KAYNAK : Haber Vitrini
Doğu ve Güneydoğu Anadolu bölgelerindeki 13 ilde 15 yıl önce uygulamaya konulan ''Olağanüstü Hal'' (OHAL), 30 Kasım 2002 tarihinden itibaren sona eriyor.
Siirt'in Eruh ve Hakkari'nin Şemdinli İlçelerinde, 1984 yılında, terör örgütü PKK (KADEK) tarafından düzenlenen saldırıyla Güneydoğu, kanlı bir sürece girdi. Terör örgütünün, bölgede güvenlik güçleri ve vatandaşlara yönelik saldırılarını artırmaları ve düzenlenen köy katliamları, OHAL'in sinyalini vermeye başladı.
Bölgedeki kanlı saldırıların önlenmesi, huzur ve güvenin sağlanması amacıyla 285 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile ''Olağanüstü Hal Uygulamasına'' geçildi.
12 Eylül 1980'deki askeri harekatla başlayan sıkıyönetimin bitiminden hemen sonra 19 Temmuz 1987 tarihinde, Bingöl, Diyarbakır, Elazığ, Hakkari, Mardin, Siirt, Tunceli ve Van'da OHAL uygulamasına geçildi.
Başbakanlık onayıyla Adıyaman, Bitlis ve Muş da aynı kanunla ''Mücavir İl'' (komşu il) olarak belirlendi.
Olağanüstü Hal, bölgede toplam 11 ilde uygulamaya konulurken, Batman ve Şırnak'ın 6 Mayıs 1990'da il olmalarıyla OHAL kapsamındaki il sayısı 13'e yükseldi. Mücavir il olarak uygulama kapsamına alınan Bitlis'te de 19 Mart 1994 tarihinde Olağanüstü Hal'e geçildi.
Diyarbakır'ın Şehitlik Semti'ndeki bir binada, tüm birimleriyle oluşturulan Bölge Valiliği görevine ilk olarak Hayri Koçakçıoğlu atandı. Üç Vali yardımcısının bulunduğu Bölge Valiliği birimlerinde görev yapan öteki personel de Milli Eğitim ve Emniyet Müdürlüğü başta olmak üzere kentteki çeşitli kuruluşlardan geçici görevle getirildi. Daha sonra Bölge Valiliği, Seyrantepe Semti'ndeki binasına taşındı.
46 KEZ UZATILDI
Uygulamanın başladığı 19 Temmuz 1987 tarihinden bugüne kadar OHAL 46 kez uzatıldı. Her 4 ayda bir uzatılan Olağanüstü Hal uygulaması, 1994 yılı sonuna kadar 13 ilde sürdürüldü.
Güvenlik güçlerinin bölge genelinde ve özellikle sınır ötesinde terör örgütüne yönelik gerçekleştirdiği operasyonlar sonucunda, bölgedeki huzur ve güvenlik ortamı yeniden sağlanmaya başlandı. Güvenliğin sağlanmasıyla birlikte OHAL de kademeli olarak kaldırılmaya başlandı.
İlk olarak Elazığ OHAL kapsamından, Adıyaman da mücavir il olmaktan çıkarıldı. Daha sonra, 30 Kasım 1996 tarihinde Mardin kapsamdan çıkarılarak, mücavir il statüsüne alındı. Ardından TBMM'nin 2 Ekim 1997 tarihli kararıyla 6 Ekim 1997'den itibaren Batman, Bingöl ve Bitlis uygulamadan çıkarılarak, mücavir il kapsamına dahil edildi.
30 Kasım 1999'da Siirt'te, 30 Temmuz 2000'de Van'da, 30 Temmuz 2002'de de Hakkari ve Tunceli'de Olağanüstü Hal uygulaması sona erdirildi.
