Gökdelenlere olanak sağlayan ‘kat serbest’ hakkı mevzuattan çıkarılırken, kentlerin ‘siluetinin’ korunması yasal hüküm oldu. Belediyeler, mevcut planlarda serbest olarak belirlenmiş yükseklikleri 1 Temmuz 2021’e kadar düzeltecek. Kaçak yapının cezası, değerine göre her bölgede farklı olacak. Bayburt’ta birim başına örneğin 10 lira uygulanan ceza, Maslak’ta aynı birimde 900 liraya çıkacak.
Deprem hasarlarından sonra tartışma konusu olan bazı imar kurallarını değiştiren yasa Meclis’te kabul edildi. Gökdelenlere olanak sağlayan ‘kat serbest’ hakkı mevzuattan çıkarılırken, kentlerin ‘siluetinin’ korunması yasal hüküm oldu. Dayanıksız binalarda sorumluluğu bulunan yapı denetim şirketlerine yeni yükümlülükler ve cezalar getirildi.
İmar disiplinini yeni baştan düzenleyen yasaya göre bundan sonra çıkacak imar planlarında ‘kat serbest’ hakkı olmayacak. Mevcut imar planlarında serbest (Yençok) olarak belirlenmiş yükseklikler, emsal değerde değişiklik yapılmaksızın çevredeki mevcut oluşumlar ve ‘siluet’ dikkate alınarak yeniden düzenlenecek. Belediyeler, mevcut planlarda serbest olarak belirlenmiş yükseklikleri 1 Temmuz 2021’e kadar düzeltecek. Belediyeler bu tarihe kadar yapmazsa Çevre ve Şehircilik Bakanlığı bunu doğrudan uygulayacak. Bu durumda çıkacak masraf yüzde 100 arttırılarak belediyeden tahsil edilecek. Yasa, mevcut yüksek yapılarla ilgili kısıtlama getirmiyor.
Kat sınırlaması, inşaata başlanmayan planlarla ilgili uygulanacak. Bundan sonra hiçbir belediye, parsel bazında nüfusu, yapı yoğunluğunu, kat adedini, bina yüksekliğini artıran imar planı değişikliği yapamayacak. Ancak talep olması halinde ve bir adadaki bütün maliklerin rızası alınarak ada bazlı plan değişiklikleri olabilecek.
KAÇAĞA KESİN YIKIM
Kaçak olduğu tespit edilen yapı hem yıkılacak hem de para cezası arttırılacak. Bu yasadan önce yıkım kararı alınmış ancak yerel idarelerce yıkılmamış binalar Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca yıkılacak ve masrafı, yüzde 100 fazlasıyla belediyeden alınacak. Kaçak yapının cezası, değerine göre her bölgede farklı olacak. Bayburt’ta birim başına örneğin 10 lira uygulanan ceza, Maslak’ta aynı birimde 900 liraya çıkacak. Kaçak yapılar için tapuya kayıt düşülerek satışı zorlaştırılacak.
DENETÇİYE ORTAKLIK YASAĞI
Denetim kuruluşlarına ödenecek hizmet bedeli, endüstri bölgeleri, teknoloji geliştirme bölgeleri, organize sanayi bölgeleri, serbest bölgeler ve sanayi siteleri onaylı sınırı içinde yer alan tüm yapılar için yüzde 50 indirimli uygulanacak. Yasaya uymayan yapı denetim şirketlerine, Çevre ve Şehircilik Bakanlığı’nca 1 yıl iş yasağı cezası verilebilecek. Denetim kuruluşunda ortak veya görevliyken başkaca mesleki ve inşaat işleriyle ilgili ticari faaliyette bulunan veya laboratuvarlarda ortak olan ya da görev alan yapı denetimi kuruluşunun ortakları, denetçi mimar ve mühendisleri ile diğer teknik elemanlarına 10 bin lira para cezası verilecek. Yeni iş almaktan men edilen şirketin ortakları ceza süresince, faaliyete son verme cezası alan yapı denetim kuruluşunun ortakları ise 3 yıl süreyle herhangi bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunda teknik görev alamayacak, başka bir yapı denetim veya laboratuvar kuruluşunun ortağı olamayacak.
