İsrail ile ABD, Batı Kudüs’te bulunan ve 1948 öncesinde Filistinli ailelere ait olduğu belgelerle kanıtlanan bir araziyi, uluslararası hukuka aykırı şekilde 1 Dolar karşılığında 99 yıllığına ABD Büyükelçiliği'ne tahsis eden anlaşmayı imzaladı.
İsrail Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, Dışişleri Bakanı Gideon Saar ile ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee'nin ABD Büyükelçiliği'nin Kudüs'teki kalıcı yerleşkesinin inşasına arazi tahsis eden bir anlaşmaya imza attığı belirtildi.
Açıklamada, bu anlaşmanın, "ABD Büyükelçiliği'nin mevcut binasından Kudüs'teki yeni kalıcı yerine taşınmasının başlangıcı" olduğu ifade edilerek, bu adımın ABD Başkanı Donald Trump'ın 2017’de uluslararası hukuka göre işgal altındaki Doğu Kudüs dahil Kudüs’ü İsrail'in başkenti olarak tanıma ve büyükelçiliği buraya taşıma kararının bir devamı niteliğinde olduğu kaydedildi.
İmza töreninde konuşan İsrail Dışişleri Bakanı Saar, bu adımın basit bir arazi tahsisi olmadığını savunarak iki ülke arasındaki ittifakın stratejik öneminin sembolü olduğunu dile getirdi.
Saar, ABD ile İsrail’in birbirleri için vazgeçilmez olduğunu ileri sürerek, İsrail’in “ABD için Orta Doğu’daki en önemli stratejik varlık olduğunu” iddia etti.
"ABD, büyükelçiliğin kalıcı kompleksinin kurulacağı araziyi devralıyor"
ABD'nin İsrail Büyükelçisi Mike Huckabee ise bu adımı dini ve ideolojik gerekçelerle savunarak, arazi tahsisinin ABD'nin 250. kuruluş yıl dönümünün arifesinde gerçekleşmesini "anlamlı" olarak nitelendirdi.
Huckabee, “Amerika’nın kurucu babalarına ilham veren Yahudi-Hristiyan değerlerinin Kudüs’ten ve tüm İsrail topraklarından geldiğini” iddia etti.
Yeni yerleşkenin "Kudüs'teki Amerikan varlığını güçlendireceğini" öne süren Huckabee, şehrin "İsrail'in ebedi başkenti" olduğu yönündeki iddialarını yineledi.
Huckabee, "ABD, büyükelçiliğin kalıcı kompleksinin kurulacağı araziyi devralıyor." diyerek, kira sözleşmesinin 1 dolar karşılığında 99 yıllığına yapıldığını ekledi.
İsrail'in Filistinlilerden gasbettiği arazi, ABD Büyükelçiliği'ne tahsis edildi.
Filistinli lider Bergusi'den, İsrail'in ABD'ye Kudüs'te büyükelçilik arazisi tahsis etmesine tepki
Filistin Ulusal Girişim Hareketi Genel Sekreteri Mustafa el-Bergusi, AA muhabirine yaptığı açıklamada, ABD'nin büyükelçiliğini Kudüs'e taşımasının "başlı başına uluslararası hukukun ihlali ve yanlış bir adım" olduğunu belirtti.
Söz konusu adımın, daha önce kabul edilen anlaşmaları ve ABD'nin benimsediği tutumları ihlal ettiğini ifade eden Bergusi, bunun sahadaki mevcut statünün değiştirilmemesi ilkesine de aykırı olduğunu söyledi.
Anlaşmanın "İsrail'in taleplerine ve isteklerine verilmiş bir karşılık" olduğunu dile getiren Bergusi, ABD'nin bu konuda dünyadaki çok az sayıda ülkeyle aynı çizgide yer aldığını, bu nedenle tutumunun uluslararası toplumun büyük çoğunluğunun yaklaşımıyla çeliştiğini kaydetti.
Dünya ülkelerinin büyük bölümünün söz konusu arazileri Filistin toprağı olarak kabul ettiğini vurgulayan Bergusi, yaşananların uluslararası hukukun ve Filistin halkının haklarının ağır biçimde ihlal edilmesi anlamına geldiğini ifade etti.
Bergusi, ABD'nin bu adımla Filistin halkının haklarına yönelik ihlal niteliği taşıyan bir uygulamaya ortak olduğunu vurguladı.
Yeni elçilik binası gasbedilen arazi üzerine inşa edilecek
Aralık 2017'de ABD Başkanı Donald Trump, işgal altındaki Kudüs'ü İsrail'in başkenti olarak tanıdığını ilan etmiş ve ABD Büyükelçiliği'nin Tel Aviv'den buraya taşınmasına karar vermişti. Büyükelçiliğin geçici binası ise Mayıs 2018'de açılmıştı.
Bu karar, Kudüs şehrinin statüsüne ilişkin uluslararası mutabakata aykırı olduğu gerekçesiyle o dönemde dünya çapında geniş çaplı tepki ve eleştirilere neden olmuştu.
İsrail'deki "Adalah" (Adalet) Hukuk Merkezi, 2022 yılında yaptığı açıklamada, büyükelçilik yerleşkesinin inşası için tahsis edilen arazinin, 1950 tarihli "Gaip Mülkleri Kanunu" kullanılarak Filistinlilerden gasp edildiğini belirtmişti. Merkez, arşiv belgelerinin bu arazinin 1948 yılından önce Filistinli ailelere ait olduğunu ve "İngiliz Mandası" yönetimine kiralanmış olduğunu kanıtladığını vurgulamıştı.
Hukuk merkezi, ABD Büyükelçiliği'nin Kudüs'te genişletilmesinin ve bunun için ayrılan araziye el konulmasının, özel mülkiyetin müsadere edilmesini yasaklayan Lahey Sözleşmesi'nin 46. maddesi başta olmak üzere uluslararası hukukun açık bir ihlali olduğunu ifade etmişti.
Birleşmiş Milletler, Doğu Kudüs'ü 1967'de işgal edilen Filistin topraklarının bir parçası olarak kabul ediyor ve şehrin karakterini veya hukuki statüsünü değiştirmeyi amaçlayan her türlü adımın uluslararası hukuk normlarına göre hiçbir hukuki geçerliliği olmadığını vurguluyor.
ABD, büyükelçiliğini 2018 yılında Kudüs'e taşımış olsa da dünya ülkelerinin büyük bir kısmı, şehrin statüsüne ilişkin uluslararası duruşa bağlı kalarak İsrail'deki büyükelçiliklerini Tel Aviv'de tutmaya devam ediyor.
ABD, Guatemala, Honduras, Kosova, Paraguay, Papua Yeni Gine ve Fiji, Kudüs'te büyükelçilik açan 7 ülke olmuştu. Somali'den tek taraflı bağımsızlığını ilan eden ve İsrail tarafından tanınan Somaliland, 15 Haziran 2026'da da sözde İsrail Büyükelçiliği'ni Kudüs'te açmıştı.
