Hızlı Özet
“Amerika Birleşik Devletleri, İsrail ve İran'ı kapsayan ve giderek genişleyen çatışma, Lübnan'ın yeni bir cepheye dönüşmesiyle farklı bir evreye girdi. İsrail, Beyrut'un güneyindeki bir Hizbullah merkezine yönelik yoğun bir bombardıman düzenlerken, Başkan Trump'ın İran'ın yeni liderinin seçiminde rol oynaması gerektiğine dair açıklamaları tansiyonu daha da yükseltti. Çatışmanın küresel ekonomi ve bölge ülkeleri üzerindeki yansımaları artarak devam ediyor.”
ABD-İsrail Operasyonları ve İran'ın Savunma Kapasitesi
ABD-İsrail'in İran'a yönelik saldırıları aralıksız sürdü. ABD ordusu, İran'ın seyyar füze rampalarını 'tespit edip imha ettiğini' bildirdi. İsrailli yetkililer ise ülkenin hava savunma sistemlerinin yüzde 80'ini ve füze rampalarının yüzde 60'ını etkisiz hale getirerek İran'da hava üstünlüğü sağladıklarını açıkladı.
ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM) başkanı Amiral Brad Cooper, Tampa, Florida'da düzenlediği bir basın toplantısında, ABD hava saldırılarının İran'ın hava savunma ve füze kabiliyetine ciddi şekilde zarar verdiğini belirtti. Cooper, İran tarafından cumartesiden bu yana gerçekleştirilen misilleme amaçlı balistik füze saldırılarının yüzde 90, insansız hava aracı saldırılarının ise yüzde 83 oranında azaldığını kaydetti. Savunma Bakanı Pete Hegseth ise ABD'nin mühimmat sıkıntısı olmadığını söyledi.
"Savunma ve saldırı silah stoklarımız, bu harekatı ihtiyaç duyduğumuz sürece sürdürmemize olanak tanıyor."
İran, Cumartesi günü Ayetullah Hamaney'in ölümüne yol açan ABD-İsrail bombardımanına misilleme olarak başlattığı saldırıların meşru müdafaa kapsamında olduğunu savunuyor. Ancak İran'ın son günlerde Basra Körfezi'nde vurduğu hedefler arasında Amerikan büyükelçilikleri, enerji tesisleri, havalimanları ve oteller de bulunuyor.
Çatışmanın Diğer Yansımaları
Savaş Yetkileri Oylaması: Temsilciler Meclisi, 212'ye karşı 219 oyla, Başkan Trump'ın Kongre onayı olmadan İran'daki savaşı sürdürme yetkisini kısıtlamayı amaçlayan partiler üstü bir tasarıyı engelledi. Dört Demokrat, iki üye hariç tüm Cumhuriyetçilere katılarak çabayı reddetti. Benzer bir oylama Çarşamba günü Senato'da da engellenmişti.
Batan Gemi: İran dışişleri bakanı, Çarşamba günü Sri Lanka yakınlarında Hint Okyanusu'nda bir ABD Donanması denizaltısından fırlatılan bir torpidonun İran fırkateynini batırmasının ardından ABD'yi 'denizde bir vahşet' işlemekle suçladı. Sri Lankalı yetkililer düzinelerce denizcinin öldüğünü bildirdi.
Piyasalar Sarsıldı: Küresel petrol fiyatları fırladı ve hisse senetleri düştü, bu durum finansal piyasaları sarstı. Petrol fiyatlarındaki artış, küresel çapta enflasyon endişelerini tetikledi.
Ölen Amerikalılar: Altı ABD askeri hayatını kaybetti. Savunma Bakanlığı, Pazar günkü bir İran saldırısında ölen beşinci Amerikalının ve aynı olayda hayatını kaybettiğine inanılan bir başka askerin ismini açıkladı.
Can Kaybı: İran'ın ana insani yardım kuruluşu olan Kızılay Cemiyeti'ne göre, ABD-İsrail saldırılarının başlangıcından bu yana İran'da en az 787 kişi hayatını kaybetti. Lübnan sağlık bakanlığına göre ise Lübnan'da en az 102 kişi öldü.
ABD Siyasetinde Savaş Yetkileri Tartışması
Temsilciler Meclisi'nde Perşembe günü yapılan oylamada, İran'a karşı savaşı durdurma ve Başkan Trump'ı Kongre'den yetki almaya zorlama çabası reddedildi. Az sayıda Demokrat'ın neredeyse tüm Cumhuriyetçilere katılmasıyla, Orta Doğu'daki savaşa yönelik erken bir destek işareti verildi. Oylama, Kongre tarafından onaylanmamış İran'daki saldırgan askeri operasyonları sona erdirecek partiler üstü bir kararın görüşülmesini 212'ye karşı 219 oyla engelledi.
Tasarıyı Kaliforniya Demokratı Ro Khanna ile birlikte sunan Kentucky Cumhuriyetçisi Temsilci Thomas Massie, Temsilciler Meclisi kürsüsündeki tartışma sırasında kendi partisinin üyelerine doğrudan meydan okuyarak, "Anayasa açık: Anayasamız savaş başlatma yetkilerini Kongre'ye verir" dedi. Ancak tasarıya karşı çıkan Cumhuriyetçiler, Bay Trump'ın güç kullanma konusunda yasal yetkisi dahilinde hareket ettiğini savundu.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Çatışma, uzak ülkeleri de içine çekerek yayılma etkisini gösteriyor. Sri Lanka, yakınındaki sularda bir İran gemisinin ABD tarafından torpillenmesinin ardından kendisini ortada buldu. İkinci bir İran gemisinin limanlarına sığınma talebinde bulunmasıyla ülke, İran'a yardım ederek ABD ve İsrail'i kızdırma olasılığına karşı kendi çıkarlarını tartmak zorunda kalıyor.
Dünyanın en işlek havalimanlarından biri olan Dubai Uluslararası Havalimanı'nda ise normaldeki hareketlilik yerini sessizliğe bıraktı. Bölgedeki uçuşların çoğu durdurulurken, mahsur kalan yüzlerce yolcu şehirden ayrılmayı umuyor. Bu durum, Birleşik Arap Emirlikleri'nin kargaşayla dolu bir bölgede 'güvenli bir sığınak' olarak özenle oluşturduğu imajına meydan okuyor.
Bu arada, ABD Dışişleri Bakanlığı tarafından bu hafta 14 ülke ve Filistin toprakları için yayınlanan tahliye tavsiyesi, 100.000'den fazla Amerikan vatandaşını Orta Doğu'dan ayrılmak için sınırlı seçeneklerle karşı karşıya bıraktı.
Kamuoyuna açık verilere göre bölgede yaklaşık 150.000 ila 200.000 Amerikalı yaşıyor.
Bakanlık, bölgedeki 10.000 Amerikalıya yardım teklif ettiğini ve yaklaşık 20.000 vatandaşın ABD'ye döndüğünü bildirdi.
