Tedarik Zincirindeki Kriz Fiyatları Vuruyor
İran'ın, ABD ve İsrail'in hava saldırılarına Hürmüz Boğazı'ndaki gemileri hedef alacağı tehdidiyle yanıt vermesi, küresel petrol arzında ciddi aksaklıklara neden oldu. Bu gelişme, su yolunun fiilen trafiğe kapanmasına ve küresel tedarik zincirlerinde büyük çaplı bozulmalara yol açtı. Normal şartlarda, dünya ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazının (LNG) yaklaşık beşte biri ve diğer petrokimya ürünleri bu boğaz üzerinden taşınmaktadır.
ABD-İsrail'in İran ile olan savaşı, dünya enerji piyasalarını sarsmanın ötesinde, tüketiciler için diğer malların fiyatlarını da yukarı çekiyor. Bu durumun bir yansıması olarak, en düşük fiyatlı ekonomi sınıfı uçak biletlerinin maliyetinin bir yıl öncesine göre ortalama %24 arttığı yeni bir araştırmayla ortaya kondu.
Dünyanın en büyük prezervatif üreticisi Karex, İran'daki savaşın ürünlerinde kullanılan ham maddelerin tedarikini aksatmaya devam etmesi halinde fiyatlarını %30'a kadar veya muhtemelen daha fazla yükselteceğini duyurdu. Karex'in CEO'su Goh Miah Kiat, çatışmanın başlangıcından bu yana üretim maliyetlerinde keskin bir artış yaşandığını basın kuruluşlarına ifade etti.
Karex ve Savaşın Etkileri
Malezya merkezli şirket, petrol türevi olan ve lateksi korumak için kullanılan amonyak ile silikon bazlı kayganlaştırıcılar gibi malzemelere bağımlıdır. Yıllık beş milyardan fazla prezervatif imal eden Karex, Durex ve Trojan gibi önde gelen küresel markaların yanı sıra İngiltere'nin Ulusal Sağlık Sistemi (NHS) gibi devlet sağlık sistemlerine de ürün sağlamaktadır.
Goh Miah Kiat'ın Reuters ve Bloomberg'e verdiği röportajlarda yaptığı bu açıklamalar üzerine BBC, şirketle iletişime geçmiştir. CEO Goh, artan navlun maliyetleri ve sevkiyattaki gecikmelerin kıtlığı daha da kötüleştirdiğini ve bu yıl prezervatif talebinin yaklaşık %30 arttığını belirtti.
Goh, Bloomberg'e verdiği demeçte, "Kötü zamanlarda prezervatif kullanma ihtiyacı daha da artar çünkü geleceğinizden, gelecek yıl işinizi koruyup koruyamayacağınızdan emin olamazsınız," dedi ve ekledi: "Şu anda bir bebek sahibi olursanız, besleyeceğiniz bir boğaz daha olur."
Piyasalarda Geniş Çaplı Etki
Körfez üzerinden yapılan sevkiyatlardaki aksamalar, gübre fiyatlarının yükselmesine ve bilgisayar çipleri yapımında kullanılan helyumda kıtlık yaşanmasına yol açtı. Ham madde temininde zorlanan üreticiler nedeniyle şişelenmiş su endüstrisi de baskı altında bulunmaktadır. Bu ayın başlarında Birleşmiş Milletler, artan taşıma maliyetleri sebebiyle şeker, süt ürünleri ve meyve fiyatlarının tırmanacağı uyarısında bulunmuştu.
Çarşamba günü itibarıyla, Başkan Donald Trump'ın müzakereler ilerleyene kadar iki ülke arasındaki ateşkesi uzatacağını söylemesinin ardından ABD ve İran arasındaki barış görüşmelerinin durumu belirsizliğini korumaktadır.
