Hürmüz Boğazı'ndaki "geçiş ücreti" krizinin ardından bölgede yükselen askeri tansiyon, karşılıklı saldırılarla zirve noktasına ulaştı. ABD’nin operasyonlarına misilleme yapan Tahran yönetiminden, yaşanan sıcak çatışmalara ilişkin ilk resmi açıklama geldi. İran Dışişleri Bakanlığı, ABD'nin İran topraklarını hedef alan askeri hamlelerinin hem uluslararası hukuku hem de iki ülke arasında sağlanan barış mutabakatını tamamen dinamitlediğini savundu.
ABD'nin kıyı gözlem tesislerini vurmasının ardından açıklama yapan İran Dışişleri Bakanlığı, saldırıların BM Şartı'nı ve barış anlaşmasını ihlal ettiğini belirterek misilleme haklarını kullandıklarını duyurdu.
"KIYI TESİSLERİMİZE YAPILAN SALDIRILAR ACIMASIZCA"
İran Dışişleri Bakanlığı tarafından yapılan açıklamada, ABD'nin doğrudan askeri üsleri ve gözlem noktalarını hedef aldığı belirtilerek şu ifadelere yer verildi:
"İran'ın kıyı gözlem tesislerine yönelik bu acımasız saldırılar, Birleşmiş Milletler (BM) Şartı'nın 2. maddesinin 4. paragrafının ve iki ülke arasında savaşı sonlandırmak amacıyla imzalanan mutabakat anlaşmasının ilk maddesinin açık bir ihlalidir."
Tahran yönetimi, sadece ABD'yi değil, Washington ile ortak hareket eden Tel Aviv'i de hedef aldı. Aynı zamanda İsrail, ABD ile tam bir koordinasyon içinde Lübnan'a saldırdı. Bu hamle de söz konusu barış anlaşmasının ilk maddesinin çok net ve açık bir ihlalidir" denilerek cephenin genişletildiğine değinildi.
KÖRFEZ ÜLKELERİNE UYARI: "TOPRAKLARINIZI ABD’YE AÇMAYIN"
Yaşanan gelişmelerin ardından İran'ın gerçekleştirdiği misilleme füzelerinin tamamen "savunma amaçlı" ve uluslararası hukuktan doğan meşru müdafaa hakkı kapsamında olduğunu belirten bakanlık, bölgesel aktörlere ve Körfez ülkelerine de ültimatom verdi:
"Oluşan bu tehlikeli durumun tüm sonuçlarından sorumlu olanlar; bizzat saldırgan olan, taahhütlerini ihlal eden ABD ve ABD'nin İran'a karşı yürüttüğü bu saldırgan eylemlere herhangi bir şekilde yardım yataklık eden, lojistik sağlayanlardır. Basra Körfezi'nin güneyindeki tüm devletleri, İran'a karşı saldırgan eylemler gerçekleştirmek üzere kendi topraklarını, hava sahalarını ve askeri kaynaklarını ABD ordusuna kullandırmamaya davet ediyoruz."
İRAN BASINI: "YENİ BİR SAVAŞ İHTİMALİ %50"
İran’ın yarı resmi Mehr Haber Ajansı, önümüzdeki 60 günlük kritik süreçte topyekun bir savaşın yeniden patlak verme ihtimaline dair İran'ın dini lideri Mücteba Hamaney'in danışmanlarından Muhammed Rıza Bahner ile röportaj yaptı.
"KARŞI TARAF BİRAZ AKIL EDERSE SAVAŞ ÇIKARMAZ"
Bahner, "Eğer net bir yüzde olarak konuşacak olursak, önümüzdeki süreçte topyekun bir savaşın çıkma ya da çıkmama ihtimalini tam olarak %50-%50 olarak görüyorum. Ancak bizim genel analizimiz, İran İslam Cumhuriyeti'ne saldıranların bugüne kadar hiçbir stratejik hedeflerine ulaşamadıkları yönündedir. Geçmişteki zorunlu savaş (İran-Irak Savaşı) döneminde de Saddam rejimi, İran'a saldırarak hızla zafer kazanacağını düşünüyordu ancak hüsrana uğradı. Bugün de durum farklı değil." dedi.
