Türkİye'de günlerdir Genelkurmay'ın basın için verdiği tanışma kokteyline 'davet edilen' ve 'davet edilmeyen gazeteciler' konusu tartışılıyor. Basın özgürlüğü konusunda Amerika'dan örnekler veriliyor. Bakın 'özgürlükler ülkesi' Amerika basını nasıl görüyor.
Amerika Merkezi Komutası, Irak harekatını izleyecek gazeteciler için, benzeri ancak despot ülkelerde görülebilecek türden 5 sayfalık bir 'anlaşma metni' hazırladı. Irak savaşını izleyip haber yapmak isteyen her gazetecinin mutlaka imzalaması gereken bu anlaşma metnine göre, gazeteciler ancak 'Savaş başladı' ve 'Savaş bitti' haberi yapabilecek. Çünkü metin baştan sona kadar, basın özgürlüğünü sıfıra indiren maddelerle dolu. İşte Amerikan Genelkurmayı tarafından hazırlanan, 'Medya için temel kurallar' başlıklı 'sansür' anlaşması:
Medya akreditasyonu Amerikan Merkezi Komutası tarafından gerekli kılınır. Akredite olmayan brifinglere alınmaz.
Akreditasyon işlemi sadece CPIC, alt CPIC, Washington ve Colombia, Londra ve diğer müttefik başkentlerinde yapılır.
Medya temsilcisi kurallara uymazsa akreditasyonu derhal iptal edilecek. Diğer müttefiklerle beraber olanlar hariç, komuta bilgi organizasyonları akredite olmak zorundadır. Temsilcinin ismi, telefonu, pasaport numarası kayda alınacaktır.
Ev sahibi ülke davet edecek
Peki bütün bu kurallar hangi safhalarda uygulanacak. Amerika Merkezi Komutası bunu da belirlemiş durumda. İlk adım medyanın ev sahibi bir ülke tarafından davet edilmesi. Ardından medya temsilcisinin pasaportu, vizesi ve görev kağıdı kontrol edilecek. Kendi hesabına çalışanlar, anlaşmalı kurumun onay belgesini getirmek zorunda. Yani 'serbest gazetecilik' durumu da bir kurumun onayında olacak.
Kurallara uyacağım imzası
Medya mensupları kuralları okuyarak imzalayacaklar. İmzalayacakları belge de milli ve askeri kurallara uyulacağını içeriyor. Daha sonra fotoğrafı çekilen basın mensubuna ayrı bir kimlik verilecek. Komuta Merkezi yapılan anlaşmanın bir nüshasını medya mensubuna verecek. İşte medya mensuplarının imzalayacağı kuralları içeren ikinci 'Temel Kurallar Anlaşması':
Harekat sırasında birlik hareketleri, konuşlanma gibi bilgiler Amerikan Merkez Komutası'nın onayıyla verilir.
Aksi belirtilmemişse askerlerle yapılan tüm röportajlar kayda geçer. Röportaj güvenliği bir politikadır. Pilot-mürettebatla yapılacak röportajlar için harp sonu beklenir.
Baskı veya yayın Komuta Merkezi'nin kurallarıyla tarihlenecek. Medya kişisel silahlar taşıyamaz ve eğer harp koşullarına ayak uyduramazsa çekilir.
Ölenlerin fotoğrafları çekilemez ve isimleri açıklanamaz.
Hasta ve yaralı personele saygı duyulacak. Basın ameliyat odalarına giremez.
Hiçbir hastanın izni olmadan fotoğrafı çekilemez. Kesinlikle flaş ve kamera ışığı kullanılmayacak.
Sağlık merkezine yapılacak ziyaret taleplerini merkezin komutanı tayin eder.
Kolordu seviyesinin altındaki birlik sayısı, filo seviyesi altındaki hava birlik sayısı, top, tank, radar miktarı, askeri birliklerin konuşlandırıldıkları yerler, gelecekteki operasyon hakkındaki birlikler, alınmış olan güvenlik önlemleri, askeri birliklerin uzaydan çekilmiş fotoğrafları, harekat kurallarının detayları basına verilmez. Özel harekat birliklerine ait bilgiler, harekat metodları ve taktikleriyle ilgili bilgi verilmez.
Haberin dilini de belirlediler
Amerikan Merkezi Komutası haberin yazım dilini de belirlemiş. Örneğin hava harekatı sırasında ya da donanmanın taktiksel harekatlarını anlatırken 'sürat' tarifi yapılamayacak. Sadece 'Alçak' ya da 'Hızlı' gibi genel terimler kullanılabilecek.
Ayrıca haberler yazılırken, düşmanın harekat veya donanım gücü asla yazılmayacak. Düşmanın elektronik savaş kapasitesi, verimliliği hakkında bilgiler verilmeyecek. Aynı zamanda düşman birliklerinin uyarılmasına yarayabileceği için düşmanın kamuflaj, saklanması ya da güvenlik tedbirleri haber haline getirilemeyecek. Savaş esirlerinin tanınabilir biçimde yüz fotoğrafları çekilmeyecek. Gözaltı tutuklularının video görüntüleri yayınlanamayacak.
Her ülkede uygulanacak
Gazeteciler kendi ülkelerine ait düşen uçak veya kayıp gemiler hakkında araştırma ve kurtarma herakatı yapıldığına ilişkin bilgi veremeyecek. ABD hava, kara ve deniz kuvvetlerinin geçmiş mevcut durumu hakkında bilgiler yayınlanamayacak. Askerlerin adları ve ülkeleri yayınlanamayacak. Amerika Merkezi Komutası'nın hazırladığı bu ağır sözleşme aynı zamanda Amerikan askerlerinin görev yapacağı ülkelere de sunulacak.
star
Güncellenme Tarihi : 16.3.2016 19:07