RANTI DEVLET ALACAK
Şartları yerine getirmeyen laboratuvarlara verilecek para cezası 10 bin liradan 19 bin 30 liraya çıkarıldı. Üç yılda üç ayrı ceza verilen laboratuvar, 1 yıl yeni iş almaktan yasaklanacak. Görevini yerine getirmediği tespit edilen mimar ve mühendisler hakkında meslek odaları, kendi mevzuatı uyarınca cezai işlem yaparak sonucu bakanlığa bildirecek. Şantiye şeflerine de görevlerini yerine getirmemeleri halinde yaptırım uygulanacak. İleri tasarım yöntemleri ve teknolojileri gerektiren özellik arz eden binaların projeleri, yeterli uzmanlığa sahip mühendislerin gözetiminde yapılacak. Taşınmaz maliklerinin tamamının talebi üzerine ada bazında yapılacak imar planı değişikliği sonucunda değerinde artış olan arsanın artan değerinin (rantın) tamamı değer artış payı olarak alınacak. Rantın yüzde 25’i büyükşehir belediyesinin hesabına, yüzde 25’i ilçe belediyesinin hesabına, yüzde 25’i bakanlığın özel hesabına aktarılacak.
KIYIDA İSKELE YASAK, KÖYDE YETKİ VALİDE
* İmar planları karşı açılan davalarda “ivedi yargılama” yöntemi uygulanacak.
* Kumsal alanlarda rekreatif amaçlı iskele yapılamayacak.
* Kıyılarda imar planı kararıyla millet bahçeleri oluşturulabilecek.
* Büyükşehir belediyesi sınırlarının il sınırı olması nedeniyle mahalleye dönüşen ve nüfusu 5 binin altında kalan yerlerin, kırsal yerleşim özelliğinin devam edip etmediğine büyükşehir belediye meclisince karar verilecek.
* Köylerde ve mezralarda yapılacak konut ve yapıların projeleri valilik tarafından onaylanacak, ardından muhtarlığa bildirilecek. Projeye aykırı yapılar, muhtarlık tarafından valiliğe bildirilecek.
* Değeri 5 milyon liraya kadar olan mesken nitelikli taşınmazlar “değerli konut” vergisine tabi olmayacak.
* Tek meskeni olanların ve birden fazla değerli konut kapsamına giren taşınmazı olanların en düşük değerli taşınmazı değerli konut vergisinden muaf olacak.
* Değerli konut vergisi 2020’de alınmayacak.
* Bitlis Ahlat’ta Kıyı Yasası’na tabi bölgede imar planı kararıyla resmi kurum alanları yapılabilecek. (Cumhurbaşkanlığı Köşkü projesi için)
5 SORUDA YENİ YASA GETİRİYOR
1. Yeni yasa kat veya yükseklik sınırı mı getiriyor?
Evet. Mevcut yasaya göre planlarda ‘yükseklik serbest’ tanımı yer alıyordu. İnşaat yoğunluğu baz kabul ediliyor, firmalar taban alanını düşük tutup haklarını yükseklikten yana kullanıyordu. Artık yüksekliğe yani kata firma karar veremeyecek. Yani yasaya göre artık her yerin bir yükseklik sınırı olacak ve binalar buna göre
inşa edilecek.
2. Yüksekliği kim neye göre belirleyecek?
Yüksekliği belediye meclisleri belirleyecek. Bunun için 7 Temmuz 2021’e kadar süreleri var. Hem mevcut yükseklikleri hem de siluet ve benzeri kriterleri baz alıp sınırları tespit edecekler. Aynı belediye yetki alanında birden fazla bölge belirlenip bu bölgeler için farklı yükseklikler ilan edilebilecek.
3. Mevcut binalar yeni belirlenen yükseklik sınırlarına uymuyorsa ne olacak, tıraşlanacaklar mı?
Hayır yasaya göre mevcut binaların kazanılmış hakları korunacak. Yasa inşaatı başlamamış yeni binalar için geçerli olacak.
4. Belediyeler yükseklik sınırını belirlemezse, ya da tartışma yaratacak bir sınır belirlerse ne olacak?
Çevre ve Şehircilik Bakanlığı her zaman tepede olacak. Belediyeler 7 Temmuz 2021 tarihine kadar yükseklik sınırı belirlemezse devreye bakanlık girecek ve sınır belirlenecek. Bakanlık belediyelerin izin verdiği yükseklik sınırlarına da müdahale edebilecek.
5. Bundan sonra yeni gökdelenler görmeyecek miyiz?
Eğer bir belediye belirli bir bölgeyi gökdelen alanı olarak belirlerse yeni gökdelenler görebiliriz. Ancak her yere gökdelen inşaa edilemeyecek.
