İsrail siyasi tarihinin en önemli davalarından birinde kritik bir aşama geride bırakıldı. Başbakan Binyamin Netanyahu'nun ceza davası kapsamında yaklaşık bir senedir devam eden çapraz sorgusu Salı günü itibarıyla sona erdi. Bu gelişmeyle birlikte, savunma makamının kendisini yeniden sorgulamasına geçilmeden önceki son ifade sürecine girilmiş oldu.
Başbakanın toplam 94 gün süren ifadesinin ardından çapraz sorgu süreci nihayete erdi. Bu sürecin 59 duruşması, geçtiğimiz Haziran ayında başlayan iddia makamının sorgulamalarını içeriyordu.
Ancak Netanyahu'nun mahkemedeki tanıklığı henüz bitmiş değil. Kendisinin Çarşamba günü Tel Aviv Bölge Mahkemesi'ne dönerek, davadaki diğer sanıklar olan Yediot Aharonot yayıncısı Arnon “Noni” Mozes ve Bezeq'in eski kontrol sahibi hissedarı Shaul Elovitch'in avukatları tarafından sorgulanması bekleniyor. Bu sürecin ardından kendi savunma avukatları kısa bir yeniden sorgulama gerçekleştirecek. Yaklaşan duruşmalarda bir iptal veya kısalma yaşanmazsa, Netanyahu'nun ifade sürecinin bu ay sonuna kadar ya da önümüzdeki iki ila üç hafta içinde tamamlanacağı öngörülüyor.
Duruşmanın Odağında Dava 2000 Vardı
Salı günkü duruşma büyük ölçüde, Netanyahu ile Mozes arasında geçtiği iddia edilen karşılıklı çıkar anlaşmasını konu alan Dava 2000 üzerine yoğunlaştı. Bu davada Netanyahu dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanmakla, Mozes ise rüşvet teklif ve vaadinde bulunmakla suçlanıyor. Her iki isim de suçlamaları reddediyor.
İddianameye göre Mozes, Başbakan'ın kendi nüfuzunu kullanarak Yediot Aharonot için ciddi bir ekonomik tehdit oluşturan bedava günlük gazete Israel Hayom'a yönelik kısıtlamaları teşvik etmesi karşılığında, Yediot Aharonot ve Ynet'teki Netanyahu haberlerini iyileştirmeyi ve siyasi rakiplerinin haberlerini kötüleştirmeyi teklif etti.
Salı günü Başsavcı Vekili Yonatan Tadmor, Netanyahu'yu Aralık 2014'te Mozes ve o dönemde Israel Hayom'un sahibi olan merhum Sheldon Adelson ile yaptığı görüşmeler üzerinden sıkıştırdı. Tadmor, Netanyahu'nun 2015 seçimleri öncesinde Mozes'in kendisine karşı tam teşekküllü bir saldırı başlatmasını engellemek amacıyla, Israel Hayom yasa tasarısının yumuşatılmış bir versiyonunu ilerletmek için çalışacağına Mozes'i ikna etmeye çalıştığını savundu.
Başbakan ise bu yorumu kabul etmedi. Adelson ile yaptığı görüşmelerdeki ana konunun, Adelson'ın Yediot Aharonot ve Ynet'i satın alma olasılığı olduğunu belirtti. Mozes ile yaptığı konuşmaların ise bir suç düzenlemesi değil, Israel Hayom üzerine bir siyasi mücadelenin parçası olduğunu ifade etti.
“Onunla yumuşatılmış bir yasa üzerinde anlaşmaya varmak istedim,” diyen Netanyahu, böyle bir yasanın ancak seçimden sonra ve kurulacak yeni koalisyona bağlı olarak geçerli olabileceğini ekledi ve Mozes'in “istediği her şeyi düşünebileceğini” vurguladı.
Tadmor, Netanyahu'yu polise verdiği “seçime kadar zaman kazanmaya” ve Mozes ile “sıcak bir savaş” yerine “soğuk bir savaşı” sürdürmeye çalıştığı yönündeki ifadesiyle yüzleştirdi.
Netanyahu bu soruya İngilizce olarak şu yanıtı verdi:
“Keep your friends close, and your enemies closer.” (Dostlarını yakın tut, düşmanlarını daha da yakın.)
