Haredi bir hahamın 'lanetli' IDF komutanına yönelik öfkeli sözleri siyasi bir fırtınaya yol açtı.
Terör devleti İsrail'de askerlik yapmayı dini gerekçelerle reddeden Ultra-Ortodoks (Haredi) topluluğun dini liderlerinden Haham Arye Yazdi, Genelkurmay Başkanı Eyal Zamir'i "lanetli", "adı sanı yok olasıca" sözleriyle eleştirdi. Muhalefet ise siyonizme karşı olan Yahudilere mali desteğin kesilmesi çağrısında bulundu
Netanyahu ve Şas, Bnei Brak mitinginde Rabbi Aryeh Yazdi'nin yaptığı hakaret dolu konuşmayı kınadı; Bennett ise 'Siyonizme karşı vaaz veren herkese' devlet desteğini kesme sözü verdi.
Pazartesi günü Bnei Brak'ta Sefarad ultra-Ortodoks Şas partisinin düzenlediği askere alma karşıtı protestoda, bir Haredi hahamı İsrail Savunma Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı Korgeneral Eyal Zamir'e küfür etti. Şas partisi daha sonra bu yorumlardan kendini uzaklaştırdı ve siyasi yelpazenin her kesiminden kınamalar geldi.
Bu yorumlar üzerine çıkan tepkiler, Başbakan Benjamin Netanyahu ve Haredi koalisyon ortaklarının Haredi cemaatine askerlikten muafiyet getirmeyi ve Tevrat öğrenimini askerlik hizmetiyle eşdeğer tutacak yarı anayasal bir yasa tasarısını geçirmeyi hedeflediği bir dönemde geldi.
Pazartesi gecesi yüzlerce erkeğin Haredi asker kaçaklarının tutuklanmasını protesto ettiği etkinlikte konuşan Haham Yosef Aryeh Yazdi, Zamir'in izinsiz "Mesih" yaması taktığı için eleştirdiği bir askere Mayıs ayında verilen 30 günlük hapis cezasını hatırlattı.
Yazdi, “Lanetli IDF Genelkurmay Başkanı – adı ve hatırası silinsin – onu bir ay hapse gönderdi. Neden? Çünkü Mesih'i özlüyordu,” dedi.
"İsrail Savunma Kuvvetleri komutanıyla aynı fikirdeyim - adı silinsin ama haklı: Bu ordunun tamamı Tevrat'ı, inancı, Mesih'i ortadan kaldırmak istiyor," diye ekledi haham.
Yazdi ayrıca şunları söyledi: “Orduda, bu kirli ülkede insanlara Tevrat'taki en ağır ihlalleri öğretiyorlar. Bu ordunun tamamı Tanrı'nın adını kökünden sökmeyi arzuluyor.”
"Böyle bir hataya düşme. Orduya gitme," dedi.
İbrani medyasına göre, mitingdeki protestocular, Haredi partilerinin askerlikten muafiyetleri yasalaştırma çabalarında bazı Aşkenazi meslektaşlarından daha ılımlı bir tutum sergileyen, Netanyahu'nun müttefiki Şas Partisi lideri milletvekili Aryeh Deri'ye "hain" ve diğer hakaretler yağdırdılar.
Gösteri, Şas'ın Tevrat Bilgeleri Konseyi tarafından önceden onaylanmıştı. Protestonun başında Yazdi'nin yanı sıra Şas milletvekilleri Yoav Ben Tzur, Michael Malkieli, Moshe Abutbul ve Yonatan Mishraki ile birlikte, Şas'ın kurucu hanedanından olan ve şu anki Baş Haham David Yosef'in kardeşi, İsrail'in eski Sefarad baş hahamı Yitzhak Yosef de yer aldı.
Yitzhak Yosef mitingde yaptığı konuşmada, İsrail'in Haredi asker kaçaklarına karşı uyguladığı yaptırımların ırkçılık koktuğunu söyledi.
Kikar HaShabbat haber sitesine göre, "Tutukluların yüzde doksan beşi Sefarad," diye iddia etti. "Biz ırkçı bir ülkeyiz."
Şas ve Başbakan, Bennett'in Yazdi'nin devlet fonu aldığı iddiasının ardından kendilerini olaydan uzaklaştırdılar.
Yazdi'nin açıklamaları Salı sabahı muhalefette büyük bir tepkiye yol açtı ve daha sonra Başbakan Benjamin Netanyahu ve Şas Partisi'nden de kınamalara neden oldu.
Cumhurbaşkanı Isaac Herzog da Yazdi'nin "şok edici açıklamalarını" kınayarak şunları söyledi: "Derin anlaşmazlık zamanlarında bile küfürlere, hakaretlere veya aşağılayıcı sözlere yer yoktur; hele ki İsrail Savunma Kuvvetleri komutanına ve askerlerimize, evlatlarımıza karşı asla."
Herzog, "Kamu liderlerinin sorumlu ve saygılı bir söylem sürdürmeleri gerekmektedir," dedi.
Cumhurbaşkanı Isaac Herzog, 24 Mayıs 2026'da Kudüs Birliği Ödülü'nün verildiği törende konuşma yapıyor. (Ekran görüntüsü/GPO)
Yaklaşan seçimlerde Netanyahu'yu devirmek için en güçlü aday olan eski IDF komutanı Gadi Eisenkot, "Netanyahu'nun koalisyon ortaklarının utanç verici huzurunda yapılan dizginsiz kışkırtma... IDF askerleri ve komutanlarına karşı açık bir saldırı ilan ederek kırmızı çizgileri pervasızca aşıyor" dedi.
