Orta Doğu'daki güç dengelerini yeniden şekillendirme potansiyeli taşıyan ABD-İran uzlaşısı için son aşamaya gelinmişken, bölgeden önemli açıklamalar yapılmaya devam ediyor. Taraflar arasında şekillenen kritik anlaşmaya dair beklentiler artarken, Tel Aviv'de olası bir uzlaşının İran yönetimini güçlendireceği ve İsrail’in askeri stratejisini sekteye uğratacağı yönündeki kaygılar dile getiriliyor.
Anlaşmanın yakın bir zamanda imzalanacağı ABD Başkanı Donald Trump tarafından duyurulmuştu. Buna karşın İran cephesi, mutabakatın pazar günü imzalanacağına dair ifadenin kesin bir hüküm niteliği taşımadığını beyan etmişti.
NİHAİ MUTABAKAT TASLAĞININ İÇERİĞİ
Reuters’a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, Washington ile devam eden görüşmelerde hazırlanan nihai anlaşma taslağının teferruatını kamuoyu ile paylaştı.
Taslak metne göre, İran'ın nükleer silah üretmeme veya edinmeme yönünde bir güvence vermesi bekleniyor. Tahran'ın ayrıca, nihai pakt imzalanana dek uranyum zenginleştirme faaliyetlerinden kaçınacağı ve nükleer tesislerini genişletmeyeceği taahhüdü de metinde yer alıyor.
Buna karşılık Washington yönetiminin, İran'ın yüksek düzeyde zenginleştirilmiş uranyum stokunu ülke sınırları içinde seyreltmesine rıza gösterdiği belirtiliyor. Bu işlemin nasıl yürütüleceğine dair mekanizmanın ise 60 günlük bir süre zarfında netleştirilmesi planlanıyor.
EKONOMİK YAPTIRIMLAR VE VARLIKLAR
Ekonomik alanda ise, ABD'nin İran'a yönelik petrol yaptırımlarını geçici olarak durdurması ve Tahran'ın petrol satarak gelir sağlamasına imkan tanıyacak bir muafiyet getirmesi öngörülüyor. Ayrıca nihai anlaşmaya varılana kadar Washington'un İran'a yeni müeyyideler uygulamamayı kabul ettiği de belirtiliyor.
Anlaşma uyarınca, İran'ın yurt dışındaki dondurulmuş 25 milyar dolarlık varlığının da serbest bırakılması gündemde. Bu kaynakların bölgesel ülkelerle iş birliği, finansal kredi hatları ve doğrudan nakit transferi gibi yöntemlerle Tahran'a aktarılması tasarlanıyor.
HÜRMÜZ BOĞAZI'NDA YENİ DÖNEM
Taslak anlaşmanın kritik maddelerinden biri de küresel enerji ticareti için hayati ehemmiyetteki Hürmüz Boğazı ile ilgili. Metne göre Tahran yönetimi, boğazı ticari gemi geçişlerine tekrar açacak. Bu adıma karşılık olarak ABD'nin de İran limanlarına uyguladığı deniz ablukasını sonlandıracağı ifade ediliyor.
İranlı yetkili, tarafların nihai anlaşmaya giden yolda temel konularda büyük ölçüde fikir birliğine vardığını Reuters'a teyit etti.
