UTANMAYIN!.. PARMAKLA KONTROL ETTİRİN!..

Türkiye’de en çok rastlanılan kanser türleri arasında ilk sıralarda bağırsak kanseri geliyor. Erkek, kadın ayırmıyor, Türk halkına musallat oluyor. Özellikle 40 yaşını geçenlerin dikkatli olması gerek. O da pek çok kanser gibi yayılmadan önce birkaç uyarı yapmayı ihmal etmiyor, “Anlayana” dercesine... Gerçi bu uyarılar, durduk yerde ciddiye alınacak türden değil, basit gibi görünüyor. İşte bu yüzden çok dikkat edin, “Aman ne olacak?” demeyin. Bir kere kronik peklik çekiyorsanız, bu bağırsak kanserinin bir uyarısı olabilir. Aynı şekilde dışkıda kana rastlanması da ciddi bir uyarı... Mutlaka ‘dışkıda gizli kan testi’ yaptırın. Bunları dikkate aldınız, doktora gittiniz... Doktor sizden bir test daha isteyebilir, ki bu sizi biraz huylandırabilir. Zira bağırsak kanserine doğru tanıyı koymanın en net yolu, tıpkı prostattaki gibi parmakla kontrolle mümkün. Sırf utangaçlıktan ya da ters geldiğinden bunu yaptırmayanların olduğu bir memlekette yaşıyor olsanız da siz siz olun, doktora ayıp olmayacağını kendinize hatırlatın. Çünkü erken tanı konduktan sonra bu kanserin tedavisi hiç de zor değil.

KIRK YAŞINDAN SONRA KANSIZLIK VARSA DİKKAT!

* Hocam kalın bağırsak kanseri giderek daha mı artıyor?
Evet, gittikçe artıyor. Türkiye’de ilk sırada akciğer, ikinci sırada mide, üçüncü sırada ise kalın bağırsak kanseri geliyor.

* Peki kalın bağırsak kanseri neden kaynaklanır?
Küçük bir polipten kaynaklanabilir. Bu polip yıllarca sonra, belki 10 yıl sonra büyüyerek kansere neden olabilir. Bu süreçte hiç belirti vermediği için risk grubundaki insanların düzenli olarak kontrolden geçmesi gerekir.

* O zaman kimler risk altında?
Herkes. Ama 50 yaşın üstünde risk artıyor. Eğer bu kişi alkol alıyorsa, çokça kırmızı et yiyorsa ve şişmansa risk daha da artıyor.

* Peki ne tür belirtiler veriyor?
Hiç belirti vermeyebilir. Geç dönemde ise kabızlık, ishal, karın ağrısı, dışkıda kan, ağrılı dışkılama, ani kilo kaybı olabilir...

* Ya erken dönemdeki belirtiler?
Dün ne demiştik? İnsanlar sağlıklarını korumak için yılda bir kere doktora gitmeliler. Yani kontrolden geçmeliler. 40 yaşına gelmiş bir insan bağırsak kanserini erken teşhis için her yıl mutlaka büyük abdestinde gizli kana baktırmalı.

* Peki dışkıda kan varsa ne oluyor?
Bir tümör ya da polip vardır. Veya başka bir hastalık. Bunlar tespit edilmeli. Polipler kansere dönüşebilir. Yalnız burada bir şeyi vurgulamakta yarar var. Bağırsağın sağ tarafı ile sol tarafı birbirinden farklıdır. Sağ taraf daha geniş, sol taraf daha dardır. Sol tarafta en ufak bir daralmada kanama olabilir. Bu yüzden büyük abdestte kan görülebilir, kabızlık olabilir... Hatta hemoroid bile yapabilir. Sağ taraf ise geniş bir yer olduğu için, hiçbir belirti vermeyebilir. Çünkü polip veya tümör yüzünden kanama olduğu zaman o büyük abdestte sindirilir ve gözükmez. Bu yüzden dışkıda gizli kana bakmak gerekir. Bir de kolonoskopi yaptırmak... Eğer kolonoskopi yapılıp hiçbir şey bulunmazsa bir daha 5 yıl bakmaya gerek yok. Ama diyelim polip görüldü. Ve temiz, yani kanser değil. Öyle bile olsa kansere dönüşebilir. Onun için o poliplerin temizlenmesi gerekir. Ayrıca polipler tekrarlayabilir... Bu yüzden ilk kolonoskopide sonuç negatif olsa bile o kişiye bir yıl sonra yine bakmak gerekir. Diğer taraftan bu kanamadan dolayı kişide kansızlık gelişebilir. Bu da halsizlik ve yorgunluk yapabilir. Bu yüzden eğer 40 yaşından sonra bir kişide kilo kaybı, halsizlik ve bunlara bağlı kansızlık varsa, ilk akla gelecek, sağ tarafta gelişen bir kalın bağırsak kanseri olmalıdır.

