Axios'un haberine göre, ABD, İran ve arabulucu ülkeler, Cuma günü yapılması planlanan mutabakat zaptı imza törenini Çarşamba günü gibi erken bir tarihte gerçekleştirmek adına kritik görüşmeler yürüttü.
Axios'un haberine göre ABD, İran ve arabulucu ülkeler, Cuma günü yapılması planlanan mutabakat zaptı imza törenini Çarşamba gününe çekmek için harekete geçti.
Diplomatik kaynaklar, her iki tarafın da Hürmüz Boğazı'nı Cuma gününden önce açmak istemesi nedeniyle takvimin hızlandırıldığını duyurdu. Anlaşmanın erken imzalanmasıyla birlikte metin elektronik ortamda onaylanmış olacak, Hürmüz Boğazı'na dair maddeler hemen yürürlüğe girecek ve ABD metni kamuoyuna açıklayabilecek.
BEYAZ SARAY ÜZERİNDE METİN BASKISI
Sürecin hızlanmasında, Beyaz Saray üzerindeki metni yayınlama baskısının da etkili olduğu iddia edildi. Kaynaklar, "resmi imza atılana kadar metnin gizli kalmasını İran talep etti" dedi.
Çarşamba sabahı itibarıyla imza töreninin net saati konusunda henüz kesin bir karar alınmadı.
HEYETLER CUMA GÜNÜ İSVİÇRE'DE BULUŞACAK
Takvim değişse bile ABD Başkan Yardımcısı JD Vance ve İran Meclis Başkanı Khalibaf başkanlığındaki heyetlerin Cuma günü İsviçre'de bir araya geleceği netleşti.
Zirvede, İran'ın nükleer programına yönelik resmi müzakerelerin başlatılması masaya yatırıldı.
İMZA SÜRECİNDEKİ ÇELİŞKİLER
Süreçte imza trafiğine dair farklı iddialar öne çıktı. Üst düzey bir yönetim yetkilisi, anlaşmanın zaten Pazar günü Başkan Donald Trump, Vance ve Ghalibaf tarafından elektronik olarak imzalandığını söyledi. Diplomatik kaynaklar ise bu iddiayı yalanladı. Konuya yakın bir başka kaynak ise Pazar günü ilk imzanın atıldığını, bu hafta atılacak imzanın ise "ikinci imza" olacağını ileri sürdü. İki ayrı imzaya neden ihtiyaç duyulduğu konusu ise netlik kazanmadı.
Beyaz Saray, Pazar gününden bu yana Hürmüz Boğazı'nın açılmasının ve ABD ablukasının kalkmasının ancak Cuma günkü resmi törenden sonra başlayacağını duyurmuştu. Ancak diplomatik kaynaklar, imzanın Çarşamba gününe çekilmesi halinde ablukanın daha erken kalkanacağını ileri sürdü.
14 MADDEDE ABD-İRAN MUTABAKATI
ABD ve İran arasında imzalanması beklenen anlaşma metni şöyle:
1. Savaş sona erecek
ABD ve İran, Lübnan dahil tüm cephelerde savaşın derhal ve kalıcı olarak sona erdiğini ilan edecek, birbirlerine karşı güç kullanmama taahhüdünde bulunacak.
2. Karşılıklı egemenlik garantisi
Taraflar birbirlerinin egemenliğine, toprak bütünlüğüne saygı gösterecek ve iç işlerine karışmayacak.
3. 60 günlük nihai anlaşma süreci
En fazla 60 gün içinde (gerekirse uzatılabilecek) kalıcı anlaşma için müzakereler yürütülecek.
4. ABD ablukayı kaldıracak
ABD, İran'a yönelik deniz ablukasını kaldıracak, deniz trafiğini 30 gün içinde normal seviyeye döndürecek ve nihai anlaşmadan sonra bölgedeki kuvvetlerini çekmeye başlayacak.
5. Hürmüz Boğazı açılacak
İran, ticari gemi trafiğinin savaş öncesi seviyeye dönmesi için mayın temizleme ve teknik engelleri kaldırma çalışmalarını başlatacak.
6. 300 milyar dolarlık kalkınma planı
ABD ve bölgesel ortakları, İran'ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık finansman öngören bir plan hazırlayacak.
7. Yaptırımlar kaldırılacak
Nihai anlaşma kapsamında BM, UAEA ve ABD kaynaklı tüm yaptırımların kaldırılması için takvim oluşturulacak.
8. İran nükleer silah üretmeyecek
Tahran, nükleer silah geliştirmeyeceğini yeniden teyit edecek. Zenginleştirilmiş uranyum stoklarının akıbeti nihai anlaşmada karara bağlanacak.
9. Mevcut durum korunacak
Nihai anlaşmaya kadar İran nükleer programını genişletmeyecek, ABD ise yeni yaptırım uygulamayacak ve askeri varlığını artırmayacak.
10. Petrol ihracatına muafiyet
ABD, İran petrolü, petrokimya ürünleri ve ilgili sektörler için yaptırım muafiyetleri sağlayacak.
11. Dondurulan varlıklar serbest bırakılacak
İran'ın yurt dışındaki dondurulmuş fonları ve varlıkları, müzakerelerdeki ilerlemeye bağlı olarak kullanıma açılacak.
12. Denetim mekanizması kurulacak
Nihai anlaşmanın uygulanmasını ve tarafların yükümlülüklerini yerine getirmesini denetleyecek ortak mekanizma oluşturulacak.
13. İkinci aşama müzakereler başlayacak
4, 5, 10 ve 11'inci maddelerin uygulanmaya başlamasının ardından nihai anlaşmanın kalan hükümleri için müzakereler yürütülecek.
14. BM Güvenlik Konseyi onayı
Nihai anlaşma, Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin bağlayıcı kararıyla uluslararası güvence altına alınacak.