BUGÜNKÜ DURUM
Diyarbakır ve Şırnak'ta OHAL uygulaması sürerken, Batman, Bingöl, Bitlis, Hakkari, Mardin, Muş, Siirt, Tunceli ve Van, mücavir il kapsamında yer alıyor. Uygulama kapsamında halen 2 il, 19 ilçe, 1061 köy ve 1434 mezra bulunurken, mücavir alan 9 il, 59 ilçe, 2 bin 861 köy ve 3 bin 885 mezrayı kapsıyor.
TBMM'nin 19 Haziran 2002 tarihli birleşiminde, OHAL'in 30 Temmuz 2002 tarihinde Diyarbakır ve Şırnak'ta ''son kez'' 4 ay daha uzatılması kararlaştırılmıştı. Uygulama, bu 2 ilde 30 Kasım 2002 tarihinde sona eriyor.
Böylece, 12 Eylül 1980 askeri harekatının ardından sıkıyönetimle başlayan ve daha sonra Olağanüstü Hal ile devam eden dönem, 23 yıl sonra kapanmış olacak.
6 ''SÜPER'' VALİ GÖREV YAPTI
Olağanüstü Hal Bölge Valiliği görevini ilk olarak Hayri Kozakçıoğlu yaptı. Daha sonra sırasıyla Necati Çetinkaya, Ünal Erkan, Necati Bilican, Aydın Arslan ve Gökhan Aydıner, bu görevi yürüttüler.
Bölge Valiliği görevini en uzun süre Kozakçıoğlu, en az süreyle ise Çetinkaya üstlendi.
Kozakçıoğlu, Çetinkaya ve Erkan, görevden ayrıldıktan sonra yapılan genel seçimlerde milletvekili seçildiler. Necati Bilican ise daha sonra Emniyet Genel Müdürlüğü'ne atandı. Sağlık sorunları bulunan Aydın Arslan ise bu görevini yürütürken vefat etti.
BÖLGEDEKİ ASKERİ BİRLİK SAYISI ARTIRILDI
OHAL uygulamasının devam ettiği illerde terörün yok edilmesi için bölgedeki mevcut askeri birlikler de genişletildi.
Zaman içinde Hakkari'deki Dağ Komando Alayı tugaya; Van'daki 21. Jandarma Sınır Tugayı tümene, Şırnak'taki 119. Jandarma Sınır Alayı önce tugaya daha sonra tümene dönüştürüldü. Şırnak'ta, ayrıca Hava İndirme Tugayı kuruldu. Geçici görevle Van'ın Başkale İlçesi'nde de Jandarma Tugayı oluşturuldu.
Mardin'in Midyat İlçesi'ndeki Seyyar Komando Taburu Batman'a taşınırken, Siirt'teki 70. Piyade Tugayı da Mardin'de konuşlandırıldı.
Batman'da güvenlik güçlerine lojistik destek sağlamak amacıyla Jandarma Bölge Komutanlığı kuruldu. Diyarbakır'da oluşturulan Bölge Asayiş Komutanlığı, 4 yıl önce Van'a taşındı. Diyarbakır'daki 2. Taktik Hava Kuvvet Komutanlığı'nda da savaş uçaklarının yer aldığı 8. Ana Jet Üssü oluşturuldu.
Kırsal kesimde ve özellikle sınır ötesinde operasyonlara destek amacıyla Kayseri, Bolu ve Çanakkale'den komando ve hava indirme birlikleri geçici olarak bölgeye kaydırıldı.
SİLAHLAR RUHSATLANDIRILDI
Uygulama ile bölgedeki vatandaşların can güvenliğini sağlamaları için ruhsatsız silahlar silahlandırıldı.
Çok sayıda kişinin ruhsatsız uzun namlulu silahı ve tabancası, yapılan balistik incelemelerin ardından ruhsatlandırıldı. Bu kapsamdaki kişiler, uygulamanın sona ermesi durumunda silahlarının akıbetini merak ediyor.
