7-8 Temmuz tarihlerinde Ankara'da düzenlenecek 36. NATO Liderler Zirvesi, küresel güvenlik dengelerinin yeniden şekillendiği kritik bir dönemde tarihi bir buluşmaya sahne olacak. Türkiye'nin 22 yıl sonra ev sahipliği yapacağı zirve öncesinde, milyarlarca dolarlık silah anlaşmalarından Trump-Meloni kulislerine, Çekya'yı sarsan anayasa krizinden Orta Doğu kaynaklı Ukrayna iddialarına kadar peş peşe yaşanan gelişmeler zirvenin atmosferini şimdiden belirlemeye başladı.
LİDERLERİN ÇANTASINDA NE VAR?
Ankara’daki kritik masada her lider, kendi ülkesinin ve bölgesinin önceliklerini içeren yoğun bir ajandayla yerini alacak.
TÜRKİYE NE İSTİYOR?
Ankara'nın öncelikli hamlesi, müttefikler arasında daha adil bir "külfet paylaşımı" düzeni kurmak. NATO’nun 360 derecelik güvenlik yaklaşımının pekiştirilmesini isteyecek olan Türkiye; savunma sanayisindeki yerli üretim gücünü, terörle mücadeleyi ve Karadeniz ile Akdeniz’deki kilit rolünü masaya koyacak.
TRUMP
Amerika'nın şu sıralar tek bir talebi var. Avrupa’ya karşı "Savunma yükünü üstlen ve ödemeni yap" baskısı.
Trump, özellikle İran ile yaşanan gerilimlerin ardından Avrupalı müttefiklerin Washington'a yeterli desteği vermediği eleştirisini Ankara'da da yüksek sesle dillendirecek.
ALMANYA
Berlin, Avrupa ayağının ittifak içinde daha baskın hale getirilmesini ve Rusya’ya karşı caydırıcılığın artırılmasını hedefliyor. Almanya ayrıca, menzili 6 bin kilometreye ulaşan Türk yapımı Yıldırımhan kıtalararası balistik füzesi ile Tayfun Blok-4 hipersonik füzesini satın almayı değerlendirerek savunma stratejisinde radikal bir dönüşümün sinyalini veriyor.
İNGİLTERE
Londra, ittifakın doğu kanadının tahkim edilmesini savunurken, Washington ile kıta Avrupası arasında geleneksel köprü rolünü koruma arayışında olacak.
FRANSA
Paris, Avrupa’nın savunma alanında ABD’ye olan bağımlılığını azaltmak için AB merkezli bir savunma yapısı kurulmasında ısrarcı.
YUNANİSTAN
Atina, Trump'ın ikinci dönemindeki savunma harcaması baskısını ve bütçe eleştirilerini göğüslemek için çantasını kabarttı. GSYİH’sinin yüzde 3’ünün üzerindeki savunma payıyla NATO'nun zirvesinde yer alan Miçotakis yönetimi, Trump’ın onayını almak için 25 milyar avroluk 12 yıllık dev askeri modernizasyon planını ve F-35 alım taahhütlerini yineleyecek. Atina, İran krizinde ABD askeri unsurlarına tam lojistik kolaylık sağlayarak Washington nezdinde kazandığı "güvenilir ortak" kredisini Ankara'da stratejik bir avantaja dönüştürmek istiyor.
İTALYA
Roma’nın ajandasında ittifak içi birliğin korunması ve Akdeniz’in sınır güvenliği ilk sırada yer alıyor.
İSPANYA
Madrid de harcamaların ve yükün müttefikler arasında daha dengeli bölüşülmesini talep eden kanatta yer alıyor.
ZİRVE ÖNCESİ KULİSLERE DAMGA VURAN İLGİNÇ ANLAR
Zirveye günler kala en büyük diplomatik kriz Çekya’da patlak verdi. Başbakan Andrej Babis hükümeti ile Cumhurbaşkanı Petr Pavel arasında, "Ankara'ya kim gidecek?" kavgası yaşandı. Hükümetin cumhurbaşkanının katılımını engelleme girişimleri üzerine Çekya Anayasa Mahkemesi acil koduyla toplandı. Mahkeme, cuma günü dolacak akreditasyon süresi öncesinde hükümete kesin talimat vererek, Cumhurbaşkanı Pavel’in derhal resmi heyete dahil edilmesine ve Ankara vizesinin verilmesine hükmetti. Karar ülkede siyasi deprem yaratırken, nihai yetki tartışması zirve sonrasına kaldı.