"HÜRMÜZ ÜZERİNDEKİ HAKİMİYETİMİZ PEKİŞTİ"
Hürmüz Boğazı'nda kargo gemilerine yönelik drone hamleleri ve ABD'nin kıyı radarlarını vurmasıyla değişen statükoya da değinen Bahner, İran'ın su yolu üzerindeki yaptırım gücünün kırılmadığını aksine arttığını ileri sürdü:
"Bugün İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki stratejik hakimiyeti daha da pekişmiş durumdadır ve en önemlisi, İslam Cumhuriyeti bu kriz durumunu başarıyla yönetmiştir. Bu tabloda, ABD ve müttefikleri biraz rasyonel akıl yürütür ve kendi ekonomik çıkarlarını göz önünde bulundurursa, İran'a karşı yeniden büyük bir savaş başlatması pek muhtemel değildir. Buna dayanarak analizimiz yeni bir savaşın çıkmayacağı yönündedir; tabii ki İran İslam Cumhuriyeti Silahlı Kuvvetleri her ihtimale karşı tam hazırlıklı ve tetikte olmaya devam etmektedir."
KIRILGAN ATEŞKESİ SAVAŞ ALANINA ÇEVİREN 48 SAATLİK KRİZ
Misilleme noktasına getiren süreçte Pakistan ve Katar arabuluculuğunda geçen hafta imzalanan ve nükleer müzakerelerin önünü açan 60 günlük geçici ateşkes anlaşmasının ardından patlak verdi.
Umman kıyıları boyunca ilerleyerek Hürmüz Boğazı’ndan çıkış yapan Singapur bayraklı M/V Ever Lovely adlı ticari kargo gemisi, İran Devrim Muhafızları Ordusu’na ait tek yönlü bir intihar insansız hava aracıyla (İHA) vuruldu.
Saldırıyı "Ateşkes Anlaşması'nın aptalca bir ihlali" olarak nitelendiren ABD Başkanı Donald Trump'ın talimatıyla Amerikan savaş uçakları İran'a yönelik hava harekatı başlattı. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), misilleme olarak İran’ın Sirik limanındaki kıyı radar istasyonlarını, telekomünikasyon kulelerini, füze ve İHA depolama alanlarını güçlü bir şekilde vurduğunu açıkladı.
ABD Başkan Yardımcısı James David Vance’ten de konuyla ilgili açıklama geldi. Sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran’la bir ateşkes anlaşması yapıldığını hatırlatan Vance, "Biz bu anlaşmaya sadık kaldık. Mutabakatın (MOU) uygulanışı konusunda itirazları varsa, telefonu açıp bizimle görüşebilirler" dedi. İran’a şiddet içeren eylemlerde bulunmama uyarısı yapan Vance, "Şiddete şiddetle karşılık verilecektir" ifadelerini kullandı.
İRAN DEVRİM MUHAFIZLARI: "KÖRFEZ'DEKİ ABD ÜSLERİNİ VURDUK!"
İran Dışişleri Bakanlığı'nın "saldırılar BM Şartı'nı ihlal etti" açıklamasının hemen ardından,İran Devrim Muhafızları Ordusu yayınlanan bir bildiriyle, Cuma günkü hava operasyonlarına karşılık olarak Körfez bölgesinde konuşlu ABD askeri üslerine çok namlulu füzelerle misilleme saldırıları düzenlendiğini duyurdu.
Washington yönetiminin mutabakat hükümlerine sadık kalmadığını ve taahhütlerini çiğnediğini savunan Devrim Muhafızları, Beyaz Saray'ı yeniden uyardı:
"Eğer ABD tarafından İran topraklarına yönelik herhangi bir saldırganlık veya pervasızlık tekrarlanırsa, bir sonraki askeri karşılığımız bundan çok daha kapsamlı, şiddetli ve Amerikan hayallerini paramparça edecek boyutta olacaktır."
HÜRMÜZ'DE KÜRESEL ENERJİ KORİDORU DURDU: TANKERLER U DÖNÜŞÜ YAPIYOR
Karşılıklı hava ve füze düellolarının ardından, dünyadaki deniz yoluyla taşınan ham petrol ve sıvılaştırılmış doğal gazın (LNG) %20'sini sırtlayan Hürmüz Boğazı’nda deniz trafiği adeta felç oldu. Deniz güvenliği kuruluşu Kpler'in verilerine göre, Çarşamba günü boğazdan geçen gemi sayısı 70 iken, kriz sonrası bu sayı önce 54’e, bugün öğle saatleri itibarıyla ise 14’e kadar geriledi.
Katar'da yükleme yapmayı planlayan Marshall Adaları bayraklı dev bir LNG gemisi, boğaz girişinde acil "U dönüşü" yaparak rotasını yeniden Umman Körfezi'ne çevirdi. İngiliz deniz güvenliği şirketi Neptune P2P Group, "Saldırılar, küresel nakliyecilerin geçişleri tamamen durdurup durumu yeniden değerlendirmesine neden oldu; toparlanma süreci bıçak gibi kesildi" açıklamasını yaptı.
