“İran İslam Cumhuriyeti nükleer silah arayışında olmayacağını veya geliştirmeyeceğini yeniden teyit eder. İran İslam Cumhuriyeti nükleer programının mevcut durumunu koruyacaktır.” Bunlar, İran ve Amerika Birleşik Devletleri arasında imzalanan mutabakat zaptındaki iki madde; ancak gizli bir bölgeye ait yeni uydu görüntüleri, Tahran'ın anlaşmaya gerçekten bağlı kalıp kalmayacağı konusunda soru işaretleri oluşturuyor.
Fox News'un haberine göre, İran'ın nükleer programını izleyen önde gelen bir ABD araştırma enstitüsü, rejimin Zagros Dağları'ndaki denetlenmemiş yeraltı tesisi hakkında uyarıda bulundu. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı (IAEA) müfettişlerinin "Kazma Dağı" olarak bilinen bu tesisi ziyaret etmelerine izin verilmedi. Araştırmacılara göre, bu tahkim edilmiş tesis, İran'ın Trump yönetimiyle varılan mutabakat zaptının şartlarına uyma istekliliği konusunda şüpheler uyandırıyor.
'Kazma Dağı'
( Fotoğraf: X )
( Fotoğraf: X )
Washington merkezli Bilim ve Uluslararası Güvenlik Enstitüsü (ISIS), Haziran 2026 sonlarına ait yeni uydu görüntülerinin ayrıntılı bir analizini yayınlayarak dağdaki faaliyetlerin devam ettiğini belirtti. Enstitüye göre, "Batı tünel girişlerine giden yollarda araç trafiği görülebiliyor; bu da tünel kompleksi içindeki çalışmaların ve girişlerin güçlendirilmesinin hala devam ettiğini gösteriyor."
Amerika Birleşik Devletleri ile İran arasında imzalanan mutabakat zaptı, İran'ın statükoyu korumasını gerektiriyor.
Enstitünün kıdemli araştırmacılarından Spencer Faragasso, X'te şunları yazdı: “Dağdaki çalışmaların devam etmesi son derece endişe verici. En az 2020'den beri sürekli olarak devam ediyor. Benim değerlendirmeme göre, bu, müzakerelerin başarısız olması durumunda İran'ın bir sigorta poliçesi; böylece zaten ileri bir inşaat aşamasında nükleer bir tesise sahip olacak. Dağ kompleksinin bir uranyum zenginleştirme tesisini barındıracak kadar büyük olduğunu değerlendirdik. İran müzakereler konusunda ciddiyse, iyi niyet göstergesi olarak dağdaki inşaatı durdurmalıdır.”
Fordow. Tünel girişlerine giden yollara toprak setler eklendi.
( Fotoğraf: X )
( Fotoğraf: X )
Natanz. Zenginleştirme salonlarına giden erişim yolları henüz onarılmadı.
( Fotoğraf: X )
Gizemli tesisteki çalışmalar durmamış olsa da, ABD'nin geçen yıl Yükselen Aslan Operasyonu'nun son gününde bombaladığı İran'ın üç ana nükleer tesisinde olağan dışı bir faaliyet gözlemlenmedi.
Enstitü tarafından yayınlanan uydu görüntülerine göre, Natanz'da yalnızca sınırlı bir faaliyet gözlemlendi: “Yeraltı zenginleştirme salonlarına giden yollar onarılmamış. İşçi girişleri hala tahrip edilmiş durumda ve araç girişleri de ciddi şekilde hasar görmüş. Haziran 2025'te tahrip edilen ve daha sonra İran tarafından kapatılan pilot yakıt zenginleştirme tesisinin dışındaki yolda tek bir araç görüldü.”
Enstitüye göre, 29 Haziran 2026 itibarıyla İsfahan'da herhangi bir faaliyet gözlemlenmemiştir ve tünel girişleri toprakla örtülüdür. Kutsal Kum kenti yakınlarındaki bir dağ yamacında bulunan Fordow bölgesiyle ilgili olarak raporda şu ifadeler yer almaktadır: “Daha önce bildirdiğimiz gibi, 10 Mayıs ile 18 Mayıs arasında İran, tünel girişlerine giden yollar boyunca toprak setler, kayalar ve diğer nesneler şeklinde pasif savunma önlemleri eklemiştir. Bu nesnelerin yerleştirilmesi, bir dizi keskin viraj oluşturarak, yolun kapatılmasını değil, araçların hızlı giriş ve çıkışını yavaşlatmayı amaçladıklarını göstermektedir. 21 Haziran tarihli uydu görüntüsü, yol boyunca yerleştirilen nesnelerin hala yerinde olduğunu ve Fordow'daki tünel girişlerinin de toprakla örtülü kaldığını göstermektedir.”