BABİS’TEN MELONİ KONTRA-ATAĞI: "TRUMP ÖZÜR DİLEYEBİLİR"
Çekya Başbakanı Andrej Babis, iç siyasetteki anayasa krizinin gölgesinde İtalya Başbakanı Giorgia Meloni’ye olan hayranlığını gizlemedi. Babiš’in kulislere düşen, "Giorgia Meloni'ye kesinlikle bayılıyorum. Belki de bu zirve, Trump'ın ondan özür dilemesiyle sonuçlanır, kim bilir?" şeklindeki esprili ve merak uyandıran çıkışı, Ankara’daki ikili görüşmelerin en renkli maddelerinden biri olmaya aday.
PUTİN'E ANKARA TEKLİFİ
Middle East Eye'ın (MEE) diplomatik kaynaklara dayandırdığı bir iddiaya göre Türkiye, Ankara'daki NATO Zirvesi'ni bir barış masasına dönüştürmek amacıyla gizli bir diplomasi yürüttü. Dışişleri Bakanı Hakan Fidan’ın haziran ortasındaki Moskova ziyareti sırasında Rus mevkidaşlarına, zirve esnasında Türkiye'de Rusya-Ukrayna görüşmelerine zemin hazırlayacak genel bir ateşkes planı sunduğu ileri sürüldü. Ancak iddiaya göre Moskova, Donbas bölgesinin ilhakının tanınması şartında kararlı olduğunu belirterek bu fikri kibarca geri çevirdi.
PEKİ TÜRKİYE’NİN 74 YILLIK NATO SERÜVENİNDE NELER OLDU?
1952 yılında ittifaka katılan Türkiye, Soğuk Savaş dönemindeki "cephe devleti" pozisyonunu geride bırakarak günümüzde küresel bir aktör ve vazgeçilmez bir arabulucu haline geldi.
Ankara Zirvesi, Türkiye'nin değişen stratejik ağırlığını küresel askeri dengelerin tam merkezine yerleştiriyor.
ABD’den sonra ittifakın en büyük ikinci daimi ordusuna sahip olan Türkiye, savunma harcamalarını GSYİH’sinin yüzde 2,3’üne çıkararak yükümlülüklerini yerine getirdi. Ayrıca ortak NATO bütçesine yüzde 6,301 oranında katkı sağlayarak 32 üye arasında 7. sırada yer alıyor.
SAVUNMA SANAYİİNDE DEVRİM
Silah ithalatçısı konumundan dünyanın en büyük 11. silah ihracatçısı konumuna yükselen Türkiye, küresel SİHA pazarının yüzde 65'ini elinde tutuyor. SAHA Expo 2026'da sergilenen KAAN hipersonik avcı uçağı ve TCG Anadolu gibi teknolojiler müttefiklerin de radarında.
LOJİSTİK VE ENERJİ KORİDORU
Montrö Sözleşmesi ile Karadeniz'in kilidini elinde tutan Ankara, Avrupa'nın enerji güvenliğinde de merkez üssü. Türkiye’nin NATO’ya sunduğu, kendi topraklarından Bulgaristan ve Romanya’ya uzanacak askeri yakıt boru hattı projesi, alternatiflerine göre tam 5 kat daha ucuz bir maliyetle masada duruyor.
ANKARA BİLDİRİSİNDE NELER YAZACAK?
Müttefik büyükelçilerin üzerinde çalıştığı ve Ankara'da imzalanacak olan taslak bildirinin şifreleri de netleşmeye başladı:
NATO Genel Sekreteri Mark Rutte, iç çatlakları kapatmak amacıyla zirveyi savunma sanayi üretiminin artırılmasına odaklayacak. Müttefiklerin milyarlarca dolarlık yeni silah tedarik anlaşmalarına imza atması bekleniyor.
UKRAYNA'YA DEV PAKET
Taslak metne göre, ABD’nin dahil olmadığı bir formülle Ukrayna’ya bu yıl için 70 milyar avroluk askeri destek sözü verilecek ve gelecek yıl için de aynı meblağ taahhüt edilecek. Ancak bu başlığın zirvenin en tartışmalı maddesi olması bekleniyor.
İRAN VE HÜRMÜZ BOĞAZI MADDESİ
Trump’a bir zeytin dalı olarak, bildiride İran’a Hürmüz Boğazı’nda seyrüsefer özgürlüğünü koruma çağrısı yapılacak ve Tahran'ın asla nükleer silaha sahip olmaması gerektiği vurgulanacak.
AVRUPA ORDUSU FİKRİNE RED
Bildiride müttefiklerin 5. Madde'ye olan bağlılığı teyit edilirken, ayrı bir "Avrupa Ordusu" kurulması fikirleri kesin bir dille reddedilecek, tehditlerin bölgesel olduğu ve NATO içindeki Avrupa ayağının güçlendirileceği aktarılacak.