Mozes'i güçlü medya araçlarına sahip siyasi bir rakip olarak tanımlayan Netanyahu, Yediot Aharonot ve Ynet'in kendisi ve ailesi hakkındaki haberlerde “çizgiyi aştığını”, ancak bunun Mozes ile “iş yaptığı” anlamına gelmediğini söyledi. Soğuk savaşın, mücadelenin sınırları aşmasını ve bir “felakete” dönüşmesini engelleme çabası olduğunu belirtti.
Kayıtlar ve Suçlamalar
İddia makamı ayrıca başbakanı, Mozes ile yaptığı konuşmaları kaydetme kararı ve daha sonra polise verdiği ifadeler üzerinden de sorguladı. Netanyahu, yayıncının “havuç ve sopa” olarak tanımladığı yöntemlerini belgelemek için Mozes'i kaydettiğini, ancak bu davranışı bir suç tehdidi ya da rüşvet olarak görmediğini söyledi.
“Dünyada hiç kimse olumlu ya da olumsuz haber yapmanın bir rüşvet meselesi olduğunu düşünmedi,” diyen Netanyahu, savcılığın siyasetçiler ve medya figürleri arasındaki rutin ilişkilere geriye dönük bir suç teorisi uydurduğunu savundu.
Tadmor, Netanyahu'nun bu kayıtları kamuoyuna açıklayamayacağını, çünkü kayıtların savcılığın Mozes tarafından yapılmış açık bir rüşvet teklifi olarak gördüğü anları yakaladığını ve Netanyahu'nun bunu kesin bir dille reddetmediğini ileri sürdü. Netanyahu ise bunu reddederek Mozes'in kendi çıkarına hareket ettiğini ve kendisine “hiçbir şey” teklif etmediğini söyledi. Ayrıca 2015 seçimlerini kazandıktan sonra konunun “hafızasından silindiği” için kayıtları kullanmadığını belirtti.
Tadmor'un, polise başlangıçta neden konuşmaları kaydetmediğini söylediği ve ardından ifadesini kademeli olarak değiştirdiği sorusu üzerine Netanyahu, sorgulama sırasında hafızasının tazelendiğini ifade etti. Kendi bakış açısına göre Israel Hayom üzerindeki siyasi mücadelenin sona ermesi nedeniyle kayıtları hatırlamadığını dile getirdi.
Duruşmada ayrıca, savcı Yehudit Tirosh'un, Netanyahu'nun Mozes'in ticari çıkarlarını tartışmaya istekli olmasının, Elovitch'in kendisiyle Bezeq hakkında hiç konuşmadığı yönündeki iddiasını zayıflattığını savunmasıyla, Bezeq-Walla meselesi olan Dava 4000'e de kısa bir dönüş yapıldı. Netanyahu bu karşılaştırmanın yanlış olduğunu, çünkü Mozes'in yasama yoluyla Israel Hayom'u sınırlamak isteyen siyasi bir rakip olduğunu, Elovitch'in ise kendisiyle Bezeq hakkında hiç konuşmadığını söyledi.
2020'de başlayan yargılama üç ayrı davayı kapsıyor. Dava 1000'de Netanyahu, zengin iş insanlarından aldığı iddia edilen hediyeler nedeniyle dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanmakla suçlanıyor. Dava 2000'de Mozes görüşmeleri nedeniyle aynı suçlamalarla karşı karşıya. Dava 4000'de ise Walla'da lehte haber yapılması karşılığında Bezeq'e düzenleyici faydalar sağlandığı iddiaları nedeniyle rüşvet, dolandırıcılık ve güveni kötüye kullanmakla itham ediliyor. Netanyahu tüm suçlamaları reddederek davaların siyasi amaçlı olduğunu defalarca dile getirdi.
Çapraz sorgunun sona ermesi, savaş sırasındaki güvenlik ve diplomatik programı nedeniyle aylardır aksayan, İran ile yaşanan gerilim ve sonraki diplomatik gelişmeler de dahil olmak üzere birçok duruşmanın kısaltıldığı veya iptal edildiği bir dönemin ardından geldi. Salı günü hakimler, güvenlik-diplomatik gerekçelerle ve Netanyahu'nun Zoom üzerinden bir hükümet toplantısına katılma talebi nedeniyle ifadesinin bir saat 15 dakika kısaltılmasına izin verdi.