Eisenkot, "Bu dip nokta, Netanyahu'nun iktidarda kalmak için yıllardır ülkeyi içine sürüklediği nefret ve bölünme kültürünün doğrudan bir sonucudur," dedi.
Son anketlerde Eisenkot'u Netanyahu'nun en büyük rakibi olarak geride bırakan eski başbakan Naftali Bennett, Yazdi'nin devlet fonu aldığını iddia ederek, "Siyonizme ve İsrail Devleti'ne karşı vaaz veren herkes için" bu tür fonlamayı sona erdireceğine söz verdi.
Bennett, “Kural basit: Siyonizme ve İsrail Devleti'ne karşı eğitim veren hiç kimse devletten bir kuruş bile almayacak. Çalışmayı tercih etmeyen hiç kimse para almayacak. Hizmet etmeyi tercih etmeyen hiç kimse para almayacak,” dedi. “İşte bu kadar. Devlet ile vatandaşları arasındaki yeni anlaşma bu.”
Birlikte Partisi lideri ve eski başbakan Naftali Bennett, 11 Haziran 2026'da Birlikte Partisi genel merkezinde The Times of Israel'e verdiği röportajda (Yitzhak Ledee/Times of Israel).
Bennett, hükümetin çevrimiçi vakıflar veri tabanına atıfta bulunarak , Yazdi'nin de bağlı olduğu Bnei Brak merkezli Torah VeChaim (Tora ve Yaşam) Vakfı'nın yıllardır -Bennett'in 2021-2022'de başbakan olduğu dönem de dahil olmak üzere- devletten 650.000 NIS (218.000 $) tutarında, yani gelirinin yaklaşık beşte ikisi kadar fon aldığını belirtti.
Vakıf , Yemen doğumlu Şas büyüklerinden Rabbi Şimon Baadani'nin 1970'lerde, Bnei Brak'taki Tevrat öğrenim merkezlerinin neredeyse tamamen Aşkenaziler tarafından yönetildiği bir dönemde kurduğu, evli alimler için Tevrat öğrenim salonu olan aynı adı taşıyan kollel avrehim'i desteklemek amacıyla kurulmuştur .
Baadani'nin yakın bir öğrencisi olan Yazdi, Torah VeChaim Kollel ile aynı kompleks içinde yer alan ve Baadani'nin törensel başkanlığı altında bulunan Beit Abba kollelinin başındadır . Baadani ayrıca Beit Abba'da düzenli olarak dersler de vermiştir. Ancak Times of Israel, Beit Abba'nın doğrudan devlet fonu alıp almadığını teyit edememiştir.
Eisenkot ve Bennett'in açıklamalarının ardından Netanyahu da Yazdi'nin "utanç verici sözlerini" kınayan bir açıklama yayınladı.
Başbakan, "Aramızda anlaşmazlıklar olsa bile, hepimizi koruyan İsrail Savunma Kuvvetleri ve komutanlarına karşı sert kışkırtmalara kesinlikle yer yoktur" dedi.
Başbakan Benjamin Netanyahu, 25 Haziran 2026'da İsrail'in güneyinde düzenlenen bir askeri törene IDF Komutanı Eyal Zamir ile birlikte gelirken el sallıyor. (Maayan Toaf/GPO)
Savunma Bakanı Israel Katz da Yazdi'nin Zamir'e yönelik "ciddi kışkırtıcı sözlerini" benzer şekilde kınadı.
Katz, "Kamuoyunda görüş ayrılıkları olsa bile, ülkenin güvenliğinden ağır sorumluluk taşıyanlara karşı kışkırtma ve zarar verme kırmızı çizgilerini aşmak yasaktır" dedi.
Şas örgütü de nihayetinde kendi açıklamasını yayınlayarak, "Dün gece Bnei Brak'taki Tevrat onuruna düzenlenen protesto gösterisinde İsrail Savunma Kuvvetleri Genelkurmay Başkanı aleyhine duyulan aşırı ifadeleri" kınadı.
Parti, yaptığı açıklamada, söz konusu yorumların "hahamlarımızın, Tevrat Bilgeleri Konseyi'nin görüşlerini yansıtmadığını ve Şas hareketinin izlediği yola aykırı olduğunu" belirtti.
Son aylarda Haredi asker alımı konusundaki tartışmalar hızla arttı; İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF), 7 Ekim 2023'te Hamas önderliğindeki saldırıyla başlayan bölgesel çatışma ortamında personel sıkıntısı çekiyor.
Haziran 2024'te Yüksek Mahkeme, on yıllardır süregelen Haredi muafiyetinin yasal dayanağı olmadığına karar verdi ve bu da hükümeti muafiyeti yasallaştıracak bir yasa çıkarmaya yönelik aceleci bir girişime sürükledi.
Reklamcılık
Her yıl yüz binlerce yedek askerin yüzlerce gün orduda görev yapmasıyla birlikte, bu yasal düzenleme girişimi, 27 Ekim'e kadar yapılması planlanan seçimler öncesinde Netanyahu için siyasi bir dezavantaj oluşturdu.
