Polonya'da Benzeri Görülmemiş Casusluk Faaliyetleri
Polonya İç Güvenlik Servisi (ABW) tarafından 6 Mayıs'ta yayımlanan bir raporda, 2024 yılından itibaren ülke genelinde emsalsiz sayıda hibrit saldırı kaydedildiği ifade edildi. Rapora göre, geçtiğimiz yıl ve bir önceki sene Polonya'da casusluk faaliyetlerinde, “başlıca Rus ve onunla yakın müttefiki Belarus özel servisleri ile Çin tarafından” bir yükseliş gözlemlendi. Bu durumun bir sonucu olarak, Polonya tarafından 2024 ve 2025 yıllarında, önceki otuz yılda yürütülen toplam karşı istihbarat soruşturması kadar soruşturma gerçekleştirildi.
Rus istihbaratı tarafından devşirilen bu izole ajanlar için Polonyalı istihbarat servisleri tarafından jednorazowi agenci, yani “tek kullanımlık ajanlar” tabiri geliştirildi. The New Yorker'ın Şubat ayında bildirdiğine göre, Avrupalı kolluk kuvvetleri ve istihbarat yetkilileri bu çabaları ilk olarak 2022'de fark etmeye başladı. Genellikle Telegram üzerindeki çevrimiçi sohbet gruplarında, Rusça konuşan nüfusa (Ruslar, aynı zamanda Belaruslular ve Ukraynalılar) yönelik iş ilanları belirmeye başlamıştı.
Rusya'nın Avrupa'da kaos yaratmak için aracılar kullanması üzerine bir raporun yazarı olan Polonyalı araştırmacı Arkadiusz Nyzio, bu ajanların rolünü şöyle açıklıyor:
“’Tek kullanımlık casuslar’ kaos oluşturmak, kamuoyunu radikalleştirmek, gruplar arası karşıtlıkları güçlendirmek, dikkati dağıtmak ve devlet aygıtının direncini test etmek için oldukça faydalıdır.”
Nyzio, bu ajanların aynı zamanda kıtadaki daha karmaşık operasyonlar için zemin hazırladığını da belirtti.
Sabotaj Eylemleri ve Değişen Taktikler
Rus sabotaj girişimleri sadece Polonya'nın askeri tesislerini ve hayati altyapısını değil, aynı zamanda alışveriş merkezleri ve diğer halka açık mekanlar gibi yumuşak hedefleri de kapsadı. En dramatik olaylardan birinde, 12 Mayıs 2024'te çıkan bir yangın, Varşova'nın en büyük alışveriş merkezlerinden biri olan Marywilska 44'ü yok etti. Yaklaşık 1.200 butik alevler içinde kalırken, can kaybı yaşanmadı. Yaklaşık iki yıl sonra alışveriş merkezinin enkazı tamamen temizlendi.
Başbakan Donald Tusk, X'teki bir gönderisinde, Polonya'nın yangının arkasında Rus özel servisleri tarafından emredilen bir kundaklama saldırısı olduğunu "kesin olarak" bildiğini ifade etti.
Bir başka olayda ise, geçen Kasım ayında Polonya'nın önemli bir demiryolu hattında bir patlama hasara yol açtı. Başbakan Tusk, bu olayı “eşi benzeri görülmemiş bir sabotaj eylemi” olarak nitelendirdi. Bir makinistin raylardaki sorunu zamanında fark edip diğerlerini uyarmaması durumunda, olayın kitlesel can kayıplarına neden olabileceği belirtildi.
'Profesyonel' Hücrelere Geçiş
ABW raporunda, Rus istihbarat servislerinin giderek tek kullanımlık ajanlardan, Avrupa çapında sabotaj ve diğer kampanyaları yürütmek için daha “profesyonel” ağlara yöneldiği belirtildi. Rapora göre, 2024'ten 2025'e kadar Rusya, organize suçlarda bulunanlar gibi daha çok “kapalı yapılara” dayanan karmaşık “sabotaj hücreleri” oluşturmaya doğru bir geçiş başlattı. Raporda, “Ruslar, kanun uygulayıcı kurumlarda deneyimi olan bireyleri tercih ediyor” denilerek, özellikle eski askerler, polis memurları veya Wagner Grubu gibi paramiliter örgütlerden gelen paralı askerlere atıfta bulunuldu.
Ancak Nyzio, tek kullanımlık casusların kullanımının sona ermeyeceğini söylüyor. Bu kampanyaların en başından beri “farklı sonuçlar elde etmek için çeşitli yöntem ve araçları kullanan, farklı seviyelerdeki istihbarat operasyonları” ile ilgili olduğunu belirtiyor.
“Bunları birbirinin yerine geçen değil, bir makinenin tamamlayıcı dişlileri olarak düşünmeliyiz. Tek kullanımlık casuslar, Avrupa'daki durumu haritalandırmaya yardımcı oldu. Onların etkisiz hale getirilme hızı ve şekli ile halkın tepkisi, devletin ve toplumun dayanıklılığı hakkında değerli bilgiler sağladı.”
Nihai Hedef: İstikrarsızlık ve Bölünme
Farklı aktörler ve çeşitli yöntemler, ayrı görevler için kullanılmaktadır. Nyzio'ya göre, “Tek kullanımlık casuslar Ukrayna karşıtı propaganda yayarken – Ukrayna veya NATO karşıtı mesajlar içeren afişler asmak gibi – ‘profesyoneller’ demiryolu altyapısını sabote ediyor ve özellikle derin gizlilik altında faaliyet gösteren istihbarat görevlileri devlet kurumlarına sızıyor.”
Bu tür sabotajların yayabileceği korku ve paranoya, asıl amacı teşkil etmektedir. The New Yorker'a konuşan bir Avrupalı istihbarat yetkilisi, durumu şöyle özetliyor:
“Eğer her gün ‘Rusya bize saldırıyor’ derseniz, o zaman gerçekten saldırmalarına gerek kalmaz.”
Nyzio'ya göre, yakın müttefiki Belarus ile birlikte hareket eden Rusya, Polonya'da yaklaşan parlamento seçimlerini etkilemeyi umuyor. Rusya için uzun vadeli hedef ise her zamankiyle aynı: Polonya'yı istikrarsızlaştırmak ve Batılı müttefikler arasında bölünmeler yaratmak.
