Obama ve Ruhani'den flaş açıklamalar

 

Viyana'da İran Dışişleri Bakanı Cevad Zarif ile düzenlenen ortak basın toplantısında konuşan Mogherini, bugünün tarihi bir gün olduğunu vurgulayarak, cesaret, siyasi irade, karşılıklı saygı ve liderlikle, dünyanın ümit ettiği şeyi sağladıklarını söyledi. Mogherini, bunun barışa yönelik müşterek taahhüt ve daha güvenli bir dünya için birlik olmak anlamına geldiğini söyledi. Mogherini, müzakerelere katılan tüm tarafların yapıcı tutumuyla, heyetlerin becerisi ve adanmışlığı sayesinde, müzakereleri başarıyla sonuçlandırdıklarını ve 10 yılı aşkın süredir devam eden bir sorunu çözdüklerini belirtti.

"İRAN NÜKLEER SİLAH ÜRETEMEYECEK"

ABD Başkanı Barack Obama, yardımcısı Joe Biden ile Avusturya'nın başkenti Viyana'da İran'ın nükleer programı konusunda nihai anlaşmaya varılması konusunda Beyaz Saray'da sabah erken saatlerde açıklama yaptı. ABD ve uluslararası ortaklarının yaklaşık iki yıl süren müzakerelerin ardından büyük bir başarı elde ettiğini belirten Obama, İran ile kapsamlı, uzun süreli anlaşmanın İran'ın nükleer silah elde etmesini önleyeceğini kaydetti. Obama, “Anlaşmayla İran'ın nükleer silah elde edebileceği tüm yollar kesildi” diye konuştu.

"TÜM AMBARGOLAR KALKACAK"

İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani nükleer konusunda anlşama sağlanamsının ardından İran ve dünya arasından yeni bir döenmin başladığını duyurdu. Ruhani ayrıca, "Merhamet talep etmedik, adil görüşmeler istiyoruz." dedi. Ruhani, nükleer müzakerelerde anlaşmaya varılmasıyla dünya ile ilişkilerde yeni bir sayfa açıldığını, silah ambargosu dahil tüm yaptırımların kalkacağını söyledi. Yaptırımların asla amacına ulaşamadığını belirten Ruhani "Bununla birlikte insanların hayatları üzerinde de etkili oldu." dedi. Ruhani'nin açıklaması ABD Başkanı Barack Obama'nın açıklamasının ardından geldi. İran'ın nükleer programıyla ilgili 12 yıldır süren anlaşmazlık bugün sona erdirildi.

BM GENEL SEKRETERİ BAN MEMNUN

Birleşmiş Milletler (BM) Genel Sekreteri Ban Ki-mun, "İran ile 5+1 ülkeleri arasındaki tarihi anlaşmayı samimiyet ve memnuniyetle karşıladığını" belirtti. BM Kalkınmanın Finansmanı 3. Uluslararası Konferansı kapsamında Etiyopya'nın başkenti Addis Ababa'da bulunan Ban, yaptığı yazılı açıklamada, "İran ile 5+1 ülkeleri arasındaki tarihi anlaşmayı samimiyet ve memnuniyetle karşılıyorum" ifadesini kullandı.

Anlaşmanın, liderlerin cesareti, müzakereciliği ve diyaloğunun bir kanıtı olduğunu vurgulayan Ban, "Bu anlaşma gelecekte karşılıklı anlayışa, uluslararası sorunların çözümüne, uluslararası ve bölgesel istikrara katkıda bulunacak" değerlendirmesinde bulundu. Ban'ın açıklamasında, BM'nin anlaşmanın uygulanmasında taraflara yardımcı olmaya hazır olduğu kaydedildi. İran'la BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (P5+1 ülkeleri) arasında Viyana'da süren nükleer müzakerelerde anlaşmaya varıldığı bildirilmişti.

"TARİHİ HATA"

İsrail, "Batı, İran'ın liderliğini yaptığı şer ekseni tarafından kuşatıldı" açıklaması yaptı. Netanyahu'da anlaşmayı "tarihi" hata olarak nitelendirdi. Avusturya'nın başkenti Viyana'da 17 gündür dışişleri bakanları düzeyinde devam eden İran'la nükleer müzakerelerde nihai anlaşmanın sağlandığı belirtiliyor. İran ve 6 Batılı dışişleri bakanı birkaç saat içerisinde basının karşısına geçerek anlaşmayı açıklaması beklenirken, İsrail'den tepki geldi.

