Herkes yanlış askerleri sayıyor. Beş ülke, Uluslararası İstikrar Gücü'ne (ISF) Jakarta'dan Tiran'a uzanan binlerce üniforma sözü verdi. Bu sözlerin dördü, Şubat ayında İran'la savaşın Kiryat Gat'taki çok uluslu karargahı boşaltmasından bu yana hâlâ kağıt üzerinde bekliyor. Bu hafta Gazze Şeridi'nden 30 kilometre uzaklıktaki bir üssün kapısından içeri giren ve gerçekten yerine getirilen söz ise Rabat'tan geldi.
Konuşlandırma sessizce doğrulandı. İsrail askeri muhabirleri Salı günü, ilk Faslı temsilcilerin, Washington'ın Gazze planı kapsamında Barış Kurulu tarafından kurulduğundan beri İsrail Güvenlik Güçleri'nin ortak komuta yapısına ev sahipliği yapan Kiryat Gat karargahına vardıklarını bildirdi.
Kurulun kendi açıklamasında, Fas silahlı kuvvetlerinden gelen yeni üyelerin katılımı memnuniyetle karşılandı ve gelişleri, Gazze'nin sivil nüfusu adına yürütülen uluslararası çabaların güçlendirilmesi olarak nitelendirildi. Kısa bir açıklama olmasına rağmen, Dışişleri Bakanı Nasır Bourita'nın Şubat ayında Washington'da yaptığı ve Fas'ın istikrar gücüne olan bağlılığının kağıttan pratiğe geçeceğine dair söz verdiği açıklamayla başlayan bir döngüyü tamamladı.
Bu subayların katıldığı güç, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin Hamas yönetiminden Gazze'ye geçiş sürecinde güvenliği sağlama yetkisi veren kararı sayesinde kurulmuştur. Kağıt üzerinde, bu yetki, silahsızlanmadan yeni bir Gazze polis gücünün eğitilmesine kadar her şeyi kapsamaktadır. Uygulamada ise, geçen Kasım ayında kabul edilen karardan bu yana misyon, belirsiz görev şartları ve kimsenin tam olarak tanımlamadığı bir operasyona personel gönderme konusunda isteksiz ortak ülkeler nedeniyle ilerleme kaydetmekte zorlanmıştır.
Fas'ın gelişi bu belirsizliği çözmüyor. Ancak, diğer dışişleri bakanlıklarının personel atamakta en çok tereddüt ettiği misyonun bir bölümüne deneyimli, dini açıdan güvenilir bir Arap ordusunu yerleştiriyor.
Fas'ın masaya koyduğu şeyin ne olduğunu ayrıntılı olarak açıklamakta fayda var, çünkü çoğu haberde varsayıldığı gibi değil. Rabat sadece barış gücü hattı üzerinden asker rotasyonu yapmıyor. Bourita'ya göre, üst düzey Faslı subaylar doğrudan İç Güvenlik Kuvvetleri'nin ortak askeri komutanlığına yerleştiriliyor, Fas polis birimleri kuvvetle birlikte konuşlandırılmak üzere hazırlanıyor ve bölgeye hizmet verecek bir Fas sahra hastanesi kuruluyor.
Fas ayrıca, krallığın yirmi yıldır kendi içinde geliştirdiği ve Sahel bölgesine ihraç ettiği aynı aşırıcılıkla mücadele mimarisi üzerine kurulu, radikalleşmeyi önleme programına öncülük etmeyi teklif etti. Bu program, Gazze halkını savaş başlamadan çok önce Hamas'ın esiri yapan nefret dolu mesajları doğrudan hedef alıyor.
Bu ayrım önemlidir çünkü odada başka kimlerin olması gerekiyordu. Endonezya 8.000'e kadar asker göndermeyi taahhüt etmişti ve kuvvetin komutan yardımcısı olarak görev yapması bekleniyordu, ancak İran'la savaşın genişlemesiyle Mart ayında konuşlandırmayı durdurdu ve Jakarta o zamandan beri rolünü gözden geçiriyor.
Kiryat Gat'taki çok uluslu genel merkez
( Fotoğraf: Ahikam Seri / AFP )
Kazakistan'ın söz verdiği tıbbi birliklerin sahada varlığı hiçbir zaman doğrulanmadı. Kosova ve Arnavutluk, Nisan ayında Kiryat Gat'a sadece kısa bir değerlendirme ekibi gönderdi; İran'la çatışmalar başlayınca çok uluslu personelin çoğu oradan ayrıldı.
Mısır daha sesli bir şekilde tanıtıldı; ABD Dışişleri Bakanlığı Haziran ayında Mısır askerlerinin fotoğraflarını yayınladı ve Kahire'nin rolünün son derece önemli olduğunu belirtti. Ancak Mısırlı yetkililer, yalnızca barış gücü görevi istediklerini, barışın zorla sağlanmasını veya Hamas'la çatışmayı istemediklerini açıkça ifade ettiler ve Mısır'ın İç Güvenlik Kuvvetleri'ndeki rolünün onaylandığı hafta Hamas'tan bir heyet Kahire'ye indi.
