Ünlü sosyolog Şerif Mardin öldü
Ünlü sosyolog ve siyaset bilimci Prof.Dr. Şerif Mardin hayatını kaybetti. Türkiye'nin en önemli sosyologlarından olan Mardin, Türk modernleşmesi, din ve siyaset, Osmanlı'nın son dönemindeki siyasi gelişmeler ve Jöntürkler üzerine yaptığı çalışmalar ile biliniyordu. Mardin 2007 yılında gazeteci Ruşen Çakır ile yaptığı röportajda kullandığı 'mahalle baskısı' kavramı ile de Türkiye'de tartışmalara neden olmuştu.
Şerif Mardin'in cenazesi yarın Yeniköy Camii'nde öğle namazını müteakip kılınacak cenaze namazından sonra defnedilecek.
ŞERİF MARDİN KİMDİR?
1927 yılında İstanbul'da doğan Mardin, Galatasaray Lisesi’nde başladığı orta öğrenimini ABD’de tamamladı.
Stanford Üniversitesi Siyasal Bilimler Bölümü mezuniyetinin ardından lisansüstü eğitimini Johns Hopkins Üniversitesi’nde yaptı. Doktorasını Stanford Üniversitesi'nde Hoover Institute'de “The young Ottoman movement: a study in the evolution of Turkish political thought in the nineteenth century” başlıklı tezle savundu. Aynı tezin genişletilmiş halini 1962 yılında Princeton University Press'ten "The Genesis of The Young Ottoman Thought" adıyla bastırdı. Bu konu üzerindeki çalışmalarını 1964 yılında çıkan diğer eseri "Jön Türklerin Siyasi Fikirleri: 1895-1908" ile taçlandırdı. Bu iki çalışma sonraki çalışma alanını tayin etti ve Türk Modernleşmesi problematiğini genişletecek ayrıntılı makale çalışmaları ile devam etti. 1954-1966 yılları arasında dönemin önemli dergisi olan Forum'da yazarlık yaptı.
Ankara Üniversitesi'nde 13 yıl hocalık yaptıktan sonra Boğaziçi Üniversitesi'nde İktisadi İdari Bilimler Fakültesi'nin kurucu Dekanlığını ve Sosyoloji Bölümü Başkanlığı yaptı (1973). Daha sonra yaklaşık 13 sene Washington'daki American University'de İslam Araştırmaları Merkezi Başkanlığını yürüttü. Sonra Türkiye'ye Sabancı Üniversitesi'ne Tanzimat Dönemi Türk Düşüncesi hakkındaki çalışmalarını geliştirecek bir programın başına döndü.
ESERLERİ: Din ve İdeoloji, İdeoloji, Bediüzzaman Said Nursi Olayı/Modern Türkiye'de Din ve Toplumsal Değişim, Jön Türklerin Siyasi Fikirleri 1895-1908, Siyasal ve Sosyal Bilimler, Türk Modernleşmesi, Türkiye'de Din ve Siyaset, Türkiye'de Toplum ve Siyaset, Yeni Osmanlı Düşüncesinin Doğuşu, Religion, Society and Modernity in Turkey",
MAHALLE BASKISI KAVRAMINI İLK ORTAYA ATAN İSİMDİ
Sosyolog Şerif Mardin, medyanın en popüler terimlerinden biri haline gelen ‘mahalle baskısı’yla ne demek istediğini, ünlü söyleşisinden tam bir yıl sonra yeniden anlattı. Sosyal Sorunları Araştırma ve Çözüm Derneği’nin ‘Türkiye Tartışıyor’ toplantı serisinin ilkine katılan Mardin, “Türkiye’de herkes herkesi gözlüyor” dedi.
Prof. Mardin, mahallenin hem tek tek şahıslardan oluştuğunu hem de bir bütün olarak hareket ettiğini, bu bütünün belli değerlerin paylaşılmasıyla oluşturulduğunu anlattı. Paylaşmak için de ‘bakmanın’ çok önemli olduğunu söyleyen Mardin, geçmişin değerlerine rakip çıkan Cumhuriyet öğretisinin ‘iyi, doğru ve güzel hakkında çok derinlemesine bir düşünce geliştirmediğini’ savundu. Mardin’e göre, bu yüzden insanlar için geriye birbirlerini ‘gözlemek’ kalıyor, bu da ‘mahalle baskısı’nın önemli bir unsurunu oluşturuyor. Mardin, “Mahallede iyi , doğru ve güzel hakkında İslami düşünce tarzı var.
Mahalle bilhassa kadın-erkek farklılıkları üzerine değerlerini kondurduğu için, birbirine bakma bir kontrol mekanizması olarak çalışıyor. Bir topluluğu gözle inşa ederseniz, o bir baskıdır. Bunu her gün görüyoruz” dedi. Gözlemenin getirdiği mahalle baskısına Erbakan’ın sarı kravatı, kadınların moda düşkünlüğü gibi günlük örnekler veren Mardin, 1970’lerden sonra ‘mahallenin’ değerlerini ‘belediyenin’ devraldığını belirterek, “İçkili yerleri sınırların dışına gönderiyor. Bu da gözle yapılan bir şey” dedi. Siyasetçilerin İslamı basitleştirdiğinden de söz eden Mardin, “Partilerde kariyer yapanlar sofistike değildir, basit insanlardır. Politika, ince dini fikirlerin geliştirilmesi için iyi bir yer değil” diye konuştu.