Viyana'daki tarihi anlaşmayı sert sözlerle eleştiren İsrail Dışişleri Bakanı Yardımcısı Tzipi Hotovely, "Batı, İran'ın liderliğini yaptığı şer ekseni tarafından tarihi bir anlaşmayla kuşatıldı" dedi. İsrail Dışişleri Bakan Yardımcısı Hotovely, "İsrail bu anlaşmanın hayata geçmesini engellemek için bütün güçünü harekete geçirecektir" şeklinde konuştu. İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu da, İran'la varılan nükleer anlaşmayı "tarihi" hata olarak nitelendirdi. İsrail Başbakanı Netanyahu, İran'ın nükleer heveslerini engellemek için mücadele edeceklerini söyledi.

İNGİLTERE DIŞİŞLERİ BAKANI

İngiltere Dışişleri Bakanı Philip Hammond, İran'la BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (5+1) arasında varılan anlaşmayla İran'a nükleer programıyla ilgili sıkı denetimler getirileceğini, bunun karşılığında ise bu ülkeye yönelik bazı yaptırımların kaldırılacağını söyledi. İran'ın nükleer programıyla ilgili bugün Viyana'da varılan anlaşmadan duyduğu memnuniyeti ifade eden Hammond, 10 yıldan fazla süren zorlu müzakerelerin ardından tarihi bir anlaşmaya varıldığını belirterek, "bu anlaşmanın İran'a nükleer programıyla ilgili sıkı limitler ve denetimler getireceğini" kaydetti.

Anlaşmayla İran'ın nükleer programıyla ilgili Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı'na erişim sağlayacağını ifade eden Hammond, böylece İran'ın uluslararası topluma programının barışçıl olduğu ve kalacağına dair güvence vermiş olacağını belirtti. Hammond, bunun karşılığında da uluslararası toplumun İran'a yönelik bazı kısıtlamalarını kaldıracağını, bunun da ekonomik ve mali faydaları olacağını dile getirerek, şöyle konuştu: "Bu anlaşmanın tamamen uygulanmasını ve İran'ın nükleer silahlara ulaşmaktan uzak olmasını sağlayacağız. İran'ın tarihsel olarak tekrarladığı bölgedeki aktivitelerle ilgili endişelerin farkındayız. İran'ın içişlerine karışmaması için Körfez ülkelerini desteklemeyi sürdüreceğiz. Bu anlaşmanın İran'ın komşuları ve uluslararası toplumla ilişkilerinde bir adım da olsa değişikliğe neden olmasını umuyoruz."

İran'a yönelik ekonomik ve mali yaptırımların zamanla kaldırılmasının, İran halkının ülkenin geleceği ve bölgedeki rolüyle ilgili alacağı kararlarda önemli bir fırsat olduğunu kaydeden Hammond, "Uluslararası ortaklarımızla birlikte İran'ı bölgesinde özellikle şiddet içeren İslami aşırıcılığa karşı şeffaf ve yapıcı bir rol oynaması için cesaretlendirmeyi sürdüreceğiz" dedi.

"DÜNYA RAHAT BİR NEFES ALDI"

Rusya'nın, İran'la BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (5+1 grubu) arasında yürütülen nükleer müzakerelerde anlaşma sağlanmasını memnuniyetle karşıladığı bildirildi. Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, Kremlin'in resmi sitesinde yayımlanan açıklamasında, müzakerelerin yürütüldüğü Viyana'da varılan anlaşmayı memnuniyetle karşıladıklarını belirterek, "Eminim, dünya bugün rahat bir nefes aldı" ifadelerini kullandı. Putin, varılan anlaşmanın Rusya ve İran arasında barışçıl nükleer enerji alanında işbirliğinin gelişmesine katkı sağlayacağından emin olduğunu dile getirdi. Ayrıca, Rusya Parlamentosunun alt kanadı Devlet Duması'ndan yapılan açıklamada, anlaşma "diplomasinin zaferi" olarak nitelendi.

"ENERJİ SEKTÖRÜ CANLANACAK"

Azerbaycan Enerji Bakanı Natig Aliyev, İran'la 5+1 ülkeleri arasında yürütülen nükleer müzakerelerde anlaşmaya varılmasının enerji sektörünü canlandıracağını söyledi. Aliyev, Azerbaycan Diplomatik Akademisi (ADA) Üniversitesi Yaz Okulu'nda öğrencilerle yaptığı söyleşide, İran'la BM Güvenlik Konseyi'nin 5 daimi üyesi ve Almanya (5+1 grubu) arasında Viyana'da yapılan nükleer müzakerelerde anlaşmaya varılmasından memnuniyet duyduklarını belirtti. Bakan Aliyev, "Bu karar bizi sevindirdi. Yaptırımların kalkması petrol üretimini etkileyecek. Özellikle OPEC'in kotasının artırılması ile sonuçlanacak. Müzakerelerde anlaşmaya varılması enerji sektörünü canlandıracak" diye konuştu.

