Hamas lideri Haniye'nin İran'daki cenaze töreninde intikam çağrıları…
İslam Cumhuriyeti'nin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, Hamas lideri için dua etti
TAHRAN: İran'da, Hamas'ın siyasi lideri İsmail Haniye'nin İsrail'in düzenlediği saldırıda öldürülmesinin ardından intikam çağrılarıyla cenaze törenleri düzenlendi.
İran İslam Cumhuriyeti'nin dini lideri Ayetullah Ali Hamaney, Katar'da düzenlenen cenaze töreni öncesinde Haniye için dua etti ve daha önce öldürülmesi durumunda "sert bir ceza" uygulanacağı tehdidinde bulunmuştu.
AFP muhabirinin aktardığına göre, Tahran şehir merkezinde on binlerce yaslı kalabalık, Tahran Üniversitesi'nde düzenlenen tören öncesi Haniye posterleri ve Filistin bayrakları taşıyarak toplandı.
Haniye'nin ölümü, İran Devrim Muhafızları tarafından bir gün önce duyurulmuş, Haniye ve korumasının Çarşamba günü saat 02:00'de (22:30 GMT) İran'ın başkenti Tahran'daki konaklama yerlerine düzenlenen saldırıda öldürüldüğü açıklanmıştı.
İsrail'in Lübnan'ın başkenti Beyrut'ta düzenlediği misilleme saldırısında Hizbullah'ın üst düzey komutanlarından Fuad Şükr'ü hedef alıp öldürmesinin ardından, Gazze'deki İsrail-Hamas savaşının ardından daha geniş bir bölgesel savaşa yol açabileceği korkuları arttı.
İsrail, Tahran saldırısına ilişkin yorum yapmayı reddetti.
İran devlet televizyonu, üst düzey İranlı yetkililerin katıldığı törende Haniye ve korumalarının tabutlarının Filistin bayraklarıyla örtülü olduğunu gösterdi.
Cumhurbaşkanı Mesud Pezeshkian ve İslam Devrim Muhafızları Ordusu Komutanı General Hüseyin Salami de törende hazır bulundu. Haniyeh, Salı günü Pezeshkian'ın yemin töreni için Tahran'ı ziyaret ediyordu.
Hamas'ın üst düzey isimlerinden Dış İlişkiler Sorumlusu Halil El-Hayya, cenaze töreninde yaptığı konuşmada, "İsmail Haniye'nin 'İsrail'i tanımayacağız' sloganı ölümsüz bir slogan olarak kalacak" ve "İsrail Filistin topraklarından sökülüp atılıncaya kadar peşinden gideceğiz" dedi.
İran'ın muhafazakar parlamento başkanı Muhammed Bakır Galibaf, İran'ın "Yüce Lider'in (Haniye'nin intikamını alma) emrini kesinlikle yerine getireceğini" söyledi.
"Doğru zamanda, doğru yerde karşılık vermek görevimizdir" dedi, kalabalığın "İsrail'e ölüm, Amerika'ya ölüm!" diye slogan attığı bir konuşmada.
Filistin kefiyesine benzeyen siyah-beyaz desenli tabutlar, çiçeklerle süslü bir kamyonla, bayrak sallayan kalabalığın üzerine serin su buharının sıçradığı yapraklı sokaklardan taşındı.
İran'ın siyasi işlerinde son sözü söyleyen Hamaney, Haniye'nin ölümünün ardından yaptığı açıklamada, "Onun kanının intikamını almak bizim görevimizdir, çünkü o İran İslam Cumhuriyeti topraklarında şehit edildi." dedi.
İran İslam Cumhuriyeti, saldırının tam olarak nerede gerçekleştiğine ilişkin henüz resmi bir açıklama yapmadı.
Pezeshkian Çarşamba günü yaptığı açıklamada, "Siyonistler (İsrail) korkakça ve terörist eylemlerinin sonuçlarını yakında görecekler." dedi.