*Dışkıdaki kanı basurla falan karıştırmamak lazım herhalde?
Tabii... Hemoroidin kanserle bir ilgisi yok. Ama her hemoroidli hastanın kanser yönünden bir muayene edilmesi gerekir. Çünkü ikisi birarada olabilir. Eğer hemoroid dışında da böyle bir kan varsa yine kolonoskopi yapılması gerekir.

* Ya elle muayene? Parmakla bakıldığı için çoğu insan muayene olmak istemiyor...
Öyle ama bağırsak kanserlerinin önemli bir kısmı bağırsağın son kısmında oluşur. Yani rektumda... Doktorun burayı muayene etmesi gerekir. Kadında da, erkekte de polip olabilir, tümör olabilir. Erkekte prostat varsa, yine elle muayenede anlaşılabilir. Başka türlü o bölgedeki değişiklikleri erkenden teşhis etmek mümkün değildir.

* Hemoroid kansere dönüşür mü?
Hayır.

Bütün mesele hergün dışarı çıkabilmekte
* Bağırsak kanserinden korunmak için nasıl beslenmemiz gerekir?
Akdeniz türü beslenmede bağırsak kanseri daha az oluyor. İşte sebzeden fakir beslenmek, kırmızı eti fazla yemek, ne yapıyor? İnsanlar kabız kalıyor. Bütün mesele bağırsak pasajından geçişi sağlamak. Günde bir kere çıkabilmek gerek.

* Ya çıkılamıyorsa? Bu bir hastalık belirtisi midir?
Hayır. Bazı insanlar iki günde bir çıkar.

* Bu da normal yani...
Normal sayılabilir. Ama ben diyorum ki, insanlar günde bir kere dışarı çıkmalı ki o atık maddelerle bağırsak teması az olsun. Çıkmazsa içerde tutuyor onu... Büyük abdest içinde vücuda zararlı birçok madde var. Bir an önce onları atmak gerekir.

* Sürekli kabızlık çekilmesi kanser riskini artırır mı?
Baktırmakta yarar var... Rahatsızlığı olsun olmasın 40 yaşına gelmiş bir kişinin mutlaka baktırması gerekir.

* Yani kabızlık kanser nedeni midir?
Hayır. Ama sağlık açısından günde bir kere çıkmaya gayret edilmeli.

* Peki kalın bağırsak kanseri genetik midir?
Daha önce de belirttiğimiz gibi kanser bir gen hastalığıdır. Genlerin bozulmasından ötürü olur. Bu genler de iki türlü olur. Bir aileden geçen genlerle, bir de kişinin kendi bireysel genleriyle. Aileden geçenlerle olan kanser miktarı fevkalade azdır. Ama birtakım aileden geçen kanser türleri var. Bunlardan biri meme kanseri, diğeri de ‘aileden geçen ırsi bağırsak kanseri.’ Bu tür, bazı ailelerde fazla görülür. Bütün bağırsak kanserlerine bakarsak az orandadır ama önemlidir. Biraz önce 40 yaşından sonra bazı tetkikler yaptırmak gerekir dedik ya... Ama bir kişinin ailesinde, babası, kardeşi, annesi ya da amcası bağırsak kanserine yakalandıysa bu kişiye daha erken yaşta bu tetkiklerin yapılması lazım. 20’li, 30’lu yaşlarda...

*Ya tedavi?
Teşhis konduktan sonra, kanser yayılmamışsa en önemli tedavi yöntemi cerrahidir. Geniş bir şekilde bağırsağın çıkartılmasıdır. Ondan sonra patolojik tetkikdeki özelliklere göre yüksek riskli kişilerde kemoterapi ilave edilebilir.

* Kalın bağırsağın ne kadarı çıkartılabilir?
Hemen hemen yarısı çıkartılabilir. Bölgesel lenf bezleriyle birlikte...

* Normalde uzunluğu ne kadardır?
110-120 cm kadardır. Geriye kalan yeterlidir... Belirtmekte yarar var, bu kanser çok sık görülür ama erken tanındığı zaman kurtuluş kesin.

Kimler risk altında
Herkes risk altında ama...
* 50 yaşın üzerinde olmak

* Lifli gıdalardan fakir beslenmek

* Sebze meyveyi az tüketmek

* Fazla kırmızı et yemek

* Şişman olmak

* İçki içmek (özellikle bira)

* Ailede kanser olması riski artırıyor