SAĞLIK BAKANLIĞI ''TOPLUMSAL BİR TABU''YU ORTADAN KALDIRIYOR
YUSUF ZİYA ERARSLAN
ANKARA - Sağlık Bakanlığı''nca hazırlanan tasarı yasalaşırsa, tüp bebek merkezleri sperm bankası kurup işletebilecek. Türkiye''de kurulması öngörülen sperm bankaları Avrupa''daki benzerlerinden farklı çalışacak. Bankalarda sadece evli çiftlerin spermi ''kendi kullanımları'' için saklanacak, evli olmayan çiftler ve bekarlar sperm saklatamayacak.
Edinilen bilgiye göre Sağlık Bakanlığı, ''Üremeye Yardımcı Tedavi Merkezleri Yönetmeliği''nde çeşitli değişiklikler içeren bir tasarı hazırladı. Tasarıda sperm bankacılığının önündeki yasal engellerin kaldırılması öngörülüyor. Yönetmelik değişikliğinin yürürlüğe girmesi halinde kamu ya da özel ayrımı olmaksızın tüp bebek merkezleri, sperm bankası kurabilecek. Buraların ruhsatlandırma ve denetim sorumluluğu Sağlık Bakanlığı''nda olacak. Türkiye''de yasa dışı faaliyet gösteren sperm bankalarının bulunduğu ve buralardan alınan örneklerin bazı tüp bebek merkezlerine gönderildiği iddia ediliyor. Sağlık Bakanlığı sperm bankacılığını belli kriterler uyarınca yasal hale getirerek konuya ilişkin şaibeleri de ortadan kaldırmayı hedefliyor.
Tasarıya göre, Türk sperm bankaları Avrupa ülkeleri ve ABD''deki örneklerinden farklı olacak. Bankalar, evli çiftleri gelecekte karşılarına çıkacak olası kısırlık riskine karşı korumak amacıyla faaliyet gösterecek. Bu banklarda yalnızca evli erkekler, eşlerinin rızasıyla spermini saklatacak. Erkekte sonradan bir kısırlık sorunu gelişmesi halinde çiftler, sperm bankasında saklanan kendi spermlerini alarak tüp bebek tedavisinde kullanacak. Spermini almak için başvuran kişilere, saklanan örneğin kendisine ait olup olmadığının kontrolü için DNA testi yapılacak. Böylece karışma ihtimali ortadan kaldırılacak. Evli olmayan çiftler ve bekarlar spermini saklatamayacak. Kimse bankalardan başkasına ait olan spermleri alamayacak. Bankalar bu hizmet belli bir ücret karşılığında yapacak.
SPERM BANKASI NEDİR?
Sperm bankaları, şartları uygun erkeklerden, belirli kriterler dahilinde spermleri alınarak, dondurulup, bunları daha sonra çocuk sahibi olmak isteyenlere veren merkezlere deniyor. Amerika, Belçika, İtalya, Almanya, İngiltere, Danimarka gibi pek çok batılı ülkede 1980''li yıllardan itibaren kurulan sperm bankaları büyük ilgi görüyor. Ancak buralardaki bankalar para karşılığında isteyen herkese sperm satıyor. Türkiye''de evli çiftlerin yaklaşık yüzde 15''i çocuk sahibi olamıyor. Bu çiftler, başta tüp bebek olmak üzere çeşitli tedavi yöntemleri deniyor. 1.5 milyon aileyi etkileyen kısırlığın bir bölümü de evlilikten sonra ortaya çıkıyor. Doğuştan olmayan kısırlık sorununa daha çok kanser nedeniyle kemoterapi ve radyoterapi tedavisi gören erkeklerde rastlanıyor.
Diyanet İşleri Başkanlığı (DİB) şimdiye kadar sperm bankacılığının dini boyutuyla ilgili herhangi bir görüş beyan etmedi. Daha önce verilen bir fetvayla çiftlerin tüp bebek yöntemiyle çocuk sahip olmasının İslam hükümlerine aykırılık içermediği açıklanmıştı. Ancak Diyanet yetkilileri, embriyonun mutlaka kadının kendi kocasından alınan spermle döllendirilmesi gerektiğini vurguluyor ve nikahlı olmayan kişilerin sperm ve yumurtalarının döllendirilmesi yoluyla hamileliğin caiz olmadığını ifade ediyor.
Güncellenme Tarihi : 16.3.2016 23:38