Uluslararası toplum ise gerginliğin azaltılması ve daha önce Hamas yetkilisinin İsrail'i engellemekle suçladığı Gazze'de ateşkes sağlanmasına odaklanılması çağrısında bulundu.
BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, Tahran ve Beyrut'taki saldırıların "tehlikeli bir tırmanış" olduğunu söyledi.
Tüm çabaların, Gazze'de "ateşkes sağlanması" ve Hamas'ın 7 Ekim'de güney İsrail'e düzenlediği ve yaklaşık 10 aydır devam eden savaşta rehinelerin serbest bırakılması yönünde olması gerektiğini söyledi.
Ateşkesin kilit aracısı Katar'ın başbakanı, Haniye'nin öldürülmesinin tüm arabuluculuk sürecini şüpheye düşürdüğünü söyledi.
Şeyh Muhammed bin Abdurrahman El Sani, sosyal medya sitesi X'te yaptığı paylaşımda, "Taraflardan biri diğer taraftaki müzakereciyi öldürdüğünde arabuluculuk nasıl başarılı olabilir?" dedi.
ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken, Perşembe günü Ortadoğu'daki "tüm taraflara" "tırmanışçı eylemleri durdurma" çağrısında bulundu.
Beyaz Saray Ulusal Güvenlik Konseyi sözcüsü John Kirby, daha önce Gazze'de ateşkesin hala "zorunlu" olduğunu söylemiş, ancak Haniye ve Şukr'un öldürülmesinin bölgesel gerginliğe "yardımcı olmadığını" söylemişti.
İran saldırıyı baş düşmanına bağlarken, İsrail Haniyeh'in ölümüyle ilgili yorum yapmayı reddetti. Ancak, İsrail'in ilhak ettiği Golan Tepeleri'nde 12 gencin ölümüne yol açan hafta sonu roket saldırısından sorumlu tuttuğu Shukr'un öldürülmesini üstlendi.
Cinayetler, Suriye, Lübnan, Irak ve Yemen'deki İran destekli militan grupları da içine alan Gazze'deki savaşla zaten daha da alevlenen bölgesel gerginliklere ekleniyor.
Bu gruplardan biri olan Yemen'deki Husi isyancıları, Haniye için "üç günlük yas ilan etti" ve grubun Saba haber ajansına göre, siyasi lider Mehdi el-Meşat, Haniye'nin öldürülmesinden dolayı "Filistin halkına ve Hamas'a başsağlığı" diledi.
Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi de İran'ın talebi üzerine Çarşamba günü saldırıyı görüşmek üzere acil toplantı düzenledi.
Hamas, aylardır Mısır, Katar ve ABD'nin kolaylaştırıcılığında İsrail ile dolaylı olarak ateşkes ve rehine-tutuklu takası anlaşması müzakereleri yürütüyor.
Analistler AFP'ye yaptığı açıklamada, Haniye'nin İslamcı grup içinde ılımlılaştırıcı bir etki yarattığını, yerine başka birinin geçeceğini ancak Hamas içindeki dinamiklerin değişebileceğini söyledi.
İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu, Gazze'de savaşı başlatan 7 Ekim saldırısının ardından Hamas'ı yok etme sözü verdi.
AFP'nin İsrail'in resmi verilerine dayanarak yaptığı sayıma göre, söz konusu saldırıda çoğunluğu sivil olmak üzere bin 197 kişi hayatını kaybetti.
Militanlar ayrıca 251 kişiyi rehin aldı, bunlardan 111'i hala Gazze'de tutuluyor, orduya göre bunlardan 39'u öldü.
İsrailliler arasında Gazze'de tutulanların akıbeti konusunda endişeler artıyor.
Kıyı kenti Hayfa'da yaşayan Anat Noy, Haniye'nin öldürülmesinin "bir rehine anlaşması ihtimalini tehdit etmesi nedeniyle bir hata" olduğunu söyledi.
İsrail'in Hamas'a yönelik misilleme saldırıları sonucu Gazze'de en az 39 bin 445 kişi hayatını kaybetti.
