabilir” dedi.
“S-400 meselesini ABD ile sorunlu gündemin üstüne koysanız çatı çöker”
Eski Washington Büyükelçisi’ne göre, Türkiye ve ABD arasındaki ilişkiler yaz dönemlerine kıyasla iyileşmiş gibi görünse de hala temel meselelerde tam bir uzlaşı sağlanmış değil.
“Türkiye ile ABD ilişkilerinin gündeminde olan S-400/Patriot dışındaki diğer konularında hiçbir ferahlık var mı? Ben hiçbir ferahlık ve ilerleme göremiyorum. Fethullah Gülen’in iadesi konusunda Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın serzenişleri sürüyor ama bir gelişme yok mesela. Eğer gerçekleşecekse Suriye’den çekilmenin gerçek maiyeti hangi koşullarda olacak? Bu konuda bir netlik yok. Menbiç mutabakatında ilerleme sağlanamıyor. Türkiye ile ABD’nin Fırat’ın doğusundaki güvenli bölge hakkındaki bakış açıları farklı. Türkiye, ‘benim kontrolumda olsun’ derken ABD Arapların da içinde bulunacağı güçlerden bahsediyor. O bakımdan S-400 konusunu bu ağır ve sorunlu gündemin üstüne koysanız çatı çöker, altına koysanız altında kalır” dedi.
Aydın Sezer: “NATO üyesi Türkiye’nin ABD ile birçok konusu var”
Türkiye’nin Eski Moskova Ticaret Müşaviri Aydın Sezer ise daha ilk günden Ankara ile Moskova arasında müzakere edilen S-400’lerin Türkiye’ye gelmeyeceği görüşünü savunan uzmanların başında geliyor.
VOA Türkçe’ye değerlendirmelerde bulunan Sezer, Cumhurbaşkanı Erdoğan’ın Soçi dönüşü yaptığı açıklamaya rağmen bu konudaki görüşünü sürdürüyor:
“Öncelikle Türkiye ile Rusya arasındaki görüşmeler tamamlanmış olsa Batı bloğundan bu konuda sürekli açıklama yapılıyor olmaz. Aynı şekilde Türkiye de sürekli kararını savunmaz durumunda kalmaz. Kaldı ki ABD çeşitli yetkililerin ağzından çok açık bir şekilde Türkiye’nin S-400 alması halinde Patriot satışının yapılmayacağını söyledi. Üstelik F-35 teslimatı da tehlikeye düşecek. Üstelik bu gerilim artarsa başta ABD olmak üzere Batı’nın her türlü tehdidine karşı koymak zorunda kalınacak. Ayrıca Suriye’de güvenli bölge için ABD ile görüşülürken bu krizi tırmandırmak nasıl sonuç verecek? Ben bu maddeleri üst üste koyunca S-400’lerin Türkiye’ye gelmeyeceğini düşünüyorum.”
S-400 meselesinin uluslararası ilişkilerde ve dış politikada kuvvetli bir enstrüman olarak kullanıldığına dikkat çeken Sezer, NATO üyesi bir ülkede S-400’lerin savunma sistemine entegrasyonun da kolay olmayacağını savundu.