Ürdün, Gazze polislerine eğitim vermeyi kabul etti ancak doğrudan İç Güvenlik Kuvvetleri komutanlığına memur yerleştirmedi. Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri ise çek yazıp beklemeyi tercih etti.
Bunların hiçbiri, bu misyonun gerçekten ihtiyaç duyduğu şeye sahip değil: Arap ve İslami meşruiyetin yanı sıra, misyonun silahsızlandırmayı amaçladığı grupla paralel bir arka kanal aracılığıyla korunmayan, işleyen ve normalleşmiş bir İsrail güvenlik ilişkisi.
Fas'ın koruyacak bir Hamas ilişkisi veya dengeleyici bir rolü yok. Ülke, kralının Müminlerin Komutanı olarak dini otoriteye sahip olduğu, istihbarat servislerinin yıllardır ülke içindeki Selefi cihatçı ağlarını çökertmek için çalıştığı ve İsrail ile savunma ilişkisinin İbrahim Anlaşmaları kapsamında yıllardır süren silah satışlarını, eğitim değişimlerini ve ortak planlamayı içerdiği bir ülke olarak ortaya çıktı.
Faslı bir subay o ortak komuta merkezinde yer aldığında, İsrail'in alışkanlıklarını sıfırdan öğrenen bir yabancı değildir ve iki efendiyi birden yönetmek zorunda da kalmaz. O, 2020'den beri Faslı mevkidaşlarıyla birlikte çalışan İsrail güvenlik teşkilatı için tanıdık bir isimdir.
Rabat için bunların hiçbiri siyasi açıdan bedelsiz değildi. Fas ve Cezayir, gergin bir seçim dönemine giriyor ve Cezayir yıllardır Fas'ın İsrail ile herhangi bir işbirliğini Filistin davasına ihanet olarak nitelendiren propaganda faaliyetlerini finanse ediyor. İç İslamcı muhalefet bu konuşlandırmayı bir sopa olarak kullanmaya çalışacak. Washington ve Avrupa başkentlerindeki Polisario lobisi de bunu kullanmaya çalışacak.
Rabat, kendi dışişleri bakanlığı tarafından da doğrulanan ve basına sızdırılmayan bir şekilde, gün ışığında Kiryat Gat'a memurlarını gönderdi. Bu, risk almaktan kaçınan bir hükümetin davranışı değil; uzun vadeli çıkarlarının nerede olduğuna çoktan karar vermiş bir hükümetin davranışıdır.
Washington, ayrı ama ilgili bir yolda aynı yönde ilerliyordu ve ikisi artık tek bir politika altında birleştirilmeli. Senato Silahlı Kuvvetler Komitesi tarafından bu ay onaylanan 2027 Mali Yılı savunma yetkilendirme tasarısının 1268. maddesi, Pentagon'a Nisan ayında Washington'da imzalanan çerçeveye dayalı olarak Fas ile savunma işbirliği için on yıllık kapsamlı bir yol haritası sunmasını emrediyor. Bu yol haritası, Kiryat Gat'a tek bir Fas askeri bile ayak basmadan önce yazılmıştı. Şimdi ise ilk gerçek dünya uygulamasına kavuştu.
Kongre, NDAA'yı 1268. Maddeyi olduğu gibi koruyarak geçirmeli ve Pentagon'a Fas'ın İç Güvenlik Kuvvetleri konuşlandırmasını, yol haritasının öngördüğü her şey için pilot program olarak ele alması talimatını vermelidir: ortak planlama birimleri, hızlandırılmış eğitim rotasyonları ve Gazze'nin savaş sonrası mimarisi konusunda Rabat, Washington ve Kudüs'ü birbirine bağlayan kalıcı bir kanal; üç ayrı ikili ilişki olarak değil, zaten ortaya çıkmış bir ortağın etrafında inşa edilmiş tek bir üçgen olarak.
İsrailli yetkililer, Endonezya'nın durdurulan tugayının manşetlere çıkmasını beklemeyi bırakmalı ve Fas'ın gelişini asıl manşet olarak ele almaya başlamalıdır. Gazze'yi istikrara kavuşturmak için oluşturulan çok uluslu bir gücün, İsrail yanlısı bir komuta içinde sürtüşme olmadan faaliyet gösterebilen, İsrail'in kendi başına sağlayamayacağı Arap ve Müslüman kitleler nezdinde güvenilirliğe sahip ve silahlar nihayet sustuğunda Gazze'nin ihtiyaç duyacağı radikalleşmeyle mücadele araçlarını yıllarca geliştirmiş askerlere ihtiyacı vardır.
Fas, yetkilileri kapıya ulaşmadan önce bu şartların her birini yerine getirmişti. Diğer dört ülke taahhütlerde bulundu. Fas ise zaten işleyen bir ilişki gönderdi.
Orta Doğu Forumu'nda araştırmacı olan Amine Ayoub,