Terörle mücadelede, güvenlik güçlerine yardımcı olmak ve kendilerini korumak için 1985 yılında ''Köy Kanunu''nun 74. maddesine dayanılarak çıkarılan ''Koruculuk Sistemi'', OHAL uygulamasıyla genişletildi. İlk olarak Siirt'in Eruh ilçe merkezi ve köylerinde 40 kişiyle başlayan korucuların sayısı, zamanla 17 bini gönüllü ve 50 bini geçici olmak üzere toplam 67 bine ulaştı.
OPERASYONLAR
Olağanüstü Hal Uygulaması'nın yürürlüğe konduğu 19 Temmuz 1987'den bugüne kadar güvenlik güçlerince gerçekleştirilen operasyonlarda 23 bin 5'i ölü, 625'i yaralı, 3 bin 490'ı sağ olmak üzere toplam 30 bin 129 terörist ele geçirildi.
OHAL kapsamındaki yerleşim birimlerinde, terör örgütü Hizbullah'a yönelik 2 bin 968 operasyonda, toplam 9 bin 196 kişi gözaltına alınırken, DGM'ye sevk edilen bu şahıslardan 3 bin 843'ü tutuklandı.
517 ÇOCUĞU KATLETTİLER
Operasyonlarda, Türk Silahlı Kuvvetleri'nden 3 bin 672, Emniyet Genel Müdürlüğü'nden 199 ve köy korucularından da 1179 olmak üzere toplam 5 bin 50 güvenlik görevlisi şehit oldu.
Terör örgütünün kanlı saldırılarında da 517'si çocuk ve 521'i kadın olmak üzere toplam 4 bin 485 vatandaş hayatını kaybederken, toplam 5 bin 514 vatandaş yaralandı. Ölen vatandaşlar arasında 96 öğretmen, 32 imam ve 4 de doktor bulunuyor.
Terör örgütü, vatandaşlara yönelik başta sağlık ve eğitim olmak üzere çok sayıda hizmetin verilmesini de engellemek amacıyla saldırılar düzenlendi. Bu saldırılarda toplam 199 cami, sağlık ocağı ve PTT binası tamamen tahrip oldu, 120'si de ağır hasar aldı. Bölge hizmet veren birçok iş makinası da teröristlerce yakıldı.
TERÖRZEDELERE DESTEK
Bölge Valiliği, terörle mücadelede koordinasyonun yanı sıra özellikle eğitim, sağlık ve konut alanında da hizmetler yaptı.
Terör örgütünün kanlı saldırıları nedeniyle özellikle kırsal alanlardan ilçe ve il merkezlerine göç eden vatandaşlar için 2 binin üzerinde konut yaptırılarak, bu vatandaşlara tahsis edildi.
1995 yılında, yine Bölge Valililiği'nce başlatılan ''Çocuklar Üşümesin'' kampanyası sayesinde 300 bin çocuğa giysi yardımı yapıldı. ''Eğitime Destek'' kampanyasıyla da öğrencilerin önlük ve kırtasiye ihtiyaçları karşılandı. Bunun yanı sıra Valilik, tarım, hayvancılık ve halıcılık konularında öncülük yaparak, vatandaşların gelir kazanmasını sağladı. Bölge Valiliği, sağlık ocağı, okul, hastane, spor salonu ve çeşitli sivil toplum örgütlerine de büyük desteklerde bulundu.
Bölge Valisi Gökhan Aydıner, Mardin'in Kızıltepe İlçesi ile Batman'daki bir grup kadın girişimciye maddi yardım yaparak, kadın lokantaların açılmasını sağladı. Diyarbakır'daki Kadın Merkezi'nin açtığı atölyelere destek vererek, kadınların istihdamına yardımcı oldu.
''Karacadağ'ın Taşlardan Arındırılması'' ile ''Parke Taşı'' projeleri de Valiliğin öncülüğünde geliştirilirken, halen ''Köye Dönüş Projesi'' kapsamında köye dönen vatandaşlara maddi yardım yapılıyor.
Güncellenme Tarihi : 16.3.2016 18:46