"BU İYİ BİR ANLAŞMA"

ABD Dışişleri Bakanı John Kerry, İran ile 5+1 ülkeleri arasında varılan kapsamlı anlaşmayla ilgili, "İran yükümlülüklerini yerine getirdikçe yaptırımlar kaldırılacak. Yükümlülüklerini yerine getirmezse BM ve AB yaptırımları yeniden uygulamaya konulacak" dedi. Kerry, Avusturya'nın başkenti Viyana'da basın toplantısı düzenledi. Anlaşmanın herkes için olumlu olduğunu belirten Kerry, "Anlaşma, çatışma kuruntularından uzaklaştıran, muhtemel barışa yaklaştıran bir adımdır. Bu bizim aradığımız iyi bir anlaşmadır" diye konuştu. Kerry, anlaşmanın Batılı ülkelerle İran arasında krize neden olan İran'ın nükleer programını kısıtlayacağını, karşılığında İran'a uygulanan yaptırımların kaldırılacağını belirtti.

Anlaşmanın İran'ın nükleer programını kısa vadeye değil, uzun ömürlü program kapsamına soktuğunu belirten Kerry, İran'ın barışçıl nükleer faaliyetlerde bulunabileceğini, nükleer bomba üretimine giden yolun bu anlaşma ile kesildiğini söyledi. Kerry, İran'ın 15 yıl boyunca yüzde 3,67'nin üzerinde uranyum zenginleştirmesi yapamayacağını, yeni ağır su reaktörü inşa edemeyeceğini, santrifüj sayısını düşüreceğini, plütonyum üretemeyeceğini ve nükleer faaliyetlerinin muhtemel askeri boyutu hakkında üç ay içinde rapor hazırlanacağını aktardı.

Kerry, "İran yükümlülüklerini yerine getirdikçe yaptırımlar kaldırılacak. Yükümlülüklerini yerine getirmezse BM ve AB yaptırımları yeniden uygulamaya konulacak" ifadesini kullandı. Bir anlaşma yapılmaması halinde İran'ın nükleer tehdit olmaya devam edeceğini ifade eden Kerry, anlaşma olmaması halinde İran'ın birkaç yıl içinde yüzlerce santrifüj üreteceğini ve nükleer bomba üretimi yolunun açılacağını savundu. Anlaşmanın sadece ABD'nin güvenliğini değil, herkesin güvenliğini sağlamaya yönelik olduğunu kaydeden Kerry, anlaşmanın İsrail ve Körfez ülkelerinin de güvenliğine katkı sağlayacağını ifade etti. Kerry, anlaşma kapsamında İran'ın yükümlülüklerini yerine getirmemesi halinde hemen cevap vereceklerini vurguladı.

"ANLAŞMA MEMNUNİYET VERİCİ"

Türkiye, 5+1 ülkeleri ile İran arasında İran'ın nükleer programına ilişkin anlaşmaya varılmasını memnuniyetle karşıladı. Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, İran'ın nükleer programına ilişkin sorunun çözümü için diplomasiyi tek seçenek olarak gören Türkiye'nin, 5+1 ülkeleri ile İran arasında uzun zamandır devam eden müzakerelerin "kapsamlı ortak eylem planı" adı verilen bir anlaşma üzerinde mutabakatla sonuçlanmasını memnuniyetle karşıladığı bildirildi.

Anlaşmanın güven verici bir anlayışla kesintisiz biçimde ve tam olarak uygulanmasının bölge barış, güvenlik ve istikrarı bakımından da hayati? önem taşıdığı vurgulanan açıklamada şu ifadelere yer verildi: "Tarafları bu neticeyi mümkün kılan çabaları için kutluyor, varılan anlaşmanın tüm unsurları ile uygulanmasına önem atfediyor, önümüzdeki dönemde uygulamanın denetlenmesinde merkezi rol üstlenecek olan Uluslararası Atom Enerji Ajansı ve uluslararası toplum ile tam bir şeffaflık temelinde anlaşmada öngörülen işbirliğinin hayata geçirilmesini bekliyoruz."

"DİPLOMASİ ZAFERİ"

11. Cumhurbaşkanı Abdullah Gül, İran'ın nükleer programı konusunda yürütülen müzakerelerde nihai anlaşmaya varılmasını, "Soğuk Savaşın sona ermesinden bu yana diplomasinin elde ettiği en büyük zaferlerden birisi" olarak değerlendirdi. Gül, AA muhabirine yaptığı açıklamada, Türkiye'nin süreci yakından takip ettiğini ve daima desteklediğini hatırlattı. Kendisinin de Dışişleri Bakanlığı döneminde ve Cumhurbaşkanı olarak özel zaman ayırıp bu konuda çaba gösterdiğini, görüşmeler için bizzat Tahran'a gittiğini ve görüşmelerin bir kısmına da Türkiye'nin ev sahipliği yaptığını anlatan Gül, görüşmelerin başarıyla neticelenmesinden büyük memnuniyet duyduğunu vurguladı.

