ANKARA (İHA) - Tüpraş ile ilgili genel bilgiler şöyle:
Tüpraş, İktisadi Devlet Teşekkülü ve Kamu İktisadi Kuruluşları hakkındaki 19 Ekim 1983 tarih ve 2929 sayılı kanun uyarınca 16 Kasım 1983''de kuruldu. Türkiye''deki Kamu İktisadi Teşekkülleri''nİn (KİT) daha verimli çalışmalarını sağlamak amacıyla yapılan bu düzenlemeler kapsamında, kamuya ait rafinerilerin bir çatı altında toplanması kararlaştırıldı. Bu amaçla, 1961''den beri faaliyet gösteren İPRAŞ''ın (İstanbul Petrol Rafinerisi A.Ş.) Ana Sözleşmesi, 25 Ekim 1983''te yapılan Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı''nda Tüpraş (Türkiye Petrol Rafinerileri A.Ş.) Ana Sözleşmesi''ne dönüştürüldü. İPRAŞ''ın İzmit Körfezi''nin Tütüncülük bölgesinde yaptırmış olduğu İzmit Rafinerisi''yle birlikte o tarihe kadar Türkiye Petrolleri A.O.''ya bağlı olarak faaliyet gösteren İzmir ve Batman rafineriyle yapımı devam eden Kırıkkale Rafinerisi de yeni kurulan Tüpraş''a devredildi. Böylece 4 petrol rafinerisine sahip büyük bir kuruluş meydana geldi.
Özelleştirme Yüksek Kurulu''nun 5 Ekim 2001 tarih, 2001/54 sayılı kararıyla Pektim Petrokimya Holding A.Ş.''nin kurduğu ilk kompleks olan Yarımca Tesisleri Tüpraş''a devredildi ve Körfez Petrokimya ve Rafineri Müdürlüğü adını aldı. Halen komplekste Emülsiyon Stiren Butadien Kauçuk (SBR), Solüsyon Butadien Kauçuk (CBR), Karbon Siyahı (KS), Polistiren (PS) ve Butadien Ekstraksiyon (BDX) fabrikaları üretime devam ediyor.
Kurulduğu günden bu yana Türkiye''nin en büyük sanayi şirketi olan Tüpraş''ın faaliyetleri, Türkiye''nin petrol ürünleri ihtiyacını karşılamak için gerekli hampetrolü tedarik etmek, rafine etmek, gerektiğinde petrol ürünleri ithal ve ihraç etmek, bu maksatla yurt içinde ve yurt dışında petrol rafinerileri ve yeni üniteler kurmak, satın almak ve işletmekten oluşuyor.
Tüpraş''ın kuruluşunda 17.2 milyon ton/yıl olan hampetrol işleme kapasitesi, İzmir Rafinerisi Darboğaz Giderme Projesi''nin son bölümünün 1984''te tamamlanmasıyla 17.6 milyon ton/yola yükseldi. Ayrıca yapımı tamamlanan 5.0 milyon ton/yıl kapasiteli Kırıkkale Rafinerisi''nin 1986''da, yine 5.0 milyon ton/yıl kapasiteli İzmir Rafinerisi Tevsii Projesi''nin 1987''de devreye alınmasından sonra Tüpraş''ın hampetrol işleme kapasitesi 27.6 milyon ton/yıla ulaşırken, Türkiye''nin toplam hampetrol işleme kapasitesi 32.0 milyon ton/yıl olmuş, ancak Ataş rafinerisinin 2004 Haziran ayında üretime son vermesiyle Türkiye toplam rafinaj kapasitesi, tamamı Tüpraş''a ait olmak üzere 27.6 milyon ton/yıl''a düştü. Tüpraş hampetrol, LPG ve diğer petrol ürünleri dışalımı için mükemmel bir altyapı ve güçlü bir lojistik destekle de öne çıktı.
10 Temmuz 1990''da özelleştirilmesine karar verilen Tüpraş''ın sermayesi T.C. Başbakanlık Özelleştirme İdaresi Başkanlığı''na devredildi. 1191''de Tüpraş''ın birinci halka arzı gerçekleştirilerek sermayesinin yüzde 2.5''i oranında A grubu hisse senedi halka arz edildi. 1999 sonu itibarıyla Tüpraş hisselerinin yaklaşık yüzde 3.58''i İstanbul Menkul Kıymetler Borsası''nda (İMKB) işlem görürken, hisselerin kalan yüzde 96.42''lik bölümü ise Özelleştirme İdaresi Başkanlığı''nın elinde bulunmaktaydı. 2000 yılı Nisan ayında Tüpraş hisselerinin ikinci halka arzının tamamlanmasıyla İstanbul ve Londra Menkul Kıymetler Borsaları''nda işlem gören A grubu hisselerin toplam sermayeye oranı yüzde 34.24''e yükseldi. İMKB Toptan Satışlar Pazarı''nda 4 Mart 2005 tarihinde TÜPRAŞ hisselerinin yüzde 14.76''sı yabancı yatırımcılara satılarak, halka açıklık oranı yüzde 49.00''a yükseldi.
22 Kasım 1990''da Kayıtlı Sermaye Sistemi''ne geçen Tüpraş 15 Ekim 2001''de yapılan Olağanüstü Genel Kurul Toplantısı''nda kayıtlı sermayesi 100 milyon YTL''den 500 milyon YTL''ye yükseltildi ve 24 Ekim 2001 tarih, 5410 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi''nde ilan edildi. Tüpraş Yönetim Kurulu''nun 20 Haziran 2001''de aldığı karar uyarınca Tüpraş''ın çıkarılmış sermayesi, bedelsiz olarak yüzde 235 artışla 250.4 milyon YTL''ye yükseltilmiş, karar 3 Eylül 2001 tarih, 5373 sayılı Türkiye Ticaret Sicili Gazetesi''nde yayımlandı.
Şirket merkezi Kocaeli Körfez''de bulunan Türkiye Petrol Rafinerileri Anonim Şirketi''nin (TÜPRAŞ) kayıtlı sermayesi ise 500 milyon YTL. 2004 karı (vergi sonrası) 659.2 milyon YTL olan Tüpraş''ın 2005 ilk altı ay net karı 293.18 milyon YTL, ilk altı ay satışı ise 6.33 milyar YTL. Tüpraş''ın 2004 faaliyet raporuna göre, ham petrol işleme kapasitesi 27.6 milyon ton/yıl, petrokimya üretim kapasitesi 153 bin ton/yıl, hampetrol depolama kapasitesi 2.0 milyon m3 (brüt), ürün ve ara ürün depolama kapasitesi: 2.7 milyon m3 (brüt).
Güncellenme Tarihi : 25.3.2016 11:09
