Amerika Birleşik Devletleri'nde gün yüzüne çıkan yeni istihbarat analizlerine göre, İran'ın yeni dini lideri Mücteba Hamaney'in, ülkenin savaş stratejisinin belirlenmesinde ve ABD ile sürdürülen diplomatik müzakerelerde etkin bir rol üstlendiği iddia edildi. CNN International tarafından çok sayıda kaynağa ve istihbarat belgesine dayandırılan haberde, İran'ın yönetimsel yapısına dair çeşitli yorumlar bulunduğu aktarıldı.
ABD'li kaynaklar, Mücteba Hamaney'in kamuoyu önünde olmamasına rağmen, üst düzey İranlı yetkililerle birlikte stratejik süreçlerde pay sahibi olduğunu ileri sürüyor. Buna karşılık bazı analizlerde, İran devlet aygıtının kriz anlarında dahi eşgüdümünü koruduğu ve karar mekanizmalarının çeşitli kurumlar aracılığıyla işletildiği vurgulanıyor.
Diğer taraftan İranlı yetkililer, Hamaney'in sıhhatine yönelik söylentileri yalanlayarak liderin görevinin başında olduğunu vurguluyor. Hamaney'in ofisinin protokol sorumlusu olan Mazaher Hüseyni, ABD ve İsrail’in 28 Şubat’ta Hamaney’in konutuna düzenlediği saldırıda yaşananlar ve liderin sağlık durumu hakkında bilgi verdi.
Bir halk buluşmasında konuşan Hüseyni, saldırı esnasında yaşananları ilk ağızdan anlattı. Hüseyni, Hamaney’in bulunduğu mekanın doğrudan hedef alındığını söyledi.
Bombardıman sırasında ofisteydik. Yaklaşık 30 metre ilerimizde General Şirazi ve arkadaşlarının bulunduğu yer vuruldu. Yaklaşık 70-80 metre yakınımızda ise Ali Hamaney’in bulunduğu alan hedef alındı. Füze ve hava saldırıları sırasında içeride birkaç kişiydik. Ali Hamaney, Mücteba Hamaney’in genellikle ders verdiği bir yerde bulunuyordu ancak o gün orada değillerdi. Orayı tamamen yerle bir ettiler. Düzenli şekilde onun bulunduğu yeri vuruyorlardı.
Hüseyni, saldırının şiddetiyle Mücteba Hamaney'in yere savrulduğunu ve hafif yaralandığını açıkladı.
Belinde ve bacağında hafif yaralanmalar oluştu ancak kısa sürede toparlandı. Şu anda sağlık durumu iyi ve tamamen iyileşmek üzere. Kendisiyle ilgili ortaya atılan alnından yaralandığı yönündeki iddiaların tamamı asılsızdır. Yalnızca kulağının arka kısmında küçük bir yara oluştu. Bunun dışında anlatıldığı gibi ciddi bir yaralanma söz konusu değil.
Hamaney’in babasıyla birlikte çok sayıda üst düzey yetkilinin yaşamını yitirdiği saldırıda yaralanmasının ardından gözlerden uzak kalmasının nedenine değinen Hüseyni, bunun emniyet tedbirleri gereği olduğunu belirtti. Hamaney'in telefon gibi dijital aygıtlar kullanmadığı, irtibatını sadece şahsen görüşmeler ve devletin temin ettiği güvenli kurye sistemiyle sağladığı ifade ediliyor. İranlı kaynaklar, bu yöntemin olağanüstü koşullarda devlet sürekliliğini güvence altına almayı amaçladığını belirtiyor.
Düşman, çeşitli söylentiler ve bahanelerle onun görüntüsünü ya da sesini elde ederek farklı amaçlar peşinde koşuyor. Bu nedenle şu an için acele edilmiyor. Zamanı geldiğinde kendisi doğrudan halkla konuşacaktır. Sağlığı, dirayeti ve halka liderlik etme gücü tamamen yerindedir.
Ayrıca, İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan'ın da Hamaney ile iki buçuk saatlik bir görüşme yaptığı ve bu görüşmenin devlet yönetimi için en önemli temaslardan biri olarak kaydedildiği bildirildi.
Bununla birlikte, ABD istihbarat değerlendirmeleri, İran’ın askeri potansiyelinin bir ölçüde zarar gördüğünü ancak bütünüyle etkisiz kılınmadığını gösteriyor. CNN International’ın daha önceki haberlerinde de İran'ın füze kabiliyetinin büyük bir kısmını muhafaza ettiğine dair analizler yer almıştı.
CIA tarafından hazırlanan bir başka raporda ise İran ekonomisinin, devam eden yaptırımlara ve askeri baskıya rağmen bir süre daha direnç sergileyebileceği tahmin ediliyor. Ülkenin küresel enerji güzergahları, özellikle Hürmüz Boğazı üzerindeki etkinliğini sürdürdüğü belirtiliyor. ABD Dışişleri Bakanı Marco Rubio, İran'daki yönetim yapısının çok katmanlı olduğuna işaret ederek, diyalog sürecinin bu sebeple çetrefilli bir seyir izlediğini dile getirdi.
SÜREÇTE NELER YAŞANMIŞTI?
ABD-İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan savaşta, 8 Nisan'da iki haftalık geçici bir ateşkes sağlanmıştı. Bunun ardından Tahran ve Washington, 11 Nisan'da Pakistan'da kalıcı ateşkes için masaya oturmuştu. Yaklaşık 21 saat süren bu müzakereler sonuçsuz kalmıştı. Pakistan'ın arabuluculuğunda ikinci tur görüşmeler için yürütülen girişimler, ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukası gibi anlaşmazlıklar nedeniyle başarısız olmuştu. ABD Başkanı Trump'ın ateşkesi uzattığını ilan etmesine karşın, İran kanadından bu tek taraflı karara ilişkin bir yorum gelmemişti.