Anlaşmayı "Soğuk Savaşın sona ermesinden bu yana diplomasinin elde ettiği en büyük zaferlerden birisi" olarak nitelendiren Abdullah Gül, şunları kaydetti: "BM Güvenlik Konseyi daimi üyesi 5 ülke, İran ve Almanya başta olmak üzere ilgili tüm tarafları tebrik ediyorum. Bilhassa içten ve dıştan gelen baskılara rağmen büyük bir cesaret örneği sergileyen ABD Başkanı Barack Obama ve Dışişleri Bakanı John Kerry ile İran Cumhurbaşkanı Hasan Ruhani ve Dışişleri Bakanı Cevad Zarif'in hakkını teslim etmek gerekir."

Böylesi büyük anlaşmalarda uygulamadan kaynaklanan sorunlar olabileceğine işaret eden Gül, uygulama sürecinde tüm tarafların titiz ve yapıcı olması gerektiğini vurguladı. 11. Cumhurbaşkanı Gül, "Tabiatıyla bu anlaşmayı bilhassa bölgemiz bakımından yeni bir başlangıç olarak görmek lazım. Şimdi İran'ın tehdit algıları temelinde şekillendirdiği Ortadoğu politikalarında değişiklik olacağını ümit ediyorum. Bu diplomatik zaferin bölgedeki diğer meselelerin çözümü için de örnek teşkil edeceğini ve kolaylaştıracağını düşünüyorum" ifadelerini kullandı.

"TARİHİ BİR GÜN"

Almanya Dışişleri Bakanı Frank-Walter Steinmeier, İran ile nükleer müzakerelerde anlaşmaya varıldığı bugünü "tarihi" olarak nitelendirdi. Steinmeier, İran'ın nükleer programına ilişkin müzakerelerin gerçekleştiği Avusturya'nın başkenti Viyana'da gazetecilere yaptığı açıklamada, 12 yıldan beri devam eden ve kendisinin 10 yıldan beri katıldığı müzakerelerin sonuçlanmasından memnuniyet duyduğunu belirterek, "12 yıl süren müzakereler sona erdiği için bugün tarihi bir gün" dedi. İyi bir anlaşma yapıldığını ifade eden Steinmeier, bu anlaşmayla belki Ortadoğu'da yer alan ülkeler arasındaki ilişkilerde yeni bir başlık açılmasının başarılabileceğini belirtti.

Steinmeier, diplomasinin ve diyaloğun galip geldiğini vurgulayarak, anlaşmanın çatışma içinde bulunan taraflara diyalog yolunu aramaları için cesaret verebileceğini söyledi. "Ortadoğu'yu ve dünyayı bir parça güvenli yapacak bir anlaşmaya varıldığına inanıyorum" diyen Steinmeier, müzakerelerin hedefinin başından beri denetlenebilir bir şekilde İran'ın atom bombasına ulaşmasını başarısız kılmak ve İran'ın nükleer programını barışçıl amaçlar için kullanılmasını sağlamak olduğunu kaydetti. Steinmeier, müzakerelerin daha önce ifade edildiğinden biraz uzun sürdüğünü ancak bunun gerekli olduğunu da dile getirdi. Almanya Ekonomi ve Enerji Bakanı Sigmar Gabriel de Çin Cumhuriyeti'ne ziyareti kapsamında yaptığı açıklamada, aylar süren müzakerelerden sonra çatışma tehdidinin azalması ve İran ile iyi ilişkilerde bulunma ışığının görüldüğünü belirterek, sağlanan anlaşmayı "büyük bir ilerleme" olarak niteledi.

"BÖLGEYİ DAHA TEHLİKELİ BİR HALE GETİRECEK"

Suudi Arabistan, "İran'la yapılan anlaşma bölgeyi daha tehlikeli hale getirebilir" açıklaması yaptı. Suudi Arabistanlı bir yetkili, İran ve Batılı ülkeler arasında varılan nükleer anlaşmayı değerlendirdi. Suudi yetkili, söz konusu anlaşmanın İran'ın nükleer silahlanmasını engellemesi durumunda Batılı güçler için "büyük bir gün" anlamı taşıyacağını ancak kötü bir anlaşma olarak sonuçlanırsa, bölgeye çok zarar vereceğini iddia etti. Suudi yetkili, İran'ın Suriye, Irak, Lübnan ve Yemen'deki faaliyetleriyle bütün Ortadoğu'yu istikrarsızlaştırdığını da ileri sürdü. Suudi Arabistanlı yetkili, "Eğer anlaşma yeni tavizler anlamına geliyorsa, bölge çok daha tehlikeli bir yer haline gelir" şeklinde konuştu.

TÜRKİYE

Güncellenme Tarihi : 18.3.2016 19:22