İRAN'A YAPTIRIM NELERİ KAPSIYOR, TÜRKİYE, KONSEYDE 'HAYIR' DERSE NE OLUR?

Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin daimi üyeleri İran'a yaptırım konusunda uzlaşmasının ardından bugün, Türkiye saati ile saat 17.00'da oylamanın gerçekleşeceği güvenlik konseyi oturumunun gerçekleşmesi bekleniyor.

Konsey üyesi Türkiye, Brezilya ve Lübnan'ın kararı desteklemesi beklenmiyor.

Yaptırımları içeren karar tasarısında, İran'ın nükleer programıyla ilgisi olan, aralarında bir de bankanın bulunduğu 40 şirket ve bir kişi yer alıyor. Yaptırımlar listesinde yer alan ve uluslararası alanda mal varlıkları dondurularak, seyahat yasağı getirilecek kişi ve kuruluşlar şöyle:

NÜKLEER YA DA BALİSTİK PROGRAMA KATILANLAR:

* İran Atom Enerjisi Kurumuna bağlı İsfahan Nükleer Teknoloji Merkezi Başkanı Cevad Rahiki

PROGRAMA DAHİL OLAN KURULUŞLAR:

* Nükleer araştırmalarda ve üretim ünitelerinde kullanılabilecek termostat temin eden Amin Sanayi Kompleksi
* Hafif silah üreten Armament Industries Group (AIG)
* İran Savunma ve Lojistik Silahlı Kuvvetler Bakanlığına bağlı Defense Technology and Science Research Center (DTSRC)
* Balistik program temin eden Doostan International Company
* İran Savunma Bakanlığına bağlı Farasakht Industries
* Nükleer program çerçevesinde transaksiyonlarla ilgili adı geçen Bank Mellat'a bağlı First East Export Bank
* Zaten yaptırımlara maruz bulunan ve Savunma Sanayi Örgütü'ne (DIO) bağlı Kaveh Cutting Tools Company
* Aerospace Industries Organisation'ın (AIO) şubesi Babaie Industries
* DTSRC'ye bağlı Malek Ashtar University
* İran Savunma Bakanlığının lojistik ihracat bölümü (Modlex); 1747 sayılı kararı ihlal ederek silah satmakla suçlanıyor
* Zaten yaptırım uygulanan Şahid Hemmat Sanayi Grubu'nun (SHIG) şubesi olan Mizan Machinery Manufacturing
* Arak'taki reaktörün inşaatından sorumlu Modern Industries Technique Company (Mitec)
* Zirai ve Tıbbi Nükleer Araştırma Merkezi
* Zaten yaptırım uygulanan Şahid Bagheri Grubuna (SBIG) bağlı Pejman Industrial Services Corporation
* SHIG'in vitrin şirketi olan Sabalan Company
* SHIG'in bir başka vitrin şirketi Sahand Aluminum Parts Industrial Company (Sapico)
* SHIG'e bağlı Şahid Karrazi Industries
* Şahid Satarri Industries
* DIO kontrolündeki Şahid Sayyade Şirazi Industries
* DIO'ya bağlı Special Industries Group
* SHIG'in bir başka vitrin şirketi Tiz Pars
* DIO'ya bağlı Yazd Metallurgy Industries

Türkiye, konseyde 'hayır' derse ne olur?

BM Güvenlik Konseyi daimi üyelerinin İran’a yeni yaptırımlar konusunda anlaşmaya varması, bugün yapılacak oylama öncesi Türkiye’nin takınacağı tavrı gündeme getirdi. Türkiye konseyde 'hayır' derse ne olur?

Rusya ve Çin’in de ikna edilmesiyle BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi İran’a yeni yaptırımlar üzerinde anlaşmaya vardı. Konsey bugün TSİ 17.00'de yaptırımları oylayacak.

Kritik oylama öncesi, Gazze’ye yardım götüren gemilere yapılan kanlı saldırı ardından da Hamas konusunda ABD yönetimiyle ayrı düşen Ankara’nın takınacağı tavır merak ediliyor.

Eski dışişleri bakanlarından İlter Türkmen’in, "Ben gidişatın o kadar ciddi olduğunu sanmıyorum. Çekimser oy vermek lazım. Hayır dememeli; tahrik edici olur. Çekimser oyun nedenlerini anlatacak deliller var Türkiye’nin elinde" şeklinde görüş belirttiği oylamayla ilgili, Brooking Enstitüsü Türkiye Direktörü ve gazeteci Ömer Taşpınar canlı gaste’ye konuştu.

ABD’de Gazze konusunda yönetimle halk arasında farklılıklar olduğunu belirten ve kamuoyunun İsraie karşı öfke duyduğunu söyleyen Taşpınar, "Operasyonun beceriksizce hatta basında çıkan yorumlara göre aptalca yapıldığı algısı var. Nedeni anlaşılamayan operasyonun İsrail’i zor durumda bıraktığı konuşuluyor. Yönetimde de kapalı kapılar ardından İsrail’e karşı kızgınlık duyuluyor.

