"İYİ ADAM, İYİ ASKERDİ..."
FİKRET ERTAN'ın Zaman'daki yazısı:
Yazımın başlığı, Çeçen direniş liderlerinden Aslan Mashadov (Meşhedov)’un öldürüldüğünü duyunca onun hakkında aklıma ilk gelen değerlendirme cümlesiydi. Mashadov’un önceki gün Çeçenistan’ın başkenti Grozni (Coharkale)’ye 20 kilometre uzaklıktaki Tolstoy-Yurt köyünde gizlendiği evin altındaki sığınakta Rus iç istihbarat ve güvenlik servisi FSB ajanları tarafından öldürüldüğü artık malum. Hem Çeçen ve hem de Rus kaynaklar televizyonlardan da gösterilen, yerde kanlar içinde yatan, sol gözünün altında kurşun izi görülen kır saçlı, kır sakallı kişinin Mashadov olduğunu teyit etmiş bulunuyorlar.
Aslan Mashadov, bir gün bağımsızlığını görmeyi umut ettiği vatanının bağımsızlığı için öldü. İsteseydi kendi yaşındaki birçok Çeçen lider gibi mücadelesine vatanı dışında devam edebilirdi; ama o vatanını vatanında savunmayı tercih etti ve bunun için hayatını verdi.
Elli üç yaşında ölen Mashadov dünyanın gelmiş geçmiş en büyük canisi Joseph Stalin ve onun gizli servis şefi ve celladı Lavrenti Beria’nın Deportatsiia diye bilinen tehcir ya da zorunlu göç politikasının kurbanı bir Çeçen ailenin çocuğu olarak vatanından çok uzakta 1944 yılında kitle halinde sürüldükleri Kazakistan’ın Karadantinski eyaletine bağlı Osakarovski şehrinin Şakay köyünde 1951 yılında doğdu. Stalin sürgünlerinin vatanlarına geri dönüşüne imkan veren kararnamenin çıkmasından sonra 1957 yılında 6 yaşındayken vatanına geri döndü, yaşı geldiğinde orduya girdi, 1972 yılında Tiflis’te okuduğu askerî okuldan topçu subayı olarak mezun oldu. Daha sonra 1978 yılında Leningrad Askerî Akademisi’ni de bitirdi. Kızılordu’da topçu subayı olarak Rusya’nın Uzakdoğu bölgeleri ile, Macaristan, Afganistan ve Litvanya’da görev yaptı. Sonraları Afganistan’da görev yapmaktan dolayı utanç duyduğunu açıkça itiraf etti.
Mashadov, Sovyetler Birliği’nin yıkılmaya başladığı 1991 yılında ordudan istifa etti, Çeçenistan’a geri döndü. Bağımsızlık hareketinin başladığı bu yıl harekete katıldı, 1992 yılından itibaren Çeçenistan’ın ilk devlet başkanı Cahar Dudayev’in yanında yer aldı. Çeçen ordusunun teşkilinde çok önemli bir rol oynadı. Dudayev tarafından önce Genelkurmay Başkan Yardımcısı, daha sonra da Genelkurmay Başkanı yapıldı.
1994-1996 Birinci Çeçen Savaşı’nda olağanüstü askerî başarılara, operasyonlara imza attı. Başkent Grozni’yi ilk saldırıya karşı olağanüstü bir şekilde savundu, taktik geri çekilmeden sonra Grozni’yi yeniden ele geçirdi, Rus kuvvetlerini hezimete uğrattı ve bunun sonucunda Rusya’yı barış ve görüşme masasına oturtmayı başardı. Birinci savaşın sonunda imzalanan Hasavyurt Anlaşması, Mashadov’un askerî başarısının sonucuydu büyük ölçüde ve Çeçenistan 1996 yılında imzalanan bu anlaşma ile 1999 yılına kadar fiilî bir bağımsız dönem yaşadı. Mashadov herkesin düzgün yapıldığını söylediği 1997 seçimlerinde yüzde 60 oyla, öldürülen Dudayev’in yerine yeni devlet başkanı seçildi ve başkanlığı, Şamil Basayev ve taraftarlarının 1999 sonbaharında Dağıstan’a ani bir baskın düzenlemesi ve bunun sonucunda İkinci Çeçen Savaşı’nın patlak vermesine kadar devam etti ve bu savaşla birlikte hem Çeçenistan ve hem Mashadov için eskisinden daha kanlı ve acımasız bir yeni dönem başladı. Rus ordusunun Çeçenistan’a yeniden girmesiyle Mashadov da silahlı mücadelesine kaldığı yerden devam etti ve sonunda bu uğurda hayatını verdi.
Çeçen direniş ve mücadelesinin milliyetçi kanadına mensup Mashadov, anlattığım gibi çok iyi bir askerdi. Liderliğini yaptığı askerî kadroları hep kabul edilen savaş hukukuna göre yönetti. Rusların iddialarının aksine hiçbir zaman gayri insani ve ‘terörist’ metotlara başvurmadı; hatta bunları yasakladı; askerlerinden hep Cenevre Savaş Hukuku’na uymalarını istedi.
Mashadov, Rusya’nın iddia ettiği gibi asla terörist olmadı; hiçbir zaman terörist metotlara itibar etmedi; üstelik kendisine bağlı olmayan bazı Çeçen grupların savaş metotlarını kınadı, bunları kabul etmediğini açıkça ve defalarca söyledi.
Aslan Mashadov başlıkta da söylediğim gibi iyi bir adam, iyi bir askerdi. Bugün burada onu rahmetle ve saygıyla anıyorum...
