Tevrat öğrenimini temel değer olarak ilan etmeyi öngören Temel Yasa hakkındaki tartışmaya değinen Itzik Saidyan, en yüksek önceliğin 'savaşa gidenler... unutulmuş hissedenler' olması gerektiğini söylüyor.
Itzik Saidyan (ortada), 5 Temmuz 2026'da Knesset'te düzenlenen bir Knesset Meclis Komitesi toplantısında görünüyor. (Noam Moskowitz/Knesset Sözcülüğü)
2021 yılında Savunma Bakanlığı'nın yaralı askerler için rehabilitasyon merkezinin önünde kendini yakarak intihar eden İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) gazisi İtzik Saidyan, Pazar günü Knesset komitesine yaptığı açıklamada, ülkenin cephede görev yapanlara en yüksek önceliği vermesi gerektiğini söyledi.
Konuşması, Knesset Meclis Komitesi'nin, Tevrat öğrenimini İsrail Devleti'nin temel değeri olarak ilan eden son derece tartışmalı Temel Yasa tasarısını görüştüğü sırada gerçekleşti. Askerlikten kaçanları yaptırımlardan ve kovuşturmadan korumayı amaçlayan tasarı, hukuk otoritelerinin sert itirazlarına rağmen geçen hafta Knesset genel kurulunda ilk okumadan geçti .
Saidyan, komiteye yaptığı tutkulu konuşmada, “Tora’nın ve askerlik hizmetinin değerine saygı duymakla birlikte, burada en çok ihtiyaç duyulan düzeltme, savaşa gidenlere, hayatlarını feda edenlere, ölmeye razı olanlara en büyük değeri vermektir” dedi. “Verilere göre pratikte belki de nüfusun yüzde 10’unu oluşturan insanlar savaşa gidiyor. Gözlerinin önünde arkadaşlarını kaybettiler. Cesetleri topladılar. Her şeylerini – her şeylerini – teoride değil, ateş hattında feda ettiler.”
Savaş gazisi sözlerine şöyle devam etti: “Tora'yı buraya getirirseniz sorun yok… ama ilk ve en öncelikli şey, savaşa girenler, ateş hattında olanlar, yaralananlar, bedenlerinin ve ruhlarının bir parçasını kaybedenler, devletin onları unuttuğunu hissedenlerdir,” dedi Saidyan. “Her sabah uyandıklarında devletin onları takdir ettiğini ve tanıdığını hissetmeleri gerekiyor.”
Şu anda 18 ila 24 yaşları arasında yaklaşık 80.000 ultra-Ortodoks erkeğin askerlik hizmetine uygun olduğu ancak askere yazılmadığı tahmin ediliyor. Önerilen Temel Yasa, IDF'deki sürekli insan gücü açığına rağmen, askere yazılmayı reddetmeleri durumunda herhangi bir sonuçla karşılaşmamalarını sağlayacaktır.
İsrail'de anayasa olmadığı için Temel Kanunlar ülkedeki en yüksek yasal statüye sahiptir.
Saidyan'ın 2021'deki kendini yakma eylemi, askerlik hizmetleri sırasında yaşadıkları olaylardan travma geçiren İsrail Savunma Kuvvetleri (IDF) gazilerinin durumuna ulusal çapta dikkat çekti. O dönemde Saidyan, askerlik hizmetinden kaynaklandığını söylediği travma sonrası stres bozukluğu (PTSD) için aradığı tedaviyi almak için yıllarca verdiği mücadeleden bahsetmişti.
Savunma Bakanlığı geçen hafta, artan kayıp sayısının ağırlığı altında Rehabilitasyon Dairesi'nin "çökebileceği" uyarısında bulunarak, hükümeti yakın zamanda bir kamu komitesi tarafından yapılan tavsiyeleri derhal uygulamaya çağırdı.
Bakanlık, 7 Ekim 2023'te savaşın başlamasından bu yana yaklaşık 26.200 yaralı IDF askeri ve güvenlik personelinin Rehabilitasyon Dairesi aracılığıyla tedavi gördüğünü ve dairenin bakımındaki İsrail'in tüm savaşlarından kaynaklanan toplam yaralı sayısının 2026'da 90.000'i aşmasının beklendiğini, bunun da üç yıl içinde %40'tan fazla bir artış anlamına geldiğini belirtti.
Maliye Bakanlığı da Pazar günü önerilen Tevrat öğrenimi Temel Yasası'na itiraz ederek, bunun İsrail ekonomisi üzerinde ciddi etkileri olacağını belirtti.
Kanal 13'e göre, yasa tasarısının ifade biçimi, kabul edilmesi halinde devlet bütçesi üzerindeki kesin etkisinin henüz belli olmadığı anlamına geliyor, ancak yine de ekonomi için "somut tehlikeler" oluşturuyor ve vergilerin %16'ya kadar artmasına yol açabilir.