Yarın BM’de İran’a yaptırımlar konuşulacak. ABD yönetimi, 8 ay emek verdiği bu konu yerine kamuoyunda Gazze’nin konuşulmasına kızıyor. Bunun paralelinde, operasyon nedeniyle israil’e, konuyu gündemde tutuması ve İsrail’e karşı tavrı nedeniyle de Türkiye’ye kızgın.

ABD - Türkiye ilişkilerinde BM’de yapılacak oylama çok önemli. Türkiye, İran’a yaptırımlar konusunda ABD’nin karşısda durup hayır derse ABD’nin karşı karşıya kalacağı durum şu olur: BM Güvenlik Konseyi’nin 5 daimi üyesi ki bunların arasında ikna edilen Çin ve Rusya’da var, ABD’nin yanında yer alırken, Türkiye gibi bir NATO ülkesi sadece ABD’nin değil İngiltere, Fransa, Çin ve Rusya’nın karşısında bir yerde; Brezilya ve Lübnan’la birlikte olacak.

ABD yönetiminden yükselen sesler, bu durumun 1 Mart tezkeresinden de kötü bir krize neden olabileceği görüşünde. ABD’de 1 Mart’ı anlayanlar olmuştu. İran’da ABD’nin savaş istememesi, sadece ekonomik yaptırımlar talep etmesi ve durum böyle iken Türkiye’nin desteğini alamıyor olması...

Türkiye aleyhine oluşan bu durum, uzun dönemde Ermeni soykırımı iddialrı ya da PKK’ya karşı verilen desteğin sorgulanmasına neden olacaktır. 'Türkiye İran’da yardım etmedi, Ermeni ve PKK meselesinde biz niye yardım edelim' sorusunu gündeme getirecektir."

BÜYÜKELÇİ APAKAN

Türkiye'nin BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Ertuğrul Apakan, BM Güvenlik Konseyi toplantısı sonrası gazetecilerin Türkiye'nin yaptırımlar tasarısı oylaması sırasında ne yönde oy kullanacağının sormaları üzerine, ''Bu şu anda tartışılması gereken konu değildir'' şeklinde konuştu.

OLASI YAPTIRIMLAR

Taslak, İran'ın nükleer programıyla ilgili olabilecek kargo taşıdığından şüphe duyulan gemi, uçak ve araçların kontrolünü, İran'a silah satışının yasaklanmasını, yatırım ve banka faaliyetlerinin kısmen kısıtlanmasını ve Devrim Muhafzıları’na ait malvarlığının dondurulması gibi adımları öngörüyor.

Yaptırımlarla ilgili biraz daha ayrıntılı açıklama, Türkiye ve Brezilya'nın talebiyle, BM Güvenlik Konseyi'nin BM'ye üye diğer ülkelerin de katılımıyla yapılan toplantı sonrası, ABD'nin BM Daimi Temsilcisi Büyükelçi Susan Rice'dan ve diplomatlardan geldi.

Rice, karar tasarısında yer alan yaptırımlar arasında, İranlılar'ın yurtdışında uranyum tesisleri ve faaliyetlerine yönelik yatırımlarıyla ilgili olarak bağlayıcı yaptırımların ve silah ambargosunun bulunduğunu, çok önemli yeni mali önlemler getirildiğini de belirtti.

40 ŞİRKET VE CEVAD RAHİKİ

Batılı diplomatlardan edinilen bilgiye göre, karar tasarısında, İran'ın nükleer programıyla ilgisi olan, aralarında bir de bankanın bulunduğu 40 şirketin ve bir kişinin yaptırımlar listesinde yer alacağı belirtiliyor. BM kulislerinde bu kişinin İsfahan'da bir nükleer merkezin başında bulunan Cevad Rahiki olduğu konuşuluyor.

Yaptırımlar listesinde yer alan kişi ve kuruluşların uluslararası alanda mal varlıkları donduruluyor ve ayrıca seyahat yasağı getiriliyor.

TÜRKİYE, BREZİLYA VE LÜBNAN SOĞUK

Konsey'in daimi üyeleri olan ABD, İngiltere, Fransa, Çin, Rusya ile Almanya (5 1 ülkeleri) arasında 5 aydır müzakere edilen ve İran'ın nükleer programına yönelik yeni ve daha sıkı yaptırımlar getiren tasarıya Türkiye, Brezilya ve Lübnan'ın soğuk baktığı biliniyor.

Karar tasarısının 15 üyeli Konsey'den geçmesi için 5 daimi üye tarafından veto edilmemesi ve en az 9 üyenin "evet" oyunu alması gerekiyor.

ntvmsnbc